Te hoê nahoa rahi ite!
“E teie nei, ua haaatihia tatou e taua nahoa rahi i ite nei, (...) a horo tamau maite ai i teie nei hororaa i mua ia tatou nei.” — HEBERA 12:1.
1, 2. a) Eaha ta Paulo e manaˈo ra ia ˈna i papai i ta ˈna rata i to Hebera? b) No te aha te mau hoa Hebera o Paulo e hinaaro mau ai i te hoê faaroo paari?
A FERURI NA e te horo ra outou i roto i te hoê tahua taaroraa. Te horo puai ra outou ma te tiatonu atu i to outou mata i nia i te reni tapaeraa. O vai te hiˈo noa maira ia outou na nia mai te parahiraa? Te mau aito tahito ïa. Maori hoi i te riro noa ei feia mataitai, e mau ite ohipa anaˈe ratou i mutaa ihora, ma te parau e te ohipa.
2 Eita e ore e te manaˈo ra te aposetolo Paulo i te reira ia ˈna i papai i ta ˈna rata i te mau kerisetiano no Hebera, i te matahiti 61 o to tatou nei tau. Mea hinaaro mau na taua mau kerisetiano ra i te hoê faaroo paari (Hebera 10:32-39). O te faaroo anaˈe te tauturu ia ratou ia auraro atu i te mau faaueraa a Iesu oia hoi ia maue ê atu ratou ia haaatihia Ierusalema na te mau nuu o te riro i te tuuhia ˈtu i reira (i te matahiti 66) e o te ohipa mau hoi e tupu mai tau matahiti i muri iho hou te oire e haamouhia ˈi na to Roma (matahiti 70). E turu atoa te faaroo ia ratou ia “hamani-ino-hia [ratou] i te parau-tia ra”. — Mataio 5:10; Luka 21:20-24.
3. I roto i te Hebera 12:1, eaha “te ino e hara ˈi tatou nei”, e eaha te huru hororaa e faaitoitohia ra i te mau kerisetiano ia horo ma te faaoromai?
3 I muri aˈe i to ˈna tuatapaparaa i te mau ohipa faaroo a te mau tavini o te Atua hou te kerisetianoraa (i roto i te Hebera pene 11), te na ô ra Paulo e: “E teie nei, ua haaatihia tatou e taua nahoa rahi i ite nei, e haapae tatou i te mau mea teimaha atoa [o te faateimaha ia tatou i te pae varua] e te ino [te ereraahia i te faaroo] e hara ˈi tatou nei, a horo tamau maite ai i teie nei hororaa [no te ora mure ore] i mua ia tatou nei.” (Hebera 12:1). Te haapapu maira Paulo i ô nei e rave rahi mau huru taa ê o te faaroo ohipa e e nehenehe taua tuatapaparaa ra e riro ei mea faufaa no tatou, e kerisetiano faatavaihia tatou e horo ra i te hororaa no te pohe-ore-raa i roto i te raˈi, aore ra e melo tatou no te “feia rahi roa” o te titau ra i te tapao e ora ˈtu ai e a muri noa ˈtu i nia i te hoê fenua o te riro mai ei paradaiso (Apokalupo 7:4-10; Luka 23:43; Roma 8:16, 17). Inaha, eaha mau na te faaroo? Eaha te mau huru taa ê o taua poe ra i te pae varua? E nafea ïa tatou ia ohipa mai te peu e faaroo to tatou? A imi noa ˈi outou i te mau pahonoraa i taua mau uiraa nei, a taio — na mua i roto i ta outou haapiiraa tataitahi, e i muri iho e te amuiraa — te mau irava ta matou e horoa ˈtu ei faahororaa, o te Heb mau pene 11 e 12 o te rata i to Hebera.
