Te haamâharaa i te hoê titauraa matamua a te taata na roto i te haamauruururaa
TE HOÊ parau e faahitihia ma te aau rotahi mai teie “Ua rave-maitai-hia te ohipa!” “Ua oaoa roa vau i te ohipa ta oe i rave!” aore ra “Ua horoa outou i te mea maitai roa; ua teoteo roa matou!” e tauturu te reira no te haamaraa i te faatura ia ˈna iho, mai te peu iho â râ e no ô mai i te hoê taata ta outou e faatura rahi ra. Mea oaoa roa na te taata e e rave maitai atu â ratou i te ohipa ia haamauruuru-anaˈe-hia ratou. E haamaitai atu â ratou e e oaoa aˈe ratou ia na reira-anaˈe-hia. Oia mau, e horoa te haamauruururaa tano i te ora no te feruriraa e no te mafatu mai te ora ta te maa maitai e horoa no te tino.
Te faataa ra te hoê titionare i te parau ra haamauruururaa na roto i te “fariiraa e e mana to te hoê taata no te faaite i te haapao maitai aore ra i te ara-maite-raa” e “te hoê faaiteraa aore ra ara-maite-raa taa ê.” Ua taai maite atu i te faatura, i te manaˈo haafaufaa, o te faatupu ia horoa-anaˈe-hia i te hoê manaˈo maitai tei ferurihia aore ra te huru faufaa o te hoê taata e te faito haamauruururaa e tia ia horoa ˈtu no ˈna.
Haamauruururaa—Te hoê hinaaro matamua
Mea tia mau e mea maitai ia horoa i te faahanahanaraa i te taime tano. Ua horoa o Iesu i te hoê hiˈoraa i roto i ta ˈna parabole no nia i te mau tavini ta te fatu i horoa i ta ˈna mau faufaa. Na roto i te fariiraa e ua faanaho-maitai-hia i ta ˈna faufaa, ua parau oia e: “Ua tia roa, e teie nei tavini maitai e te haavare ore!” (Mataio 25:19-23) Mea pinepine râ, eita e tâuˈahia i taua huru peu maitai roa. Te oreraa e faaite i te haamauruururaa e faaere te reira i te oaoa e te hinaaro e tutava. Tera te manaˈo o te vahine ra o Iona: “E faaite te haamauruururaa e mea faufaa outou, te hinaarohia ra ta outou ohipa, e te au-atoa-hia ra . . . E horoa te reira i te ravea e ia tutava outou. Mai te peu e eita e tâuˈahia, e fa mai te manaˈo hepohepo e te anaanatae ore.” Ua parau atoa o Patrick e: “Mea fifi mau â ia tapea i te hoê faito teitei o te peu maitai e te faahotu.” Teie nei râ, auê hoi i te mea faufaa, e ia haapii tatou nafea e afea e horoa ˈi i te haamauruururaa. Te hinaaro rahi nei tatou paatoa e ite e te fariihia ra tatou e te feia na pihai iho ia tatou. E hinaaro matamua te reira o te taata.
E haamaitai mau te hoê parau iti arueraa, tei apitihia e te hopoia, aore ra i te tahi atoa ô materia, ia outou no te tamauraa i te rave i te ohipa ma te maitai atu â. E parau mau te reira noa ˈtu e e metua outou, e tane, e vahine, e tamarii, e melo i roto i te amuiraa, aore ra e tiaau. Ua parau o Margaret e: “Ia horoa-anaˈe-hia i te haamauruururaa, e oaoa roa vau, e manaˈo vau mea faufaa vau, e e hinaaro vau e rave maitai atu â.” Ua farii atoa o Andrew i taua manaˈo ra, ma te parau e: “E oaoa roa to ˈu feruriraa, ma te horoa i te anaanatae no te ohipa puai faahou â.” Teie nei râ, e titauhia i te manaˈo tia e te haavaraa maitai no te horoa i te haamauruururaa e te faatura ia vetahi ê.
