Te aravihi no ǒ mai ia Iehova ra
“[Area te feia aravihi i roto i te nunaa ra, na ratou ïa e haapii i te nunaa].” — DANIELA 11:33.
1, 2. a) Noa ˈtu â ïa e ua riro ratou ei tumu no te hamani maitai o te Atua, no te aha te mau Iseraela i riro ai ei feia orure hau? b) Eaha ta tatou e tuatapapa ei maitai no tatou (Ieremia 51:10)?
UA PAPU maitai i te mau Iseraela i Tahito ra e o Iehova te Atua hoê mau ra. Ua ite maitai ratou i to ˈna huru i nia i to ratou mau tupuna, e ua fanaˈo hoi ratou iho i to ˈna maitai. E rave rahi râ hoi taime to ratou ereraahia i te aravihi. “Ua faaooo ratou ia” Iehova e to ˈna mau tia. Eaha hoi te tumu? No te mea “moe vave atura ia ratou” ta ˈna i rave no ratou (Salamo 106:7, 13). Eiaha e ua moehia ia ratou i taua mau haamaitairaa ra, aita râ ratou i feruri e e mauruuru atu ai ratou. Ua riro atura ïa ratou “[ei mau taata] nounou i te mea ino ra”. — Korinetia 1, 10:6.
2 I to tatou nei tau, ua faariro Iehova i to ˈna mau ite ei nunaa taa ê, ma te faaaravihi ia ratou na roto i te arai o ta ˈna faanahonahoraa itehia. E faarahi atu â hoi tatou i to tatou mauruuru no te aratairaa ta Iehova e horoa mai nei na to ˈna mau tavini na roto i te tuatapaparaa i te tahi mau tumu parau no nia i te aravihi ta ˈna i tuu mai i roto ia ratou ra. Te hoê o taua mau tumu parau ra: o te huru ïa o te Atua iho.
E torutahi anei te Atua?
3. Hau atu i te hoê senekele i teie nei, na te aha i tauturu i te mau tavini a Iehova ia taa i te parau mau no nia i te huru mau o te Atua (Korinetia 1, 8:5, 6)?
3 Aita te amuiraa faaroo kerisetiano i faaea i te faariro ei mau taata turu i te hairesi, te feia e ore e tiaturi nei i te Torutahi. Teie râ, maoti hoi i te vaiiho ia ratou ia haamǎtaˈuhia e te taata, ua papu i te mau Ite o Iehova e na te mau Papairaa Moˈa e tauturu ia ratou ia ite e eaha mau na te parau mau, eiaha râ te mau parau tutuu e te mau faatureraa a te taata ta te Atua i ore i faaurua mai. I roto i taua huru feruriraa ra, oia hoi mai te matahiti 1882 mai, taua mau taata haapii tuutuu ore i te Bibilia ra papairaa ma te maramarama maitai i roto i Te Pare Tiairaa (beretane) e: “Ua ite maitai to matou mau taata taio e mai te peu e e tiaturi matou ia Iehova, ia Iesu e i te varua moˈa, e ore roa ˈtu matou e farii i te haapiiraa e ere no roto i te Bibilia e haapii ra e e toru Atua i roto i te hoê taata, aore ra, mai tei matauhia i te parau i te tahi taime, hoê Atua i roto e toru taata.” — Ioane 5:19; 14:28; 20:17.
4. a) Ia faahohonu roa ratou i te mau mea, eaha ta te mau tavini o Iehova i taa no nia i te tau e haamata ˈi te haapiiraa no nia i te Torutahi e no nia i te huru o taua haapiiraa ra? b) No te aha o Iehova i horoa mai ai na ta ˈna mau tavini i taua huru aravihi ra?
