Eiaha to outou vahi puai e riro ei vahi paruparu
Ua manaˈohia e eita te pahi rahi unauna ra Titanic e tomo, no te mea 16 piha rii e ore e tomohia e te pape i roto i to ˈna tino. I roto i to ˈna tere matamua i te matahiti 1912, ua faauta oia fatata te afaraa noa o te rahiraa poti poito e titauhia. Ua û aˈera te pahi i nia i te hoê pape toetoe paari painu e tomo atura, hau atu i te 1 500 taata tei pohe.
E RAATIRA faehau faahiahia roa o Uzia, te Arii i mǎtaˈu i te Atua i Ierusalema i tahito ra. Maoti te tauturu a Iehova, ua upootia oia i nia i to ˈna mau enemi te tahi i muri i te tahi. “Tui atura to [Uzia] roo i te mau fenua atoa, i turuhia mai hoi oia i taua mau ravea ra e etaeta noa ˈtura hoi oia.” I muri iho râ, “ua teoteo aˈera” oia e “ua rave hoi oia i te hara i to ˈna Atua ia Iehova ra.” No to Uzia teoteo, ua roohia oia i te lepera.—Paraleipomeno 2, 26:15-21; Maseli 16:18.
Te haapii maira teie na aamu e piti e e nehenehe te mau vahi puai, ia ore e faito-noa-hia e te paari, te iteraa i to ˈna mau otia, e te haehaa, e riro oioi ei mau vahi paruparu aore ra ei haafifiraa. Mea faufaa roa te reira, no te mea i te hoê pae aore ra i te tahi, te vai ra to tatou paatoa te tahi mau vahi puai, aore ra ô, e e hinaaro tatou ia riro te reira ei haamaitairaa e ei oaoaraa no tatou, no vetahi ê, e no to tatou Poiete iho â râ. E tia mau â ia faaohipa taatoa tatou i te mau huru ô atoa ta te Atua i horoa mai e ia vai faito noa atoa râ te reira, ia riro noa hoi te reira ei haamaitairaa taoˈa rahi.
Ei hiˈoraa, e nehenehe te hoê taata mea au na ˈna ta ˈna ohipa e faariro ohie i teie ô ei vahi paruparu na roto i te maamaa-roa-raa i ta ˈna ohipa. Eita paha te hoê taata haapao maitai e noaahia aore ra e hape, e nehenehe râ oia e haapao maitai e tae noa ˈtu i te ore-roa-raa e rave i te mau faaotiraa. E huru maitai atoa te aravihi, tera râ, ia uˈana roa te reira a ore atu ai e tâuˈa i te huru o te taata, e nehenehe te hoê huru toetoe e te etaeta e tupu mai a horoa mai ai i te oto. No reira, a feruri maa taime i to outou mau vahi puai. Te faaohipa maitai ra anei outou i te reira? E haamaitairaa anei te reira no vetahi ê? Hau atu â, te faaohipa ra anei outou i te reira no te faahanahana ia Iehova, te Tumu o ‘te mau mea maitatai i hohia mai’? (Iakobo 1:17) No reira, e hiˈo roa mai tatou i te tahi atu â mau vahi puai o te nehenehe e riro ei mau vahi paruparu, ei haafifiraa atoa, ia ore te reira e hiˈopoahia.
A faaohipa i te aravihi i te pae feruriraa ma te paari
E haamaitairaa mau â te hoê mehara maitai. E nehenehe râ te reira e riro ei paruparu ia tiaturi rahi roa tatou ia tatou iho aore ra ia faatupu tatou i te hoê manaˈo faarahi no nia ia tatou iho, ia haapopou aore ra ia faatietie hua iho â râ vetahi ê ia tatou. Aore ra e nehenehe tatou e faatupu i te hoê manaˈo aivanaa no nia i te Parau a te Atua e te mau papai haapiiraa Bibilia.
E nehenehe te tiaturi-rahi-roa-raa ia ˈna iho e fa mai i na paeau e rave rau. Ei hiˈoraa, ia horoahia te hoê tumu parau i roto i te amuiraa Kerisetiano, e oreroraa parau huiraatira anei aore ra e tumu parau i te Haapiiraa o te Taviniraa Teotaratia, na te hoê taata e mehara faahiahia to ˈna, e nehenehe oia e faaineine i te reira i te taime hopea, ma te ore atoa paha e pure ia Iehova no ta ˈna haamaitairaa. E tiaturi maoti râ oia i to ˈna pueraa ite e i to ˈna aravihi e feruri ma te ore e faaineinehia. E nehenehe to ˈna aravihi natura e huna i to ˈna tâuˈa ore maa taime, ia ore râ Iehova e haamaitai taatoa ia ˈna, e taere oia i te haere i mua i te pae varua, e peneiaˈe e eita roa ˈtu. E mâuˈa ïa taua ô maitai ra!—Maseli 3:5, 6; Iakobo 3:1.
