Tei te mau vahi atoa te haavîraa uˈana
A PARAHI ai oia i roto i to ˈna pereoo e a tiai noa ˈi ia pura mai te mori matie, ua ite tauê aˈera te taata faahoro i te hoê taata poria ia haere mai ia ˈna ra, ma te parau ino, e te faatororaa i to ˈna poro rima i nia. Ua ponao oioi aˈera te taata faahoro i to ˈna mau opani e ua tapiri i to ˈna mau haamaramarama, ua haere noa mai râ te taata poria. Ma te faaetaeta i to ˈna nau rima, ua aueue te taata i te pereoo e ua huti oia i te opani pereoo. I te pae hopea, ma te iriâ rahi ua afai oia i to ˈna poro rima rahi i nia e ua tupai oia i nia i te hiˈo pereoo, e ua huˈahuˈa roa.
E hohoˈa taviri ieie anei teie? Aita! O te hoê râ tatamaˈiraa i nia i te purumu i te motu no Oahu, i Vaihi, matauhia no to ˈna hau, to ˈna haumǎrû.
E ere i te mea maere. Te mau ponao opani, te mau auri i nia i te mau haamaramarama, te feia paruru i roto i te mau fare rarahi, e te mau tapao atoa i nia i te mau pereoo faauta taata e na ô ra e “Aita ta te taata faahoro e moni”—te aratai tia ra te reira i te hoê mea: Tei te mau vahi atoa te haavîraa uˈana!
Te haavîraa uˈana i te fare
Ua poihere-maoro-hia te fare mai te haapuraa e paruru i te hoê taata. Ua taui oioi râ taua hohoˈa faahiahia ra. Te taiohia ra te haavîraa uˈana i te utuafare, oia hoi te hamani-ino-raa i te tamarii, te taparahiraa i te vahine, e te haapoheraa, i roto i te mau parau apî o te vea na te ao atoa nei.
Ei hiˈoraa, “fatata e 750 000 tamarii i Beretane e faaruru nei i te hepohepo roa mau no te mea te haavî-uˈana-hia ra ratou i te fare,” ta te Manchester Guardian Weekly e parau ra. Ua niuhia te tabula i nia i te hoê tuatapaparaa o tei faataa atoa e “ua parau e toru o na vahine e maha tei uiuihia e ua ite ta ratou mau tamarii i te mau tupuraa haavî uˈana, e fatata te piti i nia i te toru o te mau tamarii o tei ite i te taparahiraahia to ratou mama.” Oia atoa, ia au i te U.S.News & World Report, te parau ra te Piha hiˈopoa no Marite i te hamani-ino-raa e te tâuˈa-ore-raa i te tamarii e “te pohe nei e 2 000 tamarii, ua iti aˈe i te 4 matahiti to te rahiraa, i te mau matahiti atoa i roto i te rima o to ratou mau metua aore ra mau taata haapao.” Ua hau aˈe te reira i te rahiraa pohe faatupuhia e te ati purumu, te paremoraa, aore ra te toparaa, ta te tabula ïa e parau ra.
Te ô atoa ra te hamani-ino-raa i te vahine i roto i te haavîraa uˈana i te utuafare, mai te turairaa, te poararaa, te tueraa, te uumiraa, te taparahiraa, te haamǎtaˈuraa e te hoê tipi aore ra te hoê pupuhi, aore ra te haapohe-roa-raa. E i teie nei mahana, te tupu ra teie huru haavîraa uˈana i nia i te tane e te vahine. Te faataa ra te hoê tuatapaparaa e i roto i te haavîraa uˈana i rotopu i te mau hoa faaipoipo, fatata te hoê i nia i te maha o te mau tupuraa tei haamatahia e te tane, te tahi atu i nia i te maha e te vahine, e e nehenehe e faataahia te toea ei mau tatamaˈiraa e na te tane e te vahine te hape.
Te haavîraa uˈana i te vahi raveraa ohipa
I rapaeau i te fare e riro na te vahi raveraa ohipa ei vahi i reira te hoê taata e ite ai i te nahonaho, te tura, e te peu maitai. Tera râ, e au ra e e ere faahou mai te reira te huru. Ei hiˈoraa, te faaite ra te mau numera a te Pu i te pae no te haavaraa i Marite e i te matahiti taitahi te taparahi-ino-hia ra hau atu i te 970 000 taata i te vahi raveraa ohipa. Na roto i te tahi atu mau parau, “tei te faito hoê i nia e maha feia rave ohipa atoa o te haavî-uˈana-hia i te vahi raveraa ohipa,” ia au i te hoê tabula i roto i te Professional Safety—Journal of the American Society of Safety Engineers.
Te mea ahoaho roa ˈˈe oia hoi aita te haavîraa uˈana i te vahi raveraa ohipa i taotiahia i te mau tatamaˈiraa e te mau parau faaino. “Ua riro te haavîraa uˈana i nia iho â râ i te mau paoti ohipa e te feia rave ohipa faataehia e te tahi atu feia rave ohipa i teie nei ei taparahiraa taata o te maraa oioi roa ˈˈe i Marite,” ta teie noâ tabula e parau ra. I te matahiti 1992, e taparahiraa taata te 1 i nia i te 6 o te mau ati i te vahi raveraa ohipa; no te mau vahine, e 1 ïa i nia i te 2. E mea papu maitai e te parare ra te haavîraa uˈana na roto i te vahi raveraa ohipa nahonaho maitai hoi i mutaa ihora.