4 Ua faahohonu te mau tavini a Iehova, mea here na ratou i te parau mau e vai ra i roto i te Bibilia, i te mau mea e ua itea mai ia ratou e no roto mai te Torutahi i te mau haapaoraa e ere i te mau haapaoraa kerisetiano. Ua tauturu te hoê tuatapaparaa hohonu no nia i te mau Papai ia ratou, ia ite e mai te peu e e au ra e te turu ra te tahi mau irava bibilia i te mau manaˈo no nia i te torutahi, o te feia huri ïa te tumu, eiaha râ te mau papai tahito roa na roto i te reo tumu. Ua papu ia ratou e te patoi ra taua haapiiraa nei, noa ˈtu â ïa e au ra e te faahanahana ra te reira ia Iesu, i ta ˈna mau haapiiraa, e aita hoi e faahanahana ra ia Iehova. No nia i taua tumu parau ra, teie te nehenehe e taio i roto i Te Pare Tiairaa i faahitihia ˈtu i nia nei: “Tatou e maimi nei i te parau mau, eiaha ïa to tatou ei manaˈo hape no nia ia tatou iho e no nia atoa i te Parau a to tatou Metua, o te nehenehe e faariro ia tatou ei mau taata huru paari mau. No reira, ia faarue na tatou i te mau parau tutuu e te mau tiaturiraa taata nei tei ore i faauruahia e te Atua e no roto mai i te mau faanahonahoraa peu viivii, e ia ati maite atu na tatou i te hiˈoraa parau ora ra no ǒ mai i to tatou ra Fatu e i te mau Aposetolo.” No te mea e mea here na ratou i te parau mau e te haapao ra ratou eiaha noa te tahi tau irava i maitihia, i te taatoaraa râ o te Parau a te Atua, i tuu mai ai o Iehova i te aravihi i roto i taua mau kerisetiano ra e faataa ê papu maitai ra ia ratou i te mau Ekalesia o te amuiraa faaroo kerisetiano. — Timoteo 2, 3:16, 17.
Te tiaraa e au i te iˈoa o te Atua
5. Na vai i haamata na mua i te tatara i te iˈoa iho o te Atua mai roto mai i te mau tatararaa o te Bibilia (Apokalupo 22:18, 19)?
5 E tuatapapa anaˈe na i te tahi â hiˈoraa: A faatapuni noa ˈi e rave rahi mau huriraa Bibilia i te iˈoa iho o te Atua, mai te peu eita ratou e faaore roa ˈtu, te rahi noa ˈtura ïa te Taiete Watch Tower i te tuu i te tapao i nia i taua iˈoa ra. Te faahua parau ra hoi te amuiraa faaroo kerisetiano e ia tatarahia te iˈoa o Iehova, e nehenehe ïa e rave rahi mau taata e farii i te Evanelia. Teie râ, aita te taata, i tamata ma te huna i te faaore roa i te iˈoa faufaa roa ˈˈe mai roto mai i te mau Papairaa Moˈa, i ore i itehia e te mau tavini a Iehova tei faatavaihia i te varua (hiˈo Ieremia 23:27). Ua taa ia ratou e na te Diabolo i faatupu i taua opuaraa ino ra oia hoi te faaore-roa-raa i roto i te roro o te taata nei te iˈoa o te Atua hoê mau ra.
6. Taa ê atu i te amuiraa faaroo kerisetiano, ua aha te mau tavini a te Atua mau ra no te faahanahana i to ˈna iˈoa (Ohipa 15:14)?
6 Taa ê atu i te amuiraa faaroo kerisetiano, e i te matahiti matamua mai iho â o to ˈna neneiraahia (1879), ua haaparare rahi Te Pare Tiairaa i te parau no te iˈoa o te Atua, oia hoi o IEHOVA. I te matahiti 1926 ra, te vai ra i roto i te neneiraa beretane o taua vea nei te hoê tumu parau e teie te upoo parau “Na vai e faahanahana ia Iehova?”. (Salamo 135:21.) I te matahiti 1931 ra, ua rave te Feia haapii i te Bibilia i tahoêhia i te Taiete Watch Tower i te iˈoa o te mau Ite o Iehova (Isaia 43:10-12). Ua papu maitai atoa ia ratou e mea faufaa roa te faaraaraa i te iˈoa o Iehova (Isaia 12:4, 5). I te matahiti 1944 ra, ua nenei ratou i te American Standard Version, i reira te iˈoa o Iehova e itea ˈi hau atu i te 6 800 taime. Te vahi faahiahia roa ˈtu â râ, o te neneiraahia ïa, mai te matahiti 1950 mai, te Tatararaa a te ao apî, (aita na roto i te reo tahiti) o te horoa ra hoi no te iˈoa o te Atua i te tiaraa e au ia ˈna i roto i te mau Papai hebera mai roto atoa i te mau Papai heleni kerisetiano.