Eaha mau na te faaroo
4. Eaha mau na te faaroo?
4 Na mua ˈˈe, te faataa maira Paulo eaha mau na te faaroo (taio Hebera 11:1-3). Te faaroo o “te tiaturi ïa i te mau mea e tiaihia nei”. Te taata e faaroo to ˈna, ua papu ïa ia ˈna e te mau parau atoa ta te Atua i tapu mai mai te huru ra ïa e ua tupu. Te faaroo “te ite [atoa ïa] i te mau mea aore e hiˈohia nei”. No te papu te mau tapao e faaite maira e te vai mau ra te mau mea aore e itehia nei e tano ai te faaroo i taua faaiteraa papu mau ra.
5. Eaha ta tatou e taa ra maoti te faaroo?
5 No te faaroo “no te reira hoi i noaa ˈi i te roo maitai i te feia tahito ra”; ua taa ia ratou e ua fariihia mai ratou e te Atua. Taa ê atu i te reira, “no te faaroo i ite ai tatou e no te parau a te Atua na ao [te fenua, te mahana, te avae, e te mau fetia] nei i hamanihia ˈi, e ere hoi te mau mea e hiˈohia nei i to te hoê mau mea i itea ra”. Ua papu ia tatou e o Iehova te Poiete o taua mau mea nei, noa ˈtu â ïa eita to tatou mata e nehenehe e ite atu ia ˈna no te mea e Varua itea-ore-hia oia. — Genese 1:1; Ioane 4:24; Roma 1:20.
Te faaroo e te “ao i tahito ra”
6. No te aha o Abela i “tiai” noa ˈi ma te tiaturi e e tupu mau â te mau parau tohu a Iehova no nia i te ‘huaai a te vahine’?
6 Te hoê o te mau huru e rave rahi o te faaroo, te taaraa ïa ia tatou e mea faufaa mau te hoê tusia no ta tatou mau hara (taio Hebera 11:4). I roto i te “ao i tahito ra”, ua tuu o Abela — te piti o te tamaiti a Adamu raua Eva, na taata matamua — i to ˈna faaroo i roto i te hoê tusia toto (Petero 2, 2:5). Eita e ore, ua taa ia Abela iho i te mau faahopearaa o te aratai tia ˈtu i te pohe, a te hara tupuna (Genese 2:16, 17; 3:6, 7; Roma 5:12). Mea papu e ua nehenehe atoa oia e ite i te tupuraa te faautuaraa a te Atua i nia i te ohipa fifi mau te tia ia Adamu ia rave e ua ite atoa oia e e fanau mai o Eva ma te mauiui mau (Genese 3:16-19). No reira te “tiai” ra ïa o Abela i te tahi atu mau ohipa ta te Atua i tapu mai, ia ˈna i parau atu — teie mau parau tohu i te haavare rahi ra o Satani — i te ophi e: “E tuu hoi au i te au ore e riri ai ra orua o te vahine, o to huaai e to ˈna ra huaai; na ˈna e haaparuparu i to afii, e na oe e haaparuparu i to ˈna poro avae.” — Genese 3:15.
7. a) Mea nafea to Abela faaiteraa ˈtu e mea faufaa mau na ˈna te hoê tusia no te mau hara? b) Mea nafea to te Atua ‘faaiteraa mai no nia i te mau taoˈa horoa a Abela’?
7 Ua faaite o Abela i to ˈna faaroo i roto i te Huaai i tapuhia maira na roto i te pûpûraa ˈtu na te Atua i te hoê tusia animala o te nehenehe, ei hiˈoraa taipe, e pûpûhia ˈtu ei monoraa i to ˈna iho ora. Ua pûpû atura o Kaina, to ˈna taeae matahiapo, taata aita e faaroo, i te hoê tusia aita e toto to roto, oia hoi te mau maa hotu o te fenua. Ua riro maira oia i muri iho ei taparahi taata na roto i te haamaniiraa i te toto o Abela (Genese 4:1-8). Teie râ, ua pohe aˈera o Abela ma te ite e ua riro oia ei taata parau-tia i mua i te aro o Iehova, “o te Atua i faatia mai i taua taoˈa horoa na ˈna ra”. Nafea ïa te reira? Na roto ïa i te fariiraa i te tusia ta Abela i pûpû atu ma te faaroo. Maoti to ˈna faaroo e te fariiraa a te Atua, no reira te mau Papairaa faauruahia e tamau noa ˈi i te faaite, ‘pohe noâ oia, te parau noa mairâ ïa’. Ua faaite oia i te faufaa mau o te hoê tusia no te mau hara. Te tiaturi mau ra anei outou i te tusia taraehara tei hau atu i te faufaa, i to Iesu Mesia? — Ioane 1, 2:1, 2; 3:23.