E nehenehe atoa te hoê taata e mehara maitai to ˈna e faatupu i te hoê manaˈo aivanaa no nia i te Bibilia e te mau papai haapiiraa Bibilia. Teie râ, e ‘faateoteo,’ aore ra e faaoru taua ite ra mai te hoê popo; eita te reira e “patu, MN” i te mau taairaa Kerisetiano î i te here. (Korinetia 1, 8:1; Galatia 5:26) Area te taata maitai i te pae varua ra, noa ˈtu to ˈna aravihi i te pae feruriraa, e pure noa ïa oia i te Atua no to ˈna varua e e tiaturi oia i te reira. E riro to ˈna vahi puai ei haamaitairaa rahi a rahi ai to ˈna here, to ˈna haehaa, to ˈna ite, e to ˈna paari—ma te faito noa.—Kolosa 1:9, 10.
E riro atoa te aravihi ei vahi paruparu mai te peu e ua faatupu tatou i te hoê manaˈo faarahi no nia ia tatou, o te faaite ra e aita tatou i ite i to tatou mau otia. E nehenehe e moehia i te hoê taata aravihi—e te feia atoa e faahanahana ia ˈna—e “e ore hoi” Iehova “e ite noa ˈtu i tei paari te aau ra,” noa ˈtu e mea aravihi ratou. (Ioba 37:24) “Tei te feia haehaa . . . te paari,” ta te Parau a te Atua ïa e faahiti ra. (Maseli 11:2) Teie ta te aposetolo Paulo, noa ˈtu e mea maramarama e mea ite roa oia, i parau i to Korinetia: “Ia ˈu hoi i haere atu ia outou na, e au mau taeae, aore au i haere atu ma te parau ahaaha e te paari . . . E paruparu hoi to ˈu, e te mǎtaˈu, e te rurutaina rahi i ǒ outou na. E ere hoi ta ˈu parau e ta ˈu aˈoraa i te parau taparu no te paari o te taata nei, i parau atu râ vau ma te faaite papu a te [v]arua e te mana: ia ore to outou faaroo ia faatumuhia i te paari o te taata nei, i te mana râ o te Atua.”—Korinetia 1, 2:1-5.
Eita te taata paari mau e vare i te manaˈo aivanaa o te ao e i ta ˈna aveia o te manuïaraa. No reira, maoti i te faaohipa i to ˈna aravihi no te titau i te farii-maitai-raa a te taata aore ra i te mau taoˈa a teie nei ao, e tutava oia i te faahanahana i Tei horoa mai i to ˈna ora e to ˈna aravihi. (Ioane 1, 2:15-17) E tuu ïa oia i te mau faufaa o te Basileia i te parahiraa matamua i roto i to ˈna oraraa, a riro atu ai oia mai te hoê “raau i tanuhia i te hiti anavai ra.” Maoti te haamaitairaa a Iehova, eiaha to ˈna iho aravihi natura, ‘e manuïa ˈi ta ˈna atoa e rave.’—Salamo 1:1-3; Mataio 6:33.
A apiti te Kerisetianoraa i to outou vahi puai
Ia au i to ˈna auraa mau, mea rahi te mau huru puai o te Kerisetianoraa e ore e naeahia e te mau philosophia a teie nei ao. Ei hiˈoraa, e faariro te huru oraraa Kerisetiano i te mau tane e ta ratou mau vahine, te feia tapiri, e te mau rave ohipa ei mau taata maitatai roa—ei mau taata haavare ore, te faatura, te hau, e te itoito. (Kolosa 3:18-23) Hau atu â, e faatupu te faaineineraa Kerisetiano nafea ia paraparau e ia haapii i te mau ravea no te aparau maitai. (Timoteo 1, 4:13-15) Eita ïa e maerehia ia hinaaro-pinepine-hia te mau Kerisetiano e ta ratou paoti ohipa no te tahi mau hopoia e toroa teitei hau. E nehenehe atoa taua mau vahi puai ra e faaohipa-hape-hia ia ore te reira e haapao-maitai-hia. E nehenehe te hoê toroa teitei aore ra te hoê ohipa au roa e titau ia pûpû ia tatou no te taiete, ia mairi tamau i te mau putuputuraa Kerisetiano, aore ra ia haapae i te taime faufaa e horoa no to tatou utuafare.
