Noa ˈtu e e feia horo ratou, te oaoa nei ratou i te tavini i te Atua
TE MAU tamaˈi, te mau oˈe, te mau ati, e te arepurepuraa. No vetahi mau taata ua riro noa te reira ei upoo parau rahi ta ratou e taio nei aore ra e ite nei i roto i te mau vea. No e rave rahi atu â ua riro te reira ei tuhaa o te oraraa o te mau mahana atoa. I te mea e e taatiraa o te mau kerisetiano na te ao atoa nei ratou, te ara maitai ra te mau Ite no Iehova e i te taime atoa e tupu taue ai te hoê tamaˈi aore ra e tairi ai te hoê ati, e nehenehe te tahi o to ratou mau fetii taeae na te ao taatoa nei e mauiui. E ia horo te mau taata i rapae i to ratou mau fenua no to ratou ora, e tia atoa paha i to tatou mau taeae ia na reira.
Tau matahiti ua tia i te mau Ite i roto e rave rahi mau fenua no Afirika ia faaoromai i teie mau huru tupuraa. E tia na i te rahiraa o ratou ia ohi i te mau tauihaa tei maraa ia ratou e ia imi i te haapuraa i te vahi ê. Noa ˈtu e mea iti roa e faurao to ratou, te hoê paha pereoo tataahi, e tia i te rahiraa ia haere, ia haere e ia haere avae noa—tau mahana, tau hebedoma atoa—no te tapae i te vahi ta ratou e hinaaro ra e haere.
Te hoê o teie mau vahi o te hoê ïa oire iti piihia Mboki, i te Repubilita Afirika no Ropu. I te roaraa o te mau matahiti, ua haere mai te mau tane, te mau vahine, taurearea e te paari, ma te tausani. I rotopu ia ratou te vai ra to tatou mau taeae e mau tuahine kerisetiano, apitihia e te mau hoa o te parau mau. Papu maitai, ua anaanatae roa te mau hoa kerisetiano o te amaa a te Taiete Watch Tower no Bangui, te oire pu o te Repubilita Afirika no Ropu, i te haere e farerei i teie feia tei horo no te tauturu atu ia ratou. E pae taime, ua tonohia te hoê tia i reira ma te afai atu i te moni, te maa, te ahu, e te raau, pûpûhia ma te hamani maitai na te mau Ite no Bangui, tau 1 130 kilometera te atea. Noa ˈtu e e faufaa iti ta teie feia tei pûpû ma te hamani maitai i te tauturu, ua oaoa ratou i te rave i tei maraa ia ratou.
Te tapaeraa i Mboki
Ua hinaaro te mau taeae o te amaa e hiˈo e eaha ˈtu â te nehenehe e horoahia e nafea te feia tei horo e nehenehe e tauturuhia i te pae varua. Ua ratere atu ïa ta ˈu vahine e o vau na nia i te hoê pereoo Land Cruiser, apitihia mai e Symphorien, te hoê pionie taa ê, e ta ˈna vahine. Ua matau maitai ia Symphorien te purumu, e e paraparau oia i te Zande, te hoê reo o te feia horo i Mboki. Ua tuu matou e maha mahana roa no te tapae i reira.
I nau 400 kilometera hopea ua tere matou na roto i te hoê mataeinaa nehenehe mau e te tipuupuu e i te mau tumu raau rarahi baobab. I tera e tera vahi ua tere matou na te mau oire rii. I nia i teie leni purumu, ua taio ta ˈu vahine e 50 eˈa turu tia—mea ino roa e rave rahi o ratou, eita e nehenehe e tere na nia i te tahi. Ua tataˈi matou i te tahi mau eˈa turu e te tahi mau taoˈa tapiri e te mau raau pê, ua tuu matou i te pereoo i nia i to ˈna umeraa puai, ua pure matou, e ua ohipa matou ma te haapao maitai. Ahiri e e vai na te hoê oire iti i pihai iho mai, e horo mai te mau tamarii no te tauturu—no te hoê tino moni iti. Ua maere matou i to ratou ite-noa-raa i te tahi mau iri e mau pǎpai o te eˈa turu i roto i te aihere hohonu e i muri mai i te mau uru aihere. Ua aniani matou e mai te peu e aita te reira i tatarahia, no te faaohipa faahou ia tae mai te mau ratere tei hinaaro i te tauturu.
E toru taime ua patoi matou i te tauturu o taua mau tamarii ra, no te mea e au ra e mea atâta roa ia tere na nia i te mau eˈa turu. Ua faarue ïa matou i te purumu, ua pou matou na roto i te anavai, na nia i te mau ofai, na nia faahou, e hoi ˈtura matou na nia i te purumu. Auê matou i te oaoa e i te mea e e tau mǎrô, ahiri aita eita ta matou e nehenehe e tere atu, maori noa paha te ravea o te manureva tautau!
Eaha râ paha te huru o Mboki? E ô pinepine na te reira i roto i to matou feruriraa a tere noa ˈi i nia i teie “piste” hope ore, te hoê taˈo na roto i te reo Farani faahitihia i te Repubilita Afirika no Ropu no te hoê purumu aore ra te hoê eˈa one, ofaifai, e toetoea—e tau tausani apoopoo.