8. a) Eaha ta tatou e nehenehe e haapii mai no nia i te faaroo e te pororaa itoito mau a Enoha? b) Ua “hopoi-ê-hia o [Enoha] ia ore ia ite i te pohe” i roto i tei hea auraa?
8 E turai te faaroo ia tatou ia faaite i te parau a te Atua ma te itoito (taio Hebera 11:5, 6). Ua noaa ia Enoha, te hoê o te mau ite matamua o Iehova, i te itoito i te faaiteraa ˈtu i te faautuaraa a te Atua i nia i te feia paieti ore (Iuda 14, 15). Ma te papu maitai, ua imi te mau enemi o Enoha i te taparahi ia ˈna, ua “hopoi-ê-hia” râ oia e te Atua ia ore oia ia ite i te mau mauiui o te pohe (Genese 5:24). Hou râ oia i hopoi-ê-hia ˈi “i ite ai oia e te mauruuru ra te Atua ia ˈna”. Nafea ïa te reira? “No te faaroo i tahitihia ˈi Enoha ia ore oia ia ite i te pohe.” Ua tahiti-atoa-hia aore ra ua “hopoi-[atoa-hia o Paulo] i nia i te paradaiso”, e eita e ore e te ite ra oia i te hoê orama no te paradaiso pae varua no a muri aˈe o te amuiraa kerisetiano (Korinetia 2, 12:1-4). Mai te huru ra ïa e, tei raro aˈe o Enoha i te tupuraa o te hoê orama, oia hoi to te Paradaiso no a muri atu i nia i te fenua nei, a faataoto ai Iehova ia ˈna i roto i te pohe ia ore oia ia topa i roto i te rima o to ˈna mau enemi. Mai te peu e e hinaaro tatou ia farii mai te Atua ia tatou, mai ta ˈna i farii ia Enoha, e tia ïa ia tatou ia faaite i te parau a te Atua ma te itoito (Ohipa 4:29-31). E tia atoa ia tatou ia tiaturi e te vai mau ra te Atua e “o oia i te faautua [haamauruuru] i te feia i imi papu ia ˈna ra”.
9. Mea nafea te haerea o Noa i te faaiteraa mai e te tahi â huru o te faaroo te apee-maite-raa ïa i te mau faaueraa a te Atua?
9 Te tahi atu â huru o te faaroo, te pee-maite-raa ïa i te mau faaueraa a te Atua (taio Hebera 11:7). Ma te faaroo, ua rave aˈera o Noa ‘mai ta te Atua i faaue mai ia ˈna ra’. (Genese 6:22; 7:16.) I “faaitehia mai ai oia e te Atua i te mau mea aore â i itea maira” e ua tiaturi aˈera hoi i te parau a Iehova e tupu mai te hoê diluvi e ati noa ˈˈe te fenua nei. Maoti te faaroo e te hoê faatura rahi i te Atua, “i tarai ai [Noa] i te pahi ia ora to ˈna fetii”. Ma te auraro e te mau ohipa parau-tia, ua faautua aˈera oia i te ao faaroo ore no ta ˈna mau ohipa iino e ua faaite aˈera e e tia mau taua ao ra ia haamouhia. — Genese 6:13-22.
10. Noa ˈtu â ïa e e tia ia Noa ia hamani i te hoê araka, ua horoa oia i to ˈna taime no tei hea ˈtu â ohipa?
10 E ite no Iehova atoa o Noa i te mea hoi e e taata oia o “tei aˈo i te parau-tia ra”. (Petero 2, 2:5.) Noa ˈtu â ïa e te patu ra oia i te araka, ua rave atoa râ oia i te taime no te poro, mai ta te mau Ite no Iehova e na reira nei i teie mahana. Ua faaite atu o Noa i te parau ma te itoito mau, inaha ua faaite atu oia i te faaararaa a te Atua i te mau taata hou te diluvi ra, “aore roa [râ ratou] i ite, e roohia noa ihora ratou e te diluvi, e pau roa ˈtura ratou”. — Mataio 24:36-39.