A pee i te hiˈoraa o Iehova no te horoa i te haamauruururaa
Te hiˈoraa maitai roa ˈˈe no te horoa i te haamauruururaa ia vetahi ê o te Atua ra o Iehova ïa. E farii oia i te feia e au ia faaturahia. Ua haapao oia i te mau taata mai ia Abela, Enoha, e o Noa. (Genese 4:4; 6:8; Iuda 14) Ua farii o Iehova ia Davida no to ˈna haapao maitai faahiahia mau. (Samuela 2, 7:16) Ua faahanahana-atoa-hia o Samuela, o tei riro na ei peropheta tei faahanahana ia Iehova e rave rahi matahiti, na roto i te pahono-oioi-raa i te pure a Samuela o tei ani i te tauturu no te aro i te mau Philiseti. (Samuela 1, 7:7-13) Eita anei outou e hanahana ia roaa ta outou haamauruururaa no ǒ mai i te Atua ra?
Ua taai-piri-roa-hia te aau mehara e te haapopouraa i te manaˈo haamauruururaa. Te faaue nei te bibilia ia tatou e ‘ia mauruuru roa outou’ e ia faaite i te mauruuru no te mau mea i ravehia no outou. (Kolosa 3:15; Tesalonia 1, 5:18) Noa ˈtu e ua tano maitai taua huru faaiteraa i te mauruuru no Iehova ra, ua tano atoa te reira no te mau tumu parau o te oraraa i te mau mahana atoa. Ua farii te aposetolo Paulo i te reira ma te au. Ua faaite oia i te mauruuru no Phebe o tei “tauturu i te taata e rave rahi” e no Perisila e no Akuila o tei ‘tuu i to raua aˈî i raro’ ia ora oia e ia ora atoa vetahi pae. (Roma 16:1-4) A feruri na i to ratou mau manaˈo hohonu i te noaaraa ia ratou i taua huru haamauruururaa i faaite-tahaa-roa-hia. Ua maitai atoa mai o Paulo i te noaaraa ia ˈna i te oaoa e faaite i te mauruuru, te hanahana, e te faaitoitoraa. O tatou atoa e nehenehe tatou e pee i te huru o Iehova e ta ˈna mau tavini herehia na roto i te faaiteraa i te mauruuru taa ê i te feia e tia ia faaite atu.—Ohipa 20:35.
Te faaiteraa i te mauruuru i roto i te utuafare fetii
“E tauturu rahi mau te hoê parau iti haamauruururaa no te faatupuraa i te oaoa i roto i te oraraa,” o ta Mitchell ïa i parau, te hoê tane e te hoê matahiapo kerisetiano. “E here rahi outou, ma te papu tae noa ˈtu i te hopea, i te taata i horoa i te haamauruururaa.” Ei hiˈoraa, te amo nei te hoê tane kerisetiano i te hopoia teimaha mau e te rave nei oia i te mau faaotiraa faufaa o te faaô i te maitai o te utuafare. E tia ia ˈna ia haapao i te maitai i te pae varua e te pae materia e te hinaaro i te pae o te manaˈo hohonu o te utuafare. (Timoteo 1, 5:8) Auê hoi to ˈna oaoa rahi ia faaite-taa-ê-hia i te mauruuru no ta ˈna mau ohipa no ǒ mai i te Atua ra ei upoo utuafare e ia faaite ta ˈna iho vahine i te “faatura hohonu” ia ˈna!—Ephesia 5:33.
Eiaha e tâuˈa ore i te ohipa a te vahine i roto i te fare, o tei ore e itehia e te taatoaraa o te taata. E faahaehaa e e haafaufaa ore te hiˈoraa o teie nei tau i taua huru ohipa ra. Teie nei râ, e ohipa au roa i mua i te aro o te Atua. (Tito 2:4, 5) Auê te mahanahana ia haamaitai te hoê tane hiˈoraa tano i ta ˈna vahine, i roto i te mau tuhaa atoa o te oraraa, te tuhaa iho â râ mea aravihi roa oia, ma te faaite i taua huru haamauruururaa ra i raro aˈe i ta ˈna aratairaa! (Maseli 31:28) Ua parau o Rowena no ta ˈna tane e: “Ia haamauruuru anaˈe oia i te mea o ta ˈu e rave, mea ohie aˈe na ˈu ia auraro atu ia ˈna e ia faahanahana e ia faatura ia ˈna.”
