PETER HAMADEJ | AAMU
Ua tauturu mai Iehova ia rave i te faaotiraa paari
Ua fanauhia vau i 1952 i Karlovy Vary,a hoê oire i te pae tooa o te râ roa o Tekolovakia tahito, i pihai iho i te otia fenua o Heremani. No te mea no Heremani mai to ˈu utuafare, ua hamani-ino-hia mâua to ˈu taeae matahiapo ra o Milan i te fare haapiiraa. Ua faaoti ïa to ˈu utuafare e haere e ora i Francfort, i Heremani, i 1966.
E Ite no Iehova to ˈu na metua i to ˈu apîraa, tera râ, ua tuuhia raua i rapae i te amuiraa Kerisetiano e tamarii noa â ïa vau. No reira, ua paari ïa vau aita ta ˈu e fa i te pae varua.
A nuu ai te tau, ua hoˈi mai to ˈu mau metua ia Iehova. Hau atu â, ua farii oioi Milan i te parau mau e ua faaoti i te bapetizo i te tairururaa i Hanovre. Ua faaoti au i te bapetizo i tera atoa mahana! I tera tau, 15 matahiti noa to ˈu. I muri iti noa mai râ i to ˈu bapetizoraahia, ua taparuparu vau i to ˈu mau metua ia haere e faaea i Berlin, i reira vau i te haapiiraa i te hamani i te hohoˈa.
A haapii ai au i te reira, e taime to ˈu no te feruri i nia e piti uiraa. E ua hinaaro vau e ite i te pahonoraa: Te vai ra anei te hoê Atua poiete? O te Bibilia anei te parau a te Atua? I ta ˈu haapiiraa, eita e nehenehe e faaau i te nehenehe o te itehia i roto i te natura i te hohoˈa penihia. Ua faaoti ïa vau, mai te hoê hohoˈa penihia na te tahi taata, e nehenehe e parau e ua poietehia te mau mea atoa e vai ra i roto i te natura!
Ua itehia mai ia ˈu i te pahonoraa i te piti o ta ˈu uiraa, i te maimiraa mea nafea te aamu tahito e haapapu ai i te mau parau tohu Bibilia. Ma te mǎrû, ua papu ia ˈu e Parau a te Atua, te Bibilia.—Tesalonia 1, 2:13.
Hoê o ta ˈu hohoˈa peni, 1980
Hau atu i ta ˈu mau maimiraa, ua aparau vau i te hoê matahiapo o te tauturu ia ˈu. Ua puai mǎrû to ˈu faaroo ia Iehova, e e ere faahou te hamaniraa i te hohoˈa i te mea faufaa no ˈu. I 1972, ua rave au i te hoê faaotiraa faufaa ma te riro mai ei pionie i Berlin. Ta ˈu fa o te raveraa i te taviniraa pionie e toru avaˈe.
Taviniraa ia Iehova i te tahi atu mau vahi
E ere i te mea ohie te taviniraa pionie i Berlin. Fatata 100 matahiti, to te mau taeae e tuahine pororaa i te parau apî oaoa i tera oire, e au ra e mea rahi aita e anaanatae ra. Aita vau i tiaturi e haamata vau i te tahi haapiiraa Bibilia e te hoê taata no te taime matamua! Ua papu râ ia ˈu, e nehenehe vau e poro i te mau vahi atoa maoti te tauturu a Iehova. Ua tamau ïa vau i ta ˈu taviniraa pionie.
Fatata hoê matahiti i muri iho, ua ani te amaa ia ˈu ia haapii i te reo Serbo-Croateb no te poro i te feia no Yougoslavie te ohipa ra i Heremani. Ua farii popou ïa vau i te reira e tonohia ˈtura vau i Francfort. I ǒ, ua haapii au i te reo Serbo-Croate na muri ia Hans e Sonja Smode, tei faatuitehia i te haapiiraa no Gileada. I muri noa mai e toru avaˈe ia raua, ua tonohia vau no te tavini ei pionie taa ê i Stuttgart. I roto i na e piti matahiti i muri iho, mai 1973 i 1975, ua tauiui noa vau i to ˈu faaearaa e e pae hoa taviniraa.
I muri iho, ua tonohia vau i roto i te hoê pǔpǔ Serbo-Croate i Karlsruhe. I ǒ, ua farerei au ia Lenka te hoê pionie taa ê itoito mau. Ua here roa vau ia ˈna e ua faaipoipo mâua. I muri noa mai, i 1978, ua titau-manihini-hia mâua no te tavini i roto i te tuhaa haaati i Yougoslavie.