Te faaroo i rotopu i te mau patereareha hou te diluvi ra
11. a) Mea nafea to Aberahama faaiteraa e e titau te faaroo e ia tiaturi taatoa tatou i te mau parau tapu a Iehova? b) Ma te faaroo, eaha te “oire” ta Aberahama i tiai na?
11 E titau te faaroo i te hoê tiaturi rahi i roto i te mau parau tapu a Iehova (taio Hebera 11:8-12). Ma te faaroo, ua auraro aˈera o Aberahama (Aberama) i te faaueraa a te Atua e ua faarue aˈera oia ia Ura, te hoê oire no Kaladaio e pûpû na e rave rahi mau maitai i te pae materia. Ua tiaturi oia ia Iehova a tapu mai ai oia e e maitai “te mau fetii atoa o te ao nei” ia ˈna e e noaa i ta ˈna huaai te hoê fenua (Genese 12:1-9; 15:18-21). Ta ˈna tamaiti o Isaaka, e ta ˈna mootua o Iakoba e na “taata aiˈa atoa ïa e oia atoa i tei parauhia maira”. Ma te faaroo, ua “purutia [aˈera o Aberahama] i taua fenua i parauhia maira mai te mea e, e fenua ê ra”. Ua tuu oia i to ˈna tiaturiraa taatoa i roto i te “oire niu mau ra, o te Atua te faaau e te faatia ra”. Oia mau, te tiai ra o Aberahama i te Basileia i nia i te raˈi o te Atua i raro aˈe i te faatereraa i reira oia e tia faahou mai ai mai te pohe maira no te ora i nia i te fenua nei. Mai te reira atoa anei te faufaa o te Basileia i roto i to outou oraraa? — Mataio 6:33.
12. Eaha te ohipa i tupu no te mea ua tuu o Sara i to ˈna faaroo i roto i te mau parau tapu a Iehova?
12 Ua tuu atoa te mau vahine a te mau patereareha e mǎtaˈu na i te Atua i to ratou faaroo, i roto i te mau parau tapu a Iehova. Ei hiˈoraa, maoti te faaroo o Sara, te vahine a Aberahama, ua noaa maira ia ˈna te mana, noa ˈtu â ïa e eita ta ˈna e nehenehe faahou e fanau, e i te mea hoi fatata to ˈna i te iva ahuru matahiti e “hope noa ˈi to ˈna tau mau ra”, e “tô ai ra, e fanau maira ta ˈna tamaiti, (...) no te mea i manaˈo oia e e parau ta ˈna ta tei [te Atua] parau maira”. I te tau mau ra, ua fanau maira o Sara ia Isaaka. No reira, “i fanau mai ai o [Aberahama hoê hanere hoi o ˈna matahiti] e mai te taata pohe hoi te huru — ia au i te fanauraa — mai te fetia o te raˈi ra te rahi”. — Genese 17:15-17; 18:11; 21:1-7.
13, 14. a) Noa ˈtu â ïa e “aita i noaa tei parauhia maira” ia Aberahama, Isaaka e o Iakoba, eaha ïa to ratou huru? b) Nafea tatou e nehenehe ai e feruri e e faufaahia ˈtu ai tatou i nia i te haapao maitai o te mau patereareha ia Iehova, noa ˈtu â ïa e eita tatou e ite oioi i te tupuraa o ta ˈna mau parau tapu?