7. Eaha te ohipa oaoa ta te haapapu-maitai-raahia te iˈoa o te Atua e te mau mea atoa e tuati i taua iˈoa ra, i faatupu i nia e rave rahi mau taata?
7 I roto i te ao taatoa nei, e rave rahi milioni taata mea au na ratou i te parau-tia tei oaoa roa i to ratou iteraa i te haapapu-maitai-raahia te iˈoa o te Atua, e na te reira i tauturu ia ratou ia faariro i te Atua mau ra mai te hoê Taata. Ua haapii taua mau taata ra eaha mau na te mau eˈa o Iehova, e ua tauturu hoi te reira ia ratou ia haapao maitai, aore ra ia riro ei mau taata aravihi. — Mika 4:2, 5.
Eita mau anei te nephe taata e pohe?
8. I te omuaraa o to ratou aamu, eaha ta te mau Ite o Iehova o teie nei tau i taa no nia i te nephe e te huru o te feia pohepohe?
8 Mai ta te toru o te hiˈoraa e faahohoˈa mai, no to ratou here i te Parau a te Atua, ua araara aˈera te mata o te mau tavini a Iehova i nia i te tahi atu mau parau mau faufaa roa. Hau atu i te hoê senekele i teie nei, ua papu aˈera i “te tavini haapao maitai e te paari” e e ere te nephe i te hoê varua maramarama e vai ra i roto i te taata e o te nehenehe e taa ê ia ˈna, o te taata iho râ te reira (Mataio 24:45-47). I te matahiti 1880 ra, ua tuatapapa Te Pare Tiairaa i te auraa mau o te mau parau i hurihia i roto i te Bibilia na roto i te mau parau ra Schéol e Hadès, e ua faaoti hoi e te auraa o taua mau parau nei, o te apoo ïa o te feia pohe. Ua faaite atoa oia e eita te feia e hurihia i roto i te Gehena e haamauiuihia, e haamouhia râ ratou. — Hiˈo atoa i te Tatararaa a te ao apî, neneiraa beretane e faahororaa to ˈna, o te matahiti 1984, api 1573 e tae atu 1575.
9. I te matahiti 1894 ra, eaha ta Te Pare Tiairaa i faataa mai no nia i te tumu mau o te tiaturiraa no nia i te pohe-ore-raa te nephe taata nei?
9 I te matahiti 1894 ra, teie te uiraa a Te Pare Tiairaa: “No hea mai ïa te manaˈo i fariihia e te vai ra i roto i te taata te huru pohe ore?” E teie hoi te pahonoraa aravihi mau: “Te faaite maira te Tuatapaparaa e, noa ˈtu e aita te mau ite i faauruahia e te Atua, e haapii ra i te pohe-ore-raa o te taata, te riro nei taua haapiiraa ei niu no te mau haapaoraa etene atoa (...). Mea hape roa ˈtura ïa ia parau e o Socrate aore ra o Platon te tumu o taua haapiiraa nei, inaha ua haapiihia hoi na mua ˈtu ia raua, e na te hoê taata tei hau ê i te maramarama ia ratou. Ua faaau maitai raua i te reira (...) e ua faariro atura ei haapiiraa philosopho; e inaha, mai reira mai, ua rahi atu â i to ˈna au e ua farii-rahi-hia aˈera e te mau taata maramarama. Te mau parau matamua e faahiti ra i taua haapiiraa hape ra, tei roto ïa i te buka tahito roa ˈˈe no nia i te Tuatapaparaa ta te taata nei i ite maoti râ: te Bibilia. E te orometua haavare ra, o Satani ïaa.”