Ua parau te hoê taata haapii marite o Christian Bovee i te hoê mahana e: “Ua riro te mau arueraa tano no te hoê tamarii mai te hihi mahana ra no te mau tiare.” Oia mau, e hinaaro atoa te hoê tamarii iti e ia haapapu-tamau-hia oia e e melo faufaa oia i roto i te utuafare. I te roaraa o te mau matahiti o te taurearearaa, ma te î i te mau huru apî tei taui i te pae o te mau manaˈo hohonu e i te pae tino, e maraaraa te manaˈo no nia i te huru i te pae tino, amuihia mai e te hinaaro rahi i te tiamâraa e te haamauruururaa. I taua taime iho â râ, e hinaaro te hoê taurearea e ite e te herehia ra oia e to ˈna mau metua e ia haapapuhia te reira ma te taa ia ˈna e ma te huru maitai e tano ia horoahia no te taata. E hinaaro atoa te mau metua ruhiruhia e te mau papa e mama ruau e ia haapapuhia e mea faufaa ratou e te herehia ra ratou, e aita ratou i ‘taivahia i te ruhiruhiaraa.’ (Salamo 71:9; Levitiko 19:32; Maseli 23:22) E horoa mai te faatupuraa taa ê i te hinaaro i te haamauruururaa tano i te oaoa rahi e te manuïaraa no te utuafare fetii.
Te haamauruururaa i roto i te amuiraa kerisetiano
Te vai ra te faufaa rahi na roto i te faaiteraa i te anaanatae rotahi ia vetahi ê i roto i te amuiraa kerisetiano e te haamauruururaa ma te pipiri ore no ta ratou mau ohipa e ta ratou mau tutavaraa. E tia i te mau matahiapo kerisetiano ia horoa i te hiˈoraa no te haamauruuru i te ohipa e te mau tutavaraa a vetahi ê i roto i te amuiraa. “I muri aˈe noa i te tahi mau farereiraa a te tiaau e ite ai au e eaha mau na te auraa o te mau parau haamauruururaa no te faaitoito, no te haamauruuru, e no te oaoa,” o ta Margaret ïa i parau. “Ua taa ia ˈu eaha ta ˈu e ere ra ia ore anaˈe te tahi mau haamauruururaa e horoahia.” E mau tumu maitai roa teie no te faaite i te anaanatae mau e te here no te taatoaraa i roto i te amuiraa! A farii popou i ta ratou ohipa maitai. Ia rahi i te arue e i te faaitoito. I roto e rave rahi mau amuiraa te vai ra te mau metua faaea hoê noa o te tutava rahi ra no te haapii i te mau faufaa i te pae varua i ta ratou mau tamarii. E tia ia horoa na ratou i te tahi mau haapopouraa taa ê. A haafaufaa i te mau vahi maitai eiaha te mau vahi ino. A vaiiho ia vetahi ê ia ite i to outou here taeae no ratou. A faaite ia ratou e te tâuˈa nei outou ia ratou. Na roto i taua ravea ra, e haapaari te ohipa a te tiaau e ravehia ma te here i te amuiraa. (Korinetia 2, 10:8) E faahoˈi te mau melo tataitahi i te mau parau haamauruururaa e te mau parau faatura te tahi e te tahi i te feia e faaite i te haapao maitai o te ohipa puai ra no ratou.—Timoteo 1, 5:17; Hebera 13:17.
Te vai ra râ i te tahi atu pae aore ra huru hiˈoraa no taua tumu parau ra. Ua fariihia e mea puai mau te hinaaro i te haamauruururaa. I te tau o Iesu, ua riro mau â ei haapeapearaa no te upoo faatere haapaoraa. Ua tia ia Iesu ia faatitiaifaro i te huru hiˈoraa hape o te mau pǐpǐ no nia i taua ohipa ra. (Mareko 9:33-37; Luka 20:46) E tia i te mau kerisetiano ia faaite i te huru tia e te aifaito. Mai te peu e e vaiiho-noa-hia ma te ore e tapeahia, e riro ei ohipa papu ore i te pae varua te hinaaro i te haamauruururaa. (Iakobo 3:14-16) Auê hoi te peapea, ei hiˈoraa, mai te peu e e teoteo mai te hoê matahiapo e e haamata oia i te titau i te faahanahanaraa a vetahi ê no ˈna anaˈe iho!—Roma 12:3.
Ua faaara te aposetolo Paulo ma te paari i te mau hoa kerisetiano no Roma e: “Ei atiraa aroha mau to outou iho, i te aroha taeae ra; i te faaturaraa ˈtu te tahi i te tahi.” (Roma 12:10) Ua tano teie mau parau na mua roa no te mau matahiapo kerisetiano, o te tia i te mau taime atoa ia farii e o te Mesia te Upoo o te amuiraa. E faaitehia te auraroraa i te mana o to ˈna rima atau ma te imi i te aratairaa o te Mesia na roto i te varua moˈa, te mau faaueraa tumu a te Bibilia, e te faatereraa e horoahia e te Tino Aratai o te “tavini haapao maitai e te paari.”—Mataio 24:45-47; hiˈo i te Apokalupo 1:16, 20; 2:1.