E o Lenka
Te tahi faaotiraa fifi mau
Fatata 10 matahiti, to mâua farereiraa i te mau pǔpǔ e amuiraa na Europa. Ua au roa mâua i ta mâua taviniraa, ua tae râ i te hoê taime ua rohirohi atoa. I to Lenka faarururaa i te rohirohi iti rahi, aita o ˈna i tuu. E ere râ i te hoê faaotiraa maitai, e aita ˈtura mâua i ite e nafea ia faatitiaifaro i te reira. Ua taparu ïa mâua ia Iehova ia faaite eaha te tia ia mâua ia rave.
I roto i te tuhaa haaati
Ua pahonohia i ta mâua mau pure i to mâua haereraa e hiˈo i te taote. Ua tauturu mai oia ia taa i to mâua otia i te pae tino e i te pae aau. (Mika 6:8) Ua papu ia mâua e titauhia ia faaea i ta mâua taviniraa haaati, tera râ aita mâua i hinaaro i te reira. Ua aparau mâua no nia i to mâua tupuraa i te tahi atu mau tiaau o te Betela. Ua hitimahuta roa mâua i to ratou parauraa mai, e nehenehe ta mâua e rave noa i te taviniraa taime taatoa ei taata huri i te reo Serbo-Croate i te amaa no Auteteria. Ua tauturu ïa te reira ia Lenka ia maitai mǎrû mai. Maoti te mau faaitoitoraa a te mau taeae paari, ua tauturu mai Iehova ia ore mâua e rave i te hoê faaotiraa maamaa.—Maseli 15:22.
Raveraa i te mau faaotiraa fifi mau i te tau tamaˈi
I muri mai e piti matahiti taviniraa i Vienne, ua tonohia mâua Lenka i te amaa no Zagreb, i Croatie, no te faanaho i te ohipa i te fenua parauhia i teie nei Yougoslavie. Ua faaea hau noa te rahiraa feia no Yougoslavie, noa ˈtu mea taa ê ta ratou taˈere e haapaoraa, tae roa i te taime a tupu ai te tamaˈi i 1991. Tau avaˈe hou a tupu ai te tamaˈi, ua faanaho te Tomite fenua i te hoê tairururaa nunaa rau o te putuputu mai i te mau Ite i te mau tuhaa atoa no Yougoslavie.
Te ohipa ra Lenka ei taata huri i te amaa no Vienne, i Auteteria
Ua pure matou, ua aparau no nia i te tupuraa e ua faaoti matou i te tamau i te faanaho i te tairururaa. Ua ohipa amui atoa matou e te feia mana no te haapapu aita te mau manihini e fifihia. Ua oaoa roa matou i te farii e pae mero no te Tino aratai! Ua riro te porotarama o te tairururaa ei faaitoitoraa no te mau taeae e tuahine.
Fatata hoê matahiti i te haamataraa te tamaˈi, ua faaarahia te Tomite fenua te erehia ra te mau taeae no Sarajevo e te tahi atu mau tuhaa no Bosnie i te maa, te vahie e te mau raau rapaauraa. Ua haaatihia to ratou oire na te nuu no Serbie e aita hoê taata e nehenehe e tauturu ia ratou. Ua pure matou no te fanaˈo i te tauturu. Eaha ta matou e rave?
I raro aˈe i te hiˈopoaraa o te amaa no Auteteria, ua faatupu matou i te hoê tere tauturu noa ˈtu mea atâta. I te 26 no Atopa i 1993, ua faarue te mau pereoo rarahi ia Vienne ma te faauta 16 tǎne taihaa no te tauturu i to tatou mau taeae e tuahine i Bosnie.c
I to matou haaraa no te afai i te taihaa tauturu na te mau Ite i Sarajevo
I to matou taeraa i te tahi atu pae i reira te tamaˈi i te tupuraa, ua ite matou i to Iehova tautururaa mai e ua taa ia matou te auraa o teie irava “e ere te rima o Iehova i te mea poto roa no te faaora.” (Isaia 59:1) Aita roa ˈtu i moˈe ia matou to matou tere atâta mai Zenica tae atu i Sarajevo. E 40 kilometera noa te toe ra a tapae ai matou i Sarajevo, ua titauhia râ ia matou ia haaati na te uru raau e 140 kilometera ïa te atea.
I to matou piriraa i te oire haaatihia, ua ani au ia paraparau i te tia faatere, oia hoi te tenerara. Aita o ˈna i tiaturi e manuïa matou. Tera râ i to ˈna iteraa e Ite no Iehova matou, ua ani oia ua matau anei ia ˈu ia taeae Hajrudin. Ua pahono vau e hoa oia no matou. Ua parau te tia: “E hoa atoa oia no ˈu. Hoê â haapiiraa ta mâua. I to ˈna riroraa mai ei Ite no Iehova, ua au roa vau ia ˈna.”