10. Eaha te mau faahopearaa ino mau o te mau haavare a te mau haapaoraa no nia i te nephe e no nia i te huru o te feia pohe, eaha râ hoi ta Charles Russell i rave no te haamaramarama i te mau taata feruriraa tano mau to ratou?
10 Na roto i te haaparareraa oia i te manaˈo ra e e nephe pohe ore to te mau taata atoa e ua haapaohia te feia paieti ore no te auahi mure ore o te po auahi, ua faaino o Satani i te Atua e ua faaino atoa i to ˈna iˈoa. Ua papu maitai ia Charles Russell, te upoo e haapao i te pae no te neneiraa i Te Pare Tiairaa, i te reira. Te ite ra oia e aita noa te feia maramarama e ore ra e farii i te tiaturiraa i te pae no te mau haamauiuiraa mure ore, o te Bibilia atoa râ, ta ratou e manaˈo ra e, te haapii ra i taua haapiiraa tano ore ra. No te tiahi i te mau haapiiraa “pouri o te tau i rotopu i te tau Tahito e te mau tau apî nei” mai roto mai i te feruriraa o te mau taata manaˈo tano, e no te faahiti faahou i ta ˈna iho mau parau, ua horoa oia i te hoê oreroraa parau huiraatira papu maitai oia hoi te tumu parau “Tere i roto i te po auahi, haere e hoˈi mai!”
11. a) A haamata ˈi te ohipa tahutahu i te parare, eaha te faaararaa ta te pǔpǔ o “te tavini” i faaite haere? b) O vai tei fanaˈo roa i taua faaararaa ra, e mai te aha te huru?
11 I taua tau ra, ua haamata te ohipa tahutahu i te parare. Maoti te aravihi ta Iehova e horoa mai nei na roto i te arai o ta ˈna Parau, ua taa aˈera i te pǔpǔ o “te tavini haapao maitai” e e mau demoni te mau varua o te feia pohepohe ta vetahi mau taata e aparau atu. Na roto i te mau oreroraa parau huiraatira e te tahi mau buka aore ra vea, ua vauvau mai taua “tavini” ra i te mau manaˈo puai mau no roto mai i te mau Papai no te haamaramarama i te mau taata aau tae e no te faaite ia ratou i te mau ati e roaa mai na roto i te peu hiˈohiˈo (Deuteronomi 18:10-12; Isaia 8:19). Ua tauturu te aravihi ta Iehova i horoa mai i roto i ta ˈna mau tavini e rave rahi tausani taata i roto i te ao taatoa nei ia tiamâ mai ratou i te mǎtaˈu i te feia pohepohe, i te peu hiˈohiˈo e ta ˈna mau peu viivii.
Te hoê haerea kerisetiano i roto i te hoê ao arepurepu
12, 13. a) A faataa mai i te Daniela 11:32, 33. b) I nia i tei hea mau parau mau tumu bibilia, te vairaa te maramarama i horoahia mai e te “[feia aravihi]”?
12 Ua faaite atea mai te peropheta ra o Daniela e e riro te mau tavini a te Atua ei mau taata aravihi i roto i te maha o te tuhaa, oia hoi te oreraa e turu i ta to teie nei ao mau peu. I muri aˈe i to ˈna faahitiraa i te parau no te mau aroraa i rotopu i te mau puai rahi politita, te parau ra te peropheta i roto i te Daniela 11:32, 33 e: “E te feia i hapa i taua faufaa ra e riro i te ino rahi i te taparu ra.” Oia hoi, te feia e faahua parau ra e e mau kerisetiano ratou e mea au hoi na ratou i teie nei ao, teie e hinaaro nei e ia farii mai oia ia ratou, e oia hoi teie e ore e farii nei i te faufaa ta Iehova i faaau no te hoê basileia, faufaa e haapapu maira e e arii te Mesia i nia i te fenua atoa nei, te arataihia nei ïa ratou e te arii haavî ra no apatoerau, i roto i te ohipa apotata. “O te feia râ i ite i to ratou Atua ra, ta Daniela ïa e parau faahou ra, e riro i te puai, e te haapao. E te feia i haapii i te taata ra e rave rahi tei pii ia ratou.”