I Auteralia, “e ravea” ta te hoê matahiapo Kerisetiano e utuafare to ˈna “ia noaa mai te mau taoˈa e te roo rahi,” mai tei matauhia i te parau. Teie râ, ua patoi oia i te tamataraa e manuïa i roto i teie faanahoraa. “Ua hinaaro vau e horoa rahi atu â i te taime no to ˈu utuafare e te taviniraa Kerisetiano,” ta ˈna ïa i parau. “No reira, ua faaoti mâua ta ˈu vahine e faaiti mai au i te rahiraa taime e horoa i ta ˈu ohipa. No te aha hoi au e rave ai i te ohipa e pae mahana i te hebedoma mai te peu e aita e faufaa?” ta ˈna atoa ïa i parau. Maoti te raveraa i te tahi mau tauiraa feruri-maitai-hia i roto i to ˈna oraraa, ua nehenehe teie matahiapo e haapao i to ˈna utuafare na roto i te raveraa i te ohipa e toru aore ra e maha mahana i te hebedoma. I muri aˈe, ua anihia oia ia rave i te tahi atu â mau hopoia i roto i te taviniraa, mai te taviniraa i roto i te Tomite o te Piha Tairururaa o to ˈna fenua e i roto i te piha faatere no te tairururaa mataeinaa. No to ˈna faaohiparaa i to ˈna mau vahi puai ma te paari, ua ite oia e to ˈna utuafare i te oaoa e te mauruuru.
Te hoê huru faito noa i nia i te mau hopoia
Te faaitoitohia ra te mau tane Kerisetiano ia hinaaro uˈana i te mau hopoia i roto i te taviniraa i roto i te amuiraa. “Ia hinaaro uˈana te hoê taata i te toroa [tiaau]” aore ra tavini tauturu “ua hinaaro oia i te ohipa maitai.” (Timoteo 1, 3:1; MN) Mai e te mau vahi puai i faahiti-aˈena-hia, e tia atoa i te hinaaroraa i te tahi mau hopoia ia faito-noa-hia e te feruriraa maitai. Eiaha te hoê e farii e rave rahi roa hopoia a erehia ˈtu ai oia i te oaoa i roto i te taviniraa a Iehova. Oia, mea maitai e mea titau-mau-hia te hoê feruriraa horoa noa, no te mea eita Iehova e au i te huru ra eiaha e faarohirohi roa ia ˈna; e tia atoa râ i te hinaaroraa ia faahohoˈa i te iteraa i to ˈna mau otia e te feruriraa “haapao maitai.”—Tito 2:12; Apokalupo 3:15, 16.
No to Iesu maitai, to ˈna ite hohonu, e to ˈna tâuˈaraa ia vetahi ê, aita te feia riirii roa i huru ê ia ˈna. I teie mahana atoa, aita te taata e huru ê ra i te feia ua taa ia ratou to ratou huru e e haapao ra ia ratou. I roto i te amuiraa Kerisetiano, e “mau ô taata” poihere-mau-hia taua mau matahiapo mahanahana ra e te ohie ia haafatata ˈtu. E au ratou i “te hoê taata mai te faarǔrǔraa i te vero ra, e mai te pupuniraa i te mataˈi rahi ra; e mai te pape rii tahe i te vahi pâpâmaro ra; e mai te mǎrǔ o te hoê mato rahi i te fenua paurâ.”—Ephesia 4:8; MN; Isaia 32:2.
E tia râ i te mau matahiapo ia faito noa i te taime no te tauturu ia vetahi ê e no te haapiiraa taitahi, te feruri-hohonu-raa, te pure, e te taviniraa i mua i te taata. Parau mau, e tia atoa i te mau matahiapo faaipoipo ia rave i te taime no to ratou utuafare, o te nehenehe e haafatata ohie atu ia ratou.
