Hohoˈa no te Fenua i tǎpǔhia mai
Genesareta—‘Te faahiahia e te nehenehe’
“Na te hiti o te Roto no Genesareta, te vai ra te hoê tuhaa fenua aano hoê â to raua iˈoa, ua hau oia i te faahiahia na roto i to ˈna mau huru taa ê e to ˈna unauna. Auaa te repo maitai, mea rupepure te mau raau atoa e tupu ra i reira, e te tanu nei te mau taata o taua vahi ra i te mau huru raau atoa: no te haumǎrû o te mataˈi, mea tano roa ïa no te rahiraa o te mau raau. . . . Eita noa te mau maa hotu huru rau maere roa ˈˈe e tupu; eita atoa râ te maa e pau. . . . E pîpîhia te fenua e te hoê puna pape maitai roa no te faahotu i te maa.”
Te faataa ra te taata tuatapapa aamu ra o Josèphe i te fenua e toru poro i te hiti apatoerau-tooa o te râ o te vahi e matau-noa-hia i te parau te Miti no Galilea. Na te mau hohoˈa i nia nei e faaite ia outou i te ruperupe o taua fenua ra, hoê o te mau fenua hotu roa ˈˈe no Galilea.a No te faufaa o taua vahi nei i te tau tahito ra, ua pii te papai evanelia ra o Luka i te miti pape toetoe i pihai iho mai, “te hiti roto i Genesareta.”—Luka 5:1.
Ua faaohipa oia i teie mau parau i to ˈna faatiaraa e ua haere mai o Iesu i taua vahi ra e ua farerei oia e maha taata o tei riro mai ei mau aposetolo. E feia faaapu anei ratou o te ora ra i te repo hotu, ma te faaapu i te vine, te maa huero, te olive, aore ra te suke? Eita. Mea hotu roa teie mau faaapu i te Fenua no Genesareta, teie râ, e feia ravaai teie mau taata, e mea ohie roa ia taa e no te aha ratou i tia mai ai i reira.
E au ra e e tie mai te mau anavai e na roto mai i te fenua i roto i te miti, i te mau raau tupu o te riro ei maa na te mau iˈa. No reira, ua î roa te mau pape i te mau huru iˈa atoa, e e nehenehe ïa e faatupu i te tahi ohipa hooraa iˈa. E feia ravaai o Petero raua o Anederea e e hoo na raua i ta raua iˈa, mai ia Iakobo raua o Ioane, na tamaiti a te taata ravaai ra o Zebedaio.—Mataio 4:18-22; Luka 5:2-11.
Mea pinepine, e taiˈa na te taata e te mau upea e taorahia na nia mai i te hoê poti. O ta Petero raua o Anederea ïa e rave ra i to Iesu haafatataraa ˈtu ia raua. Ua huti-haamenemene-hia te hoê upea roa. Na te mau raau haapainu e tapea i te niaraa o te upea, area i raro ra, e faaetaeta te mau faito i taamuhia i te upea i raro i te miti. E rave rahi mau iˈa e noaa mai i roto i teie huru upea. I muri iho, e hutihia mai i roto i te poti aore ra e umehia mai i te pae papaˈu, ia hurihia mai te mau iˈa i te pae tahatai. E faataahia te iˈa e au ia amu i te mau iˈa iino. A hiˈo na i te papuraa o te parau i roto i te Luka 5:4-7 e te Ioane 21:6-11. Te haamanaˈo ra anei outou e ua faahiti o Iesu i teie ravea ravaairaa i roto i ta ˈna parabole no nia i te upea? (Mataio 13:47, 48) Hau atu, te haamatara ra te Mataio 4:21 e, mea pinepine te feia ravaai i te rave i te taime no te tataˈi i te mau upea o te motu i nia i te mau ofai aore ra e te iˈa.
Mai te peu e e haere outou na te pae miti o Genesareta, e ite atu paha outou i te tahi mau vahi te parauhia ra e i reira te tupuraa te mau ohipa i te tau o te taviniraa a Iesu. Hoê o teie mau vahi, o te hoê ïa aivi heeuri i reira, ia au i te parau tutuu, ua vauvau o Iesu i ta ˈna Aˈoraa i nia i te Mouˈa. Eita teie vahi e patoi ra e te aamu a te mau Evanelia, inaha, tei pihai iho o Iesu i te Fenua no Genesareta i to ˈna faataaraa i taua Aˈoraa ra.—Mataio 5:1–7:29; Luka 6:17–7:1.
Aita te tahi atu vahi e faahitihia ra ei vahi mau e tuea ra e te mau faaiteraa a te Bibilia. E ite outou i te hoê fare pure patuhia i te vahi te parauhia ra e, i reira to Iesu faaamuraa e 4 000 taata e e hitu pane e te tahi mau iˈa. (Mataio 15:32-38; Mareko 8:1-9) Maoti i te faaite e ua tupu te reira i te Fenua no Genesareta, te faahiti ra te faatiaraa a Mareko i “te fenua ra o Dekapoli,” i te tahi atu pae o te miti hau atu i te 11 kilometera te atea.—Mareko 7:31.
Te faaite ra o Mataio e o Mareko e i muri aˈe i to ˈna raveraa i teie semeio, ua haere atura o Iesu na nia i te poti i Magadala, aore ra Dalemanuta. (Mataio 15:39; Mareko 8:10) Te faatuea nei te feia ite i teie fenua e o Magadala (Migdal), i te pae apatoa noa o te Fenua no Genesareta, i te pae no Tiberio. Ia au i te buka The Macmillan Bible Atlas, ua “tui te roo [o Magadala] no ta ˈna ohipa faaineineraa i te iˈa.” No te rahi o te ohipa ravaai i taua paeau o te roto ra, eita e ore e e imiraa ohie roa e te hoona atoa te reira.
Te tahi mea anaanatae, ua faatopa roa te hoê poai i te mau matahiti 1985/86 i te faito pape o te Miti no Galilea, e ua fa maira te tahi mau vahi o te tahora. I pihai iho i te Fenua no Genesareta, ua ite mai e piti taata i te mau toetoea o te hoê poti tahito. Ua itea mai i te mau ihipapa e no ǒ roa mai teie poti taiˈa raau i te tau i reira to Iesu haereraa na te Roto e te Fenua no Genesareta.
[Nota i raro i te api]
a A hiˈo i te hohoˈa rahi aˈe peni rau i roto i te Calendrier des Témoins de Jéhovah 1992.
[Faaiteraa i te fatu o te hohoˈa i te api 24]
Pictorial Archive (Near Eastern History) Est.
[Faaiteraa i te fatu o te hohoˈa i te api 24]
Pictorial Archive (Near Eastern History) Est.
[Faaiteraa i te fatu o te hohoˈa i te api 25]
Garo Nalbandian
[Faaiteraa i te fatu o te hohoˈa i te api 25]
Pictorial Archive (Near Eastern History) Est.