13 Na te ite no nia i te mau parau mau tumu o te Bibilia e horoa mai nei i te aravihi ta tatou e hinaaro nei ia nehenehe tatou e haa ma te aravihi i roto i teie nei ao e haaati ra ia tatou e tei pinepine hoi i te arepurepu. Ma te arataihia e Iehova, ua papu i te pǔpǔ o “te tavini haapao maitai”, i taua mau parau mau ra. Te hoê o taua mau parau mau ra, mai ta Iesu i faaite mai, oia hoi, te arii ite-ore-hia o teie nei ao, o te Diabolo ra ïa o Satani (Luka 4:5-8; Ioane 12:31). Ia au i taua parau mau ra, te na ô râ te Ioane 1, 5:19 e e ere tera aore ra tera pae, o “te ao atoa” ra (oia hoi te mau taata atoa, taa ê aˈe i te mau melo o te amuiraa kerisetiano mau) teie e “vai noa nei (...) i raro aˈe i taua varua ino ra”. (Apokalupo 12:9.) I te mea hoi e ua parau Iesu e “e ere [ta ˈna mau pǐpǐ] i to teie nei ao”, e tia ˈtura ïa ia ratou ia faaite i to ratou tiaraa kerisetiano. — Ioane 17:16.
14. a) Ua hutihia te manaˈo o te mau tavini a Iehova i nia i teie hea mau tumu parau i te matahiti 1939 ra e i te matahiti 1941 ra? b) Mea nafea taua aravihi ra i te tautururaa i te mau Ite o Iehova ia haa ma te paari?
14 I te taime au atura ïa, ia faarumaruma te ata o te Piti o te Tamaˈi rahi i te pae Europa ma, to Te Pare Tiairaa o te 1 no novema 1939 (tenuare 1940 no te neneiraa farani) tuatapaparaa i te parau no te oreraa te kerisetiano e turu i te mau peu a to teie nei ao. E tuati atoa te tahi â parau mau tumu i taua faaueraa tumu ra oia hoi: te tumu parau faufaa roa o te mana hope i roto i te ao taatoa nei e te tiaraa o te Basileia mesia i roto i te faatitiaifaroraa i taua tumu parau patoiraa ra. Ua tano maitai atoa ˈtura ïa i te tuatapaparaahia taua tumu parau ra i te matahiti 1941 ra, i roto i te hoê tairururaa tei tupu i Saint Louis, i te mau Etats-Unis, e i te matahiti i muri iho, i roto i te hoê buka oia hoi te upoo parau Te ao apî (beretane). Mea na reira ˈtura to Iehova horoaraa i te aravihi na to ˈna mau tavini, e ua riro aˈera ei paruru mau no ratou i roto i te hoê ao tei amahamaha i te tamaˈi. Ua amahamaha te mau pǔpǔ faaroo o te amuiraa faaroo kerisetiano no te mea ua turu ratou i tera pae aore ra i tera pae e ua turu atoa hoi i te mau taatiraa tamaˈi tivira no te faatahuri i te mau hau e faatere ra. I te tahi aˈe pae, i roto i te mau fenua atoa, ua tamau â te mau Ite o Iehova i te haere e faaite ma te autahoê e, o te Basileia o Iehova te tiaturiraa hoê roa o te huitaata nei. Aita ratou i faaea i te faatupu i te ohipa faaoraraa ta Iesu Mesia i faaite atea mai i te na ôraa mai e: “E e parau-haere-hia te evanelia o te basileia nei e ati noa ˈˈe teie nei ao, ia ite te mau fenua atoa: o te hopea ihora ïa i reira ra.” — Mataio 24:14.