I to ˈna uiui-noa-raa ia matou no nia i ta matou tiaturiraa. Ua farii teie tia faatere ia haere na te hoê eˈa na raro i te fenua no te afai i te taihaa no te tauturu i te mau taeae i Sarajevo. Ua tapea atoa oia i te taihaa a te mau faehau e piti po ia nehenehe te mau faehau e afai i ta matou taihaa tauturu na te eˈa na raro i te fenua pirihao. I na piti po, ua faauta te mau faehau i te mau afata tataitahi e 27 kilogarama. Aita roa ˈtu e haere ia matou anaˈe!
Tau matahiti i muri iho i te tamaˈi i Bosnie, ua hoˈi faahou vau i te eˈa na raro i te fenua e o Halim Curi, te tahi matahiapo no Sarajevo
I te tahi atu pae o te eˈa na raro i te fenua, ua tauturu te mau faehau i to tatou mau taeae no te afai i te mau afata i te tahi vahi papu e no te opere i te maa i te mau taeae e to ratou taata tupu. Ua mauruuru rahi vetahi e ere i te Ite, no te tauturu ta ratou i fanaˈo, e ua tuturi atoa ratou e te mau taeae no te haamauruuru ia Iehova na roto i te pure.—Korinetia 2, 9:13.
E rave rahi taime, ua paruru te tiaraa amui ore ia matou i te mau hiˈopoaraa a te mau faehau. Tera râ, e auraa rahi to te tiaraa amui ore, i te amo noa i te hoê tareta iˈoa tei faaite e Ite no Iehova matou. E titau-atoa-hia ia tapea ma te itoito rahi, i te tiaraa amui ore i roto i to matou feruriraa e huru aau. Ua faaoti ïa matou eiaha e faaroo pinepine i te parau apî, o te faaite i te mau parau riaria o na pǔpǔ e piti, o te turai ia matou ia hamani i te manaˈo oti noa, a hae atoa ˈtu ai matou ia ratou.
Mai 1990, ua tavini au ei mero no te Tomite amaa i Croatie e i muri iho i te amaa no Tchèque-Slovaquie. Eaha ta ˈu i haapii mai i roto i teie mau tuhaa atoa no te rave i te mau faaotiraa? Teie hoê, e nehenehe Iehova e faaohipa i te hoê taata, mai te hoê tia faatere, no te faaafaro i te hoê fifi! Ua haapii atoa vau eiaha e tiaturi noa ia ˈu, ma te turui râ i nia iho ia Iehova na roto i te arai a te faanahonahoraa.
Faaruru i te hoê fifi i te pae ea manaˈo-ore-hia
I te raveraahia te hiˈopoaraa i te taote i 2023, ua itehia e mariri ai taata to ˈu e mea ino roa. I te mea aita vau i faaruru aˈenei i te hoê maˈi ino mau mai te reira, ua oti roa mâua i te riaria e i te haapeapea. Ua taparu noa mâua Lenka ia Iehova ia tauturu mai ia rave i te mau faaotiraa paari, e ua rave mâua mai ta mâua i pure. Ua rave mâua i te maimiraa e ua haere e farerei i te mau taote. E i muri iho ua faaoti mâua i te huru rapaauraa, e ua topa to mâua hau.
Ua faaoti atoa mâua eiaha e haapeapea rahi no to ananahi. (Mataio 6:34) E rave rahi tumu e vai oaoa ˈi mâua! Ei hiˈoraa, i to mâua haereraa i Heremani no te hoê rapaauraa, ua papai mâua i te hoê rata i te utuafare o te Betela i Bratislava, i Slovaquie, no te faataa i teie tupuraa apî. Ua fanaˈo mâua e rave rahi poroi na te mau hoa here, o te pure no mâua e o te faaite noa i to ratou here. E nehenehe Iehova e tauturu ia tatou maoti te mau taeae Kerisetiano e e horoa i te hau “tei hau ê i te mau manaˈo atoa.”—Philipi 4:7.
Parau mau, aita hoê o tatou i ite afea e faaruru ai i te hoê maˈi aore ra te pohe. (Koheleta 9:11; Iakobo 4:14) E mauruuru rahi ïa to ˈu ia Iehova i te tautururaa mai, mai to ˈu apîraa ia rave i te faaotiraa paari no te tavini ia ˈna ma te horoa i te mea maitai roa ˈˈe. Ua hoona aˈe to ˈu taime i te taviniraa ia Iehova!d
a Ua pii-atoa-hia Karlovy Vary ma to ˈna iˈoa Heremani, Karlsbad.
b O te Serbo-Croate te reo paraparauhia i Yougoslavie tahito.
c No te ite hau atu â no nia i teie tere tauturu, a hiˈo i te tumu parau “Te tautururaa i to tatou fetii i roto i te faaroo i Bosnie,” piahia i roto i Te Pare Tiairaa 1 no Novema, 1994, i te api 23-27.
d Ua pohe o taeae Hamadej i te 28 no Tenuare 2025, a faaineinehia ˈi teie tumu parau.