I te maha o te mahana, i muri iti noa ˈˈe te avatea, ua faatoro atura o Symphorien i te tahi mau fare potee hamanihia e te aihere haaatihia e te mau tumu iita e te mau faaapu maniota. “Voilà! Teie te haamataraa o Mboki,” ta ˈna ïa i tuô. Ua maere roa matou i te mea ta matou i ite. “O Mboki tera? Teihea roa te aua?” ta matou ïa i ani atu, no te mea te ohipa o ta matou i ite e ere ïa i te hoê aua, te tahi noa râ mau fare ateatea. Mea nainai ratou e mau fare mâ râ e te mau tapoˈi aihere. E mau tumu raau e mau uru raau i te mau vahi atoa. E faaapu ta te mau taata i pihai iho i to ratou mau fare. E ere o Mboki te huru aua ta matou i tiai na i te ite; o te hoê hoi oire rahi, e 35 kilometera te roaraa.
Te farereiraa i te mau taeae
Ua ite te mau taeae no Mboki e e haere mai matou, noa ˈtu e ua manaˈo ratou e e tuu matou e pae mahana. I to ratou faarooraa i to matou pereoo, ua horo mai ratou. Ua horo te mau tane, te mau vahine, e te mau tamarii i rapaeau i to ratou mau fare e to ratou mau aua e ua haere mai ratou mai ta ratou mau faaapu e farii ia matou. E mata ataata to ratou paatoa, ua ata, e ua aroha rima mai ratou, e rave rahi taime. Ua toro ratou i te rima ma te amo noa i ta ratou mau aiû. Ua hinaaro te taatoaraa e iaorana mai, e ua farii popou mai ratou ia matou.
Aita ta ˈu vahine e o vau i rave rahi i te ohipa i taua taime ra no te fifi o te reo. Ua tamata rii mâua i te paraparau i te reo Farani, Sango, Beretane, e Arabia. Te paraparau ra, te taio ra, e te papai ra te rahiraa o to matou taeae i te Zande. E tia na ia Symphorien ia huri, ma te faataa i te porotarama o to matou tere.
Ua haere â matou i te tahi mau kilometera i mua e ua tapae matou i te Piha no te Basileia. E “fare pure” matamua na hoi te reira patuhia e te feia horo o te hoê haapaoraa i Mboki. Ua haere rahi aˈe mai te mau taeae e ta ratou mau tamarii e te feia anaanatae e aroha rima. Ua apiti atoa mai e rave rahi mau tamarii tapiri i te mau taeae no te aroha rima.
Ua faanaho to matou mau taeae e piti fare iti no matou, ta ratou mau manihini. Mea mâ roa te mau fare. Ua ineine te mau patete pape mâ no matou. Ua afai mai matou i ta matou iho maa e te pape inu, no te arai i te mea ino roa e no te ore e faateimaha i to matou mau taeae. A huri noa ˈi matou i te mau tauihaa i raro i te pereoo, ua haere mai te hoê tamahine iti e ua ani oia e mea nafea ta matou e hinaaro ra ia faaineinehia te moa no teie po, ia euhia aore ra ia tunu-tamiti-hia? Aita matou i tiai aˈe i te reira e ua ani matou e eaha te tapiri o ta ratou i opua no te amu i te reira. Te pahonoraa: te maniota. Ua maiti ïa matou i te moa tunuhia i roto i te miti noanoa. Ua mahâ roa to matou poia rahi i taua po ra. Ua tamau noa râ ratou i te faatamaa ia matou i te mau mahana atoa—te avatea e te po. Mea fifi roa no matou ia tiaturi i te reira—te faatamaaraahia e te haapaoraahia matou e te feia horo, noa ˈtu e aita ratou iho i navai.
Te hoê amuiraa iti oaoa
I ǒ nei, tei te hoê vahi atea roa matou i rotopu râ e 21 o to matou mau taeae. E piti noa o ratou o tei haere mai i ǒ nei ma te bapetizo-aˈena-hia. E mau taata anaanatae anaˈe te toea i to ratou haereraa mai. Ua tamau ratou i te haapii e ua bapetizohia ratou i te roaraa o na piti matahiti i mairi aˈenei. E maha atu â o tei bapetizohia i roto i te hoê anavai tapiri i to matou tereraa ˈtu.
O Faustino te hoê hiˈoraa faahiahia mau. Na mua i te haereraa mai i Mboki, ua haapii oia e te hoê hoa i te mau parau mau tumu o te Bibilia. Ua haafaufaa o Faustino i te mea ta ˈna i haapii. Aita i maoro ua haamata o ˈna e to ˈna hoa i te poro ia vetahi ê, ua farerei râ raua i te patoiraa e ua tapeahia raua i roto i te fare auri no to raua “faaararaa i te huiraatira” e ta raua haapaoraa. I roto i te fare auri, aita roa ˈtu te hoa o Faustino i taiva no to ˈna mǎtaˈu e ua tuuhia oia. E piti avaˈe i muri iho ua haavahia o Faustino. Teie râ, ua papu maitai e aita to te mau faahaparaa no nia ia ˈna e niu, no reira ua tuuhia oia. I to te tamaˈi tupuraa i taua vahi ra, ua horo o Faustino i te Repubilita Afirika no Ropu, i reira to ˈna farereiraa i te mau taeae e ua faahaere faahou i ta ˈna haapiiraa bibilia. Ua bapetizohia oia i te avaˈe no tiurai 1991, e i te matahiti 1992 ua rave oia i te taviniraa ma te taime taatoa ei pionie tamau.
