Te parau aro o te maˈi

E MAˈI HÎ TO OWMADJI ITI. Te haapeapea ra o Hawa, to ˈna mama, e e pau to ˈna pape; ua faaroo oia e, aita i maoro aˈenei, mea na reira te poheraa te pêpe o to ˈna fetii i hoˈi mai i te oire rii. Te hinaaro ra te mama ruau o Owmadji, te metua hoovai vahine o Hawa, e afai ia Owmadji i te hoê tahuˈa o te nunaa ra. “No te hoê varua ino e maˈihia ˈi te tamarii,” ta ˈna ïa e parau. “Aita oe i hinaaro e tamau i te hoê taritoa i nia ia ˈna ei parururaa ia ˈna, e i teie nei te haamata ra te mau fifi!”

E ITE-PINEPINE-HIA teie huru tupuraa i te mau vahi e rave rahi o te ao nei. E mau hanere mirioni teie e tiaturi nei e o te mau varua ino te tumu ite-ore-hia o te maˈi. E parau mau anei?

Te faatupuraa i te parau aro

Eita paha outou iho e tiaturi e e faatupu te mau varua ite-ore-hia i te maˈi. Oia mau, e maere paha outou no te aha te taata e manaˈo ai mai te reira, ua faaite hoi te mau aivanaa e na te mau tirotiro e te mau bateria e faatupu i te rahiraa o te mau maˈi. A haamanaˈo râ e, aita te huitaata i ite aˈena i teie mau tumu o te maˈi nainai roa. I te taime noa a oti mai ai te microscope a Antonie van Leeuwenhoek i te senekele 17 i ite ai te mata taata i te ao o te mau manumanu huˈa roa. Auaa atoa te mau itearaa a Louis Pasteur i te senekele 19 i taa ˈi i te ite aivanaa te taairaa i rotopu i te mau manumanu e te maˈi.

I te mea e i te pae rahi o te aamu o te taata, aita i itehia te mau tumu o te maˈi, e rave rahi mau tiaturiraa niu ore i tupu mai, tae noa ˈtu te manaˈo e na te mau varua ino e faatupu i te mau maˈi atoa. Te faaite maira te buka ra The New Encyclopædia Britannica i te hoê tumu i tupu mai ai paha te reira. Te na ô ra e ua tamata te tahi mau faaora maˈi i mutaa iho i te rapaau i te maˈi na roto i te tahi mau aˈa, rauere, e vetahi atu â mau mea e noaa ia ratou. I te tahi mau taime, e manuïa te tahi mau raau. I reira te faaora maˈi e rave atoa ˈi, taa ê atu i te raau iho, e rave rahi mau peu tahutahu eiaha ia itehia te tumu mau i ora ˈi te taata. E na reira te faaora maˈi e haapapu ai e e haere noa mai â te taata ia ˈna ra. Mea na reira te rapaauraa i te îraa i te huru aro, e te taata i te turairaahia ia imi i te tauturu a te mau mea varua.

Te rave-noa-hia râ teie mau ravea rapaauraa tahito i te tahi mau fenua. E rave rahi teie e parau nei e na te mau varua o tei pohe e faatupu i te maˈi. Te na ô ra te tahi atu â e na te Atua to tatou maˈi e e utua te maˈi no ta tatou mau hara. E noa ˈtu e ua ite te taata i te tumu o te maˈi i te pae ihiora, e nehenehe â ratou e mǎtaˈu i te ohiparaa a te mau mea varua.

E faaohipa te mau tahuˈa tahutahu e te mau faaora maˈi peu tahito i teie mǎtaˈu e ia onahia ratou i te taata. Eaha ïa ta tatou e tiaturi? E noaa anei te tauturu i te mau varua ra no te rapaau i te maˈi? Eaha ta te Bibilia e parau ra?