Te haavîraa uˈana i roto i te haa tuaro e te faaanaanataeraa manaˈo
Ua faatupuhia te haa tuaro e te faaanaanataeraa manaˈo ei mau ravea faaanaanataeraa aore ra faafaaearaa no te tamǎrû i te hoê taata i te mau tamataraa rahi aˈe o te oraraa. I teie nei mahana te haamâuˈahia ra e rave rahi miria dala no te faaanaanataeraa manaˈo. Ia ona-roa ˈˈe-hia ratou i teie ohipa tapihoo, aita te feia hoo e huru ê nei i te faaohipa i te mau ravea atoa. E te hoê o taua mau ravea ra o te haavîraa uˈana ïa.
Ei hiˈoraa, ua tapao te Forbes, hoê vea i te pae tapihooraa, e te vai ra ta te hoê taata hamani hauti vidéo i te hoê hauti tamaˈi tuiroo i reira te hoê taata aro e iriti ai i te upoo e te mootuaio o to ˈna enemi a tuô noa ˈi te feia mataitai e, “A haapohe ia ˈna! A haapohe ia ˈna!” Aita râ te hoê â huru hauti hamanihia no te hoê fare hauti vidéo ê atu i faaite i teie faataheraa toto. Te faahopearaa? Mea rahi aˈe te hauti haavî uˈana roa ˈˈe o tei hoohia i te tahi atu hauti i nia i te hoê faito e 3 i te 2. E faito moni rahi mau ïa te reira. I te hooraahia teie mau hauti no te fare, ua hoona te mau fare tapihaa e 65 mirioni dala marite na te mau nunaa atoa i roto i na hebedoma matamua e piti! Ia ona-anaˈe-hia, e riro noa te haavîraa uˈana ei arainu no te feia hoohoo.
E tuhaa ê atu te haavîraa uˈana i roto i te haa tuaro te tia ia hiˈopoahia. Te teoteo pinepine nei te feia hauti i te vavahiraa o ta ratou e nehenehe e rave. Ei hiˈoraa, i te hoê hautiraa hockey i te matahiti 1990, e 86 faautuaraa tei ravehia—te faito rahi roa ˈˈe. Ua haafifihia te hautiraa no te hoê taputôraa e toru hora e te afa te maoro. Ua rapaauhia te hoê taata hauti no te fatiraa te hoê ivi o te hohoˈa mata, te hoê iri mata tei pahure, e te hoê mutu. No te aha teie huru haavîraa uˈana? Ua faataa te hoê taata hauti e: “Ia re oe i te hoê hautiraa horuhoru mau, e e rave rahi taputôraa, e hoˈi oe i te fare e e piri roa ˈˈe oe i to oe mau hoa. Ua manaˈo vau e na te mau taputôraa e faariro i te reira ei hautiraa mau i te pae varua.” E au ra e, i roto e rave rahi mau haa tuaro i teie nei mahana, aita te haavîraa uˈana i riro noa ei ravea no te faatupu i te hoê opuaraa hinaarohia, ua riro râ oia iho ei opuaraa hinaarohia.
Te haavîraa uˈana i te fare haapiiraa
Ua faariro-noa-hia te fare haapiiraa mai te hoê pare i reira te feia apî e nehenehe ai e haamoe i te mau mea ê atu e e anaanatae noa i te faaaravihi i to ratou feruriraa e to ratou tino. I teie râ mahana, e ere te fare haapiiraa i te hoê vahi paruru-faahou-hia. Ua faataa te mau uiuiraa manaˈo i te matahiti 1994 e ua riro te haavîraa uˈana e te mau pǔpǔ ei fifi numera hoê i roto i te mau fare haapiiraa a te hau i te mau Hau Amui no Marite, o te haamâuˈa rahi nei i te moni, e tei hau aˈe i te tabula i te matahiti na mua ˈtu. Eaha râ te inoraa o te huru tupuraa?
I te uiraa, “Ua farerei aˈena anei oe i te tahi ohipa haavî uˈana i nia ia oe i roto aore ra i pihai iho i te fare haapiiraa?” fatata 1 i nia i na tamarii haere haapiiraa e 4 o tei pahono e e i roto i te hoê tuatapaparaa. Ua pahono atoa hau atu i te hoê i nia i te ahuru o te mau orometua haapii e e. Ua faataa teie noâ tuatapaparaa e ua faˈi e 13 i nia i te hanere o te mau tamarii haere haapiiraa, te mau tamaroa e te mau tamahine, e ua afai ratou i te hoê mauhaa i te fare haapiiraa i te hoê taime aore ra i te tahi atu. Ua parau te rahiraa e ua na reira ratou no te faariaria noa ia vetahi ê aore ra no te paruru ia ratou iho. Ua pupuhi râ te hoê tamarii haere haapiiraa e 17 matahiti to ˈna i to ˈna orometua haapii i nia i te ouma i to te orometua haapii tamataraa i te haru i ta ˈna pupuhi.
Te hoê ihotumu haavî uˈana
E mea papu maitai e tei te mau vahi atoa te haavîraa uˈana i teie nei mahana. I te fare, i te vahi raveraa ohipa, i te fare haapiiraa, e i roto i te faaanaanataeraa manaˈo, te faaruru nei tatou i te hoê ihotumu haavî uˈana. A faaruru ai i te reira i te mau mahana atoa, ua haere roa te rahiraa i te farii i te reira ei ohipa matauhia—e tae roa ˈtu i te taime a farerei ai ratou iho i te reira. I muri iho te aniani nei ratou e, E ore roa anei te reira? Te hinaaro atoa ra anei outou e ite i te pahonoraa? A taio ïa i te tumu parau i muri iho.