Te mau vahine aravihi—E haamaitairaa faahiahia
Mai te mau matahiapo aravihi, e haamaitairaa atoa te mau vahine anaanatae i te mau mea pae varua no te faanahonahoraa a Iehova. E anaanatae te rahiraa o te mau vahine ia vetahi ê—e huru maitai teie ta Iehova e haafaufaa ra e e faaitoito ra. “Eiaha hoi te taata atoa e haapao i ta ˈna anaˈe ihora, e haapao atoa râ i ta vetahi ê ra maitai,” ta te aposetolo ïa i papai. (Philipi 2:4) E otia râ to te ‘haapaoraa’ aore ra anaanatae-roa-raa ˈtu i te taata, no te mea eita te hoê Kerisetiano e hinaaro e riro ei “taata e faaô i roto i to vetahi ê oraraa”; eiaha atoa oia e riro ei taata hopoi parau.—Petero 1, 4:15, MN; Timoteo 1, 5:13.
Mea rahi atu â to te mau vahine ô. Ei hiˈoraa, mea maramarama aˈe paha te hoê vahine Kerisetiano i ta ˈna tane. Noa ˈtu râ, ei “vahine maitai” e mǎtaˈu ra ia Iehova, e faatura oia i ta ˈna tane e e faaohipa oia i to ˈna aravihi no te apiti atu ia ˈna, eiaha râ no te tataˈu atu. E maoti râ i te pohehae aore ra i te inoino ia ˈna, e haafaufaa te hoê tane paari e te haehaa i te mau huru puai o ta ˈna vahine e e oaoa oia i te reira. E faaitoito oia ia ˈna ia faaohipa taatoa i to ˈna aravihi no te patu i to ˈna utuafare e no te tauturu i ta ˈna mau tamarii ia “mǎtaˈu ia Iehova,” mai ta ˈna e rave ra. (Maseli 31:10, 28-30; Genese 2:18) E manuïa taua mau tane e ta ratou mau vahine haehaa ra e tei ite i to ratou mau otia i roto i te faaipoiporaa o te faahanahana mau ra ia Iehova.
Te hoê huru etaeta
E nehenehe te hoê huru etaeta i haamauhia i nia i te parau-tia e e rave ra i te hinaaro o Iehova ma te nephe taatoa e riro ei haamaitairaa ia faito-noa-hia te reira e te iteraa i to ˈna mau otia e te haehaa. E nehenehe râ e riro ei paruparu ia turai te reira i te hoê taata ia faatere aore ra ia haamǎtaˈu ia vetahi ê. E parau mau iho â râ te reira i roto i te amuiraa Kerisetiano. Ia afaro noa te mau Kerisetiano te tahi i te tahi, tae noa ˈtu i te mau matahiapo a te amuiraa.—Mataio 20:25-27.
Ia afaro atoa te mau matahiapo te tahi i te tahi. E ia farerei ratou, e tia e na te varua moˈa, eiaha te huru etaeta, e ohipa i nia i ta ratou mau faaotiraa. E nehenehe mau â te varua moˈa e ohipa i nia i te mau huru matahiapo atoa o te tino matahiapo, tae noa ˈtu i te matahiapo apî roa ˈˈe aore ra mamahu roa ˈˈe. No reira, e tia i te feia e huru etaeta to ratou, noa ˈtu e te manaˈo ra ratou e ua tano ratou, ia faaohipa i to ratou vahi puai na roto i te haapiiraa i te aravihi i te auraro, o te faaite i te ‘faatura’ i te tahi atu mau matahiapo. (Roma 12:10) Te faaara maitai maira te Koheleta 7:16 e: “Eiaha oe e faataata parau-tia hua ia oe iho, eiaha hoi e faapaari rahi hua; eaha hoi ta oe faufaa ia taparahi ia oe iho?”
E faaohipa Iehova, te Tumu o ‘te mau mea maitatai i hohia mai,’ i to ˈna mau huru maitatai ma te tia roa. (Iakobo 1:17; Deuteronomi 32:4) E o ˈna hoi to tatou Orometua! No reira, e haapii anaˈe tatou na roto ia ˈna e e rohi anaˈe i te faahotu e i te faaohipa i to tatou mau ô, aore ra vahi puai natura, ma te paari, te iteraa i to tatou mau otia, e te here. E riro ïa tatou ei haamaitairaa no vetahi ê!
[Hohoˈa i te api 27]
Ua taaihia te haereraa i mua i te pae varua i te haapiiraa e te tiaturiraa ia Iehova na roto i te pure
[Hohoˈa i te api 29]
E haamaitairaa ia apitihia te anaanatae-roa-raa ˈtu i te taata e te iteraa i to ˈna mau otia
[Faaiteraa i te fatu o te hohoˈa i te api 26]
Courtesy of The Mariners’ Museum, Newport News, VA