Te tupu nei te mau parau tohu bibilia
15. No te aha te mau tavini a Iehova e riro ai ei mau taata aravihi?
15 No te aha te mau tavini a Iehova e faaite ai i te aravihi? No te mea te tiaturi papu nei ratou i te Parau a te Atua, te auraro nei hoi i taua Parau nei e tei nia te varua o Iehova ia ratou. Ua nehenehe atura ïa ratou e taa papu i te auraa o te mau parau tohu bibilia faufaa mau. Tera te pae o te tuhaa ta tatou e tuatapapa.
16, 17. a) No te aha te mau taio mahana i faaohipahia e te mau Ite o Iehova e taa ê ai i te tahi taime i te mau taio mahana ta te feia tuatapapa aamu e horoa ra? b) Ua tauturu te tiaturi o te mau Ite o Iehova i te Bibilia, ia ratou ia tapao i te 20raa o te matahiti te arii ra o Aretehasaseta e faatere ai e te haamouraahia o Ierusalema e to Babulonia, i roto i tei hea tuhaa?
16 Ma te haapao noa i ta ratou iho tatararaa, e i te tahi taime i nia i te niu o te tahi mau pǎpǎ i iteahia e te feia ihipapa, ua faahaamata te feia tuatapapa aamu i te faatereraa a te arii ra o Aretehasaseta Longuemain i te matahiti 464 ra hou to tatou nei tau, e te faatereraa a Nebukanesa II i te matahiti 604 hou to tatou nei tau. Mai te peu e mai te reira iho â, ua haamata ïa te 20raa o te matahiti faatereraa a Aretehasaseta i te matahiti 445 hou to tatou nei tau, e ua haamouhia ïa o Ierusalema na to Babulonia i te matahiti 587 ra hou to tatou nei tau, i te 18raa o te matahiti o Nebukanesa i arii ai. Teie râ, ia tapea mai tatou i taua mau taio mahana ra no te numera i te tupuraa o te mau parau tohu bibilia, aita roa ïa e papuraa.
17 Te anaanatae nei te mau Ite o Iehova i te mau mea i iteahia mai e te ihipapa e tuati maitai i te mau Papai. Teie râ, ia faahapa te tatararaa o taua mau mea i iteahia maira i te mau faahitiraa parau papu maitai a te Bibilia, inaha no ratou, o te Bibilia ïa te tia ia tiaturihia, no nia i te parau no te tuatapaparaa i te tau aore ra i te tahi atu tumu parau. Tera te tumu te mau tavini o Iehova e farii ai a hia ˈtura maororaa i teie nei e, ua haamata te area tau o te mau parau tohu i haamata i te 20raa o te matahiti faatereraa a Aretehasaseta, i te matahiti 455 hou to tatou nei tau e inaha, te faaite maira o Daniela 9:24-27 ma te papu maitai e e faatavaihia o Iesu ei Mesia i te tau haapoheraa raau o te matahiti 29 o to tatou nei taub. No taua atoa tumu ra te mau Ite o Iehova i papu ai e ua haamata na “tau e hitu” o te parau tohu a Daniela pene 4 i te matahiti 607-606 hou to tatou nei tau e, ia au i taua parau tohu ra, e haamauhia te Mesia ei arii i nia i te raˈi, i te tau haapoheraa raau o te matahiti 1914, matahiti i reira te ao nei e tomo ai i roto i te tau hopeac. Teie râ, eita roa ˈˈe te mau Ite e taa i te auraa o te tupuraa maere mau o taua mau parau tohu ra ahiri e aita i papu maitai ia ratou e mea faaurua-mau-hia te mau Papairaa Moˈa e te Atua. Ua tuati maitai ïa te aravihi o te mau tavini a Iehova i nia i to ratou tiaturi i te Parau a te Atua.
18. Eaha te parau tǎpǔ e faaitehia ra i roto i te Isaia 65:13, 14 no nia i te huru pae varua o te mau tavini haapao maitai a Iehova?