No reira, ia farerei anaˈe te mau matahiapo, e e pure ratou no te ani i te aratairaa a Iehova no te haapao i te nǎnǎ a te Atua, e e tutava ratou i te rave i te mau faaotiraa no roto mai i te mau Papai. E tapea te iteraa i to ˈna mau otia, te mǎrû, e te haehaa kerisetiano i te hoê matahiapo ia tamata i te faateitei ia ˈna iho, i te faatere i to ˈna mau taeae, e i te faahepo i ta ˈna iho huru hiˈoraa i roto i ta ratou mau putuputuraa. (Mataio 20:25-27; Kolosa 3:12) Mai te peu e e nehenehe, e ohipa ma te tano te taeae faatere i te tino matahiapo, ia titau oia i te manaˈo na mua roa o te mau matahiapo e ia horoa aˈena oia i te tabula ohipa na mua ˈˈe e navai maitai to ratou taime no te feruri na roto i te pure i te tuhaa tataitahi e hiˈopoahia. I te roaraa o te putuputuraa matahiapo, e tamata oia, eiaha noa i te puohu i te mau manaˈo o te mau matahiapo, i te faaitoito râ ia ratou ia faaohipa “i te vahi maitai i roaa ia ratou” no taua tumu parau ra i roto i ta ratou mau aparauraa. (Timoteo 1, 3:13) I te tahi aˈe pae, e tia i te mau hoa matahiapo ia faaroo maite atu i te manaˈo o te tahi e te tahi e e haafaufaa ma te oaoa i te mau aravihi o te mau matahiapo e rave rahi to ratou matahiti i roto i te ohipa kerisetiano.—Exodo 18:21, 22.
E taa mau iho â i te mau tiaau, e e nehenehe te Mesia e faaohipa i te hoê matahiapo i roto i te tino ia horoa i te mau faaueraa tumu a te bibilia e hinaarohia no te faatitiaifaro i te hoê huru tupuraa aore ra no te rave i te hoê faaotiraa faufaa mau. E tia e ia vai mai te hoê huru feruriraa maitai i roto i te tino matahiapo ia horoa-anaˈe-hia i te haamauruururaa i te matahiapo tataitahi no to ˈna apitiraa i roto i te ohipa e haapao i te maitai i te pae varua o te amuiraa.—Ohipa 15:6-15; Philipi 2:19, 20.
A tutava i te horoa e i te farii mai i te haamauruururaa tano
E haamaitai te haamauruururaa. E faaitoito te reira e e haafaufaa. “Noa ˈtu e te manaˈo ra tatou e e ere tatou i te mea faahiahia,” o ta Mary ïa e parau nei, “e hinaaro tatou i te faaitoitoraa no to tatou iho maitai.” A haamauruuru ma te aau rotahi i te mau tutavaraa o te mau mahana atoa a vetahi ê. Ia na-reira-anaˈe-hia e riro te oraraa ei mea au maitai e te faahiahia atoa hoi no ratou. E te mau metua, te mau tamarii, te mau tiaau, e te mau melo o te amuiraa kerisetiano, e nehenehe e noaa ia outou i te haamauruururaa na roto i ta outou huru paraparauraa e na roto i ta outou mau ohipa. E faahiti te bibilia ma te au maitai i te feia rave ohipa, o tei ite i to ratou mau otia, e te haehaa. (Maseli 11:2; 29:23; Hebera 6:1-12) A haapii i te haamauruuru ma te hamani maitai i te mau huru faahiahia o vetahi ê. A haapao i te manaˈo o vetahi ia rave anaˈe outou i te ohipa e o ratou. Ua horoa te aposetolo Petero i teie faaararaa e: “E teie nei, ei aau tahi to outou atoa, i te aroha-atoa-raa, ei aroha taeae ra, ei aau mǎrû, ei aau taua.” (Petero 1, 3:8) E ani te reira ia horoa i te haamauruururaa ia vetahi ê, e haamâha te reira i te hoê hinaaro matamua o te taata.