Te vai ra i teie nei i roto i te amuiraa iti oaoa e te auhoa no Mboki hoê pionie taa ê e 21 taata poro. Te tavini ra e piti taeae o te paraparau i te reo Beretane ei matahiapo e e nehenehe ta raua e faatupu i te mau taairaa maitatai e te amaa no Bangui. Ua manaˈo matou e tei roto to matou mau taeae tei horo i te hoê tupuraa fifi roa e te peapea mau, e ere roa ˈtu râ. Noa ˈtu te veve i te pae materia, aita hoê noa ˈˈe i amuamu, i hepohepo, aore ra i ohumu. Mai to ratou tapaeraa mai ua patu te mau taeae i to ratou mau fare potee e to ratou mau fare e ua haamata ratou i te tanu i te maa e i te faaamu i te moa. Mea iti aˈe ta ratou faufaa i ta ratou i rave na, te ora nei râ ratou e tei rotopu ratou i te mau hoa kerisetiano.
I te mea e tei roto i te faito 17 000 e 20 000 te rahiraa taata i horo i Mboki, o te rahi noa ˈtura i te mau avaˈe atoa, te vai ra i to matou mau taeae te hoê tuhaa rahi no ta ratou taviniraa. Ua apiti matou ia ratou i roto i te pororaa, mea anaanatae roa hoi. Te faaohipa pinepine nei ratou i te Bibilia na roto i te reo Zande, e te vai ra i roto i teie tatararaa te iˈoa o te Atua i roto i te mau Papai Hebera e i roto e rave rau mau irava o te mau Papai Heleni Kerisetiano. No teie mau taata, e ere e “Mboli” (“Atua” na roto i te reo Zande) noa te Atua e “Yekova” râ, mea na reira ratou e faahiti ai i te iˈoa iho o te Atua. E parau matau-roa-hia te parau ra “Mboli Yekova.” Aita te mau tatararaa porotetani i roto e rave rahi mau reo Afirika ê atu e pee ra i teie iritiraa tano, te mono nei râ ratou i te iˈoa “Jehovah” i te iˈoa “Nzapa,” “Nzambe,” aore ra te tahi atu mau iˈoa afirika no te Atua.
Mai ta te parau tohu a Iesu i faaite, te porohia ra te parau apî maitai o te Basileia na te ao taatoa nei, tae noa ˈtu i Mboki. (Mataio 24:14) I teie nei te hapono-rahi-hia ra na te amuiraa te mau Bibilia, te mau buka, te mau vea, te mau vea iti, e te mau api parau iti i roto i te mau reo atoa ta ratou e titau ra. Peneiaˈe i te tau no a muri aˈe, e haponohia e rave rahi atu â mau buka na roto i te reo Zande.
Te tiairaa i te hoê nohoraa tamau
I te po matamua, ua faaite matou i te pataraa hohoˈa no nia i te porotarama a te Taiete “Te mau tairururaa oaoa o tei arue ia Iehova i Europa Hitia o te râ.” Te po i muri iho teie ïa te porotarama “E faafariu anaˈe i te taata e rave rahi i te parau-tia ra i te tau hopea.” Ua ravehia te pataraa hohoˈa i rapaeau, i pihai iho i te Piha no te Basileia, i raro aˈe i te hoê raˈi maramarama e te hoê avaˈe anaana. Auê ïa huru tupuraa e! Ua haere mai tau hanere e mataitai i teie mau pataraa hohoˈa, e ua oaoa to matou mau taeae e ua teoteo ratou i te faaite i tahi mea taa ê no te huiraatira.
I te Monire, ua faaineine matou no to matou hoˈiraa. O te hoê faahou ïa tere e maha mahana na nia i taua mau purumu nei â e na nia i taua 50 eˈa turu ra. Ua onoono te hoê tuahine e tunu i te tahi maa no te hoˈiraa—e piti faahou moa, eu-aˈena-hia e tamitihia e te rea papaa. Ua hauˈa noanoa noa te reira a tere noa ˈi na nia i te Land Cruiser. I te avatea ua tapea matou i roto i te uru aihere no te amu ma te au i te moa euhia ma te manaˈonaˈo i to matou mau taeae i Mboki. Noa ˈtu e e tia ia ratou ia horo, te tamau nei ratou i te tavini ia Iehova ma te haapao maitai, ma te tiai i te hoê nohoraa tamau o te hau i roto i te fenua apî tǎpǔhia e te Atua. (Petero 2, 3:13)—Na te hoê taata taio.