18 Ei faataa-ê-raa i te huru pae varua o ta ˈna mau tavini haapao maitai e te huru o te mau taata e te mau faanahoraa e tuu nei i te hiti i te mau Papai no te rave mai i te tahi mau manaˈo parare roa ˈˈe, teie ta Iehova e parau ra: “Inaha, e amu tau mau tavini i te maa, e pohe râ outou i te poia; inaha, e inu to ˈu ra mau tavini, e pohe râ outou i te poihâ; inaha, e oaoa to ˈu ra mau tavini, e pohe râ outou i te haama: inaha, e himene hua to ˈu ra mau tavini i te oaoa aau ra; e pii hua râ outou i te aau mauiui; e auê hoi outou i te ati o te varua.” — Isaia 65:13, 14.
19. a) Na roto i te arai o tei hea mauhaa “te tavini haapao maitai e te paari” ia horoa mai i te mau haamaramaramaraa faufaa roa no nia i te mau Papai? b) Nafea tatou ia tuatapapa i te Bibilia mai te peu e e hinaaro tatou e fanaˈo roa i te maa varua e horoahia mai nei na tatou?
19 Mai ta teie tuatapaparaa aamu poto noa i haapapu, i roto i te mau api o Te Pare Tiairaa “te tavini haapao maitai e te paari” haamaramaramaraa mai i te mau parau mau tumu bibilia. Oia mau, o Te Pare Tiairaa te mauhaa matamua e faaohipahia nei e te pǔpǔ o “te tavini” no te tufa i te maa varua. Te fanaˈo maitai ra anei outou i te reira? Te taio ra anei outou i te mau numera atoa o teie vea? I roto i ta outou haapiiraa, te rave ra anei outou i te taime no te taio i te mau irava bibilia i horoahia ˈtu ei faahororaa? Ua matau atoa anei outou i te faahohonu i te mau mea ta outou i haapii e inaha a faarahi atu ai i to outou manaˈo mauruuru i te mau mea ta outou e haapii na? Te feruri ra anei outou e mea nafea te mau aˈoraa e horoahia maira, e ohipa ˈi i nia i to outou iho huru, to outou mau hinaaro, ta outou mau ohipa e rave i te mau mahana atoa e ta outou mau opuaraa? Ia na reira outou, e riro ïa te reira i te tauturu rahi mai ia outou ia rave i te mau opuaraa e faaite mai i te aravihi mau, ta Iehova anaˈe ra e nehenehe e horoa mai.
[Nota i raro i te api]
a Ua aratai o Satani ia Eva ia tiaturi e eita roa ˈtu oia e pohe faahou (Genese 3:1-5). I muri iho ïa to ˈna tuuraa mai i te haapiiraa hape e haapii ra e e nephe pohe ore to te mau taata e tamau â i te ora i muri aˈe i to ratou poheraa. — Hiˈo i Te Pare Tiairaa (farani) o te 1 no me 1958, api 143, 144 (BI 1/59, api 64).
b Te aravihi maoti te mau Papai (beretane), tuhaa 2, api 614 e tae atu i te 616, 899 e tae atu i te 901.
c “Que ton royaume vienne!”, api 186 e tae atu i te 189.
Te haamanaˈo ra anei outou?
◻ E torutahi anei te Atua? A faataa mai na ta outou pahonoraa.
◻ I hea roa te iˈoa o te Atua e itea ˈi?
◻ E nephe pohe ore anei to te taata?
◻ Mea nafea to Iehova aratairaa i te mau kerisetiano ia haa ma te aravihi i roto i te hoê ao arepurepu?
◻ Eaha te huru aravihi i tauturu i te mau Ite o Iehova ia taa i te auraa o te tupuraa te mau parau tohu bibilia?
[Hohoˈa i te api 28]
Na roto i te ravea o Te Pare Tiairaa, “te tavini haapao maitai e te paari” ia horoa mai i te aravihi e au e taa ˈi tatou i te auraa o te mau Papai e i to ratou atoa hoi auraa i to tatou nei tau.