13 E tauturu te faaroo ia tatou ia tapea i to tatou haapao maitai ia Iehova, noa ˈtu â ïa e eita tatou e ite oioi noa ta ˈna mau parau tapu i te tupuraa (taio Hebera 11:13-16). Ua pohe paatoa te mau patereareha haapao maitai ma te ore e ite i te tupuraa taatoa o te mau parau tapu a te Atua no nia ia ratou. “Ua hiˈo râ ratou i taua mau mea ra i te atea ê, e ua faaroo papu e ua farii maite, e ua faˈi hua e, e taata ěê ratou e te purutia i teie nei ao”. Oia mau, ua tapea ratou i to ratou faaroo e tae noa ˈtu i te poheraa, no te mea e rave rahi mau ui tei mairi hou te Fenua i tapuhia maira e riro mai ai ei fenua aiˈa no te huaai a Aberahama.
14 I te mea hoi e aita ratou i ite te tupuraa te mau parau tapu a te Atua i to ratou vai-ora-raa ra, aita roa ˈtu te reira i faariro ia Aberahama, Isaaka e o Iakoba ei mau apotata. Aita ratou i faarue ia Iehova no te hoˈi atu i Ura, ia ohipa mai te mau ohipa o teie nei ao i nia ia ratou (hiˈo Ioane 17:16; Timoteo 2, 4:10; Iakobo 1:27; Ioane 1, 2:15-17). Aita, ua ‘hinaaro’ râ taua mau patereareha ra i te hoê vahi maitai aˈe ia Ura, “te fenua maitai roa ra, oia hoi te ao ra [to te raˈi]”. No reira Iehova ‘i ore ai i haama ˈi ia ratou ia parauhia oia e e Atua no ratou’. Ua tapea maite ratou i to ratou faaroo i roto i tei Teitei e tae noa ˈtu i to ratou poheraa, e fatata roa ratou i te faatia-faahou-hia mai no te ora i nia i te fenua nei, tei riro ei tuhaa no te “oire” aore ra Basileia mesia ta te Atua i faaineine no ratou. Teie nei râ, eaha ihora ïa no outou? Noa ˈtu â ïa e ‘te haere ra outou i nia i te eˈa o te parau mau’ e rave rahi matahiti i teie nei, e ua ruau outou i roto i te taviniraa a Iehova, e tia ia outou ia tamau â i te atuatu i te faaroo i roto i te faanahoraa apî o te mau mea ta ˈna i tapu maira (Ioane 3, 4; Petero 2, 3:11-13). Auê ïa haamauruururaa e noaa mai ia outou e te mau patereareha haapao maitai no to outou faaroo!
15. a) Na te aha i faaitoito ia Aberahama ia pûpû atu, mai te peu e tia ia parauhia, ia Isaaka ei tusia? b) Eaha ïa te ohipa a ta taua taime ra o te oraraa o Aberahama raua o Isaaka e faatupu i nia i to tatou faaroo? c) Te faahohoˈa ra taua ohipa ra i tei hea ohipa e tupu mai a muri aˈe?
15 Te auraro-maite-raa i te Atua, ua riro atoa ïa ei huru faufaa roa no te faaroo (taio Hebera 11:17-19). No te mea hoi e ua auraro noa o Aberahama ia Iehova, “i pûpû ai [oia] ia Isaaka”, ta ˈna “tamaiti fanau tahi” — te tamaiti otahi ta ˈna i fanau ia Sara. Nafea ïa o Aberahama i nehenehe ai e rave i te hoê ohipa mai te reira te huru? No te mea “e tiâ [mea faufaa mau hoi te reira] i te Atua ia faatia faahou mai ia ˈna [Isaaka] mai te pohe maira”, no te tapea i te parau tapu ta ˈna i horoa ˈtu ia ˈna ra oia hoi ia noaa ia ˈna te hoê huaai na roto i te arai o taua tamaiti ra. I roto maa taime iti, e haapohe te tipi ta Aberahama e tapea ra, ia Isaaka, ua tapea maira râ te reo o te hoê melahi i te reira. No reira, “[mai te mea hoi e e taipe teie]”, ua farii maira o Aberahama ia Isaaka mai te pohe maira. Oia atoa, e tia te faaroo ia faaitoito ia tatou ia auraro i te Atua, noa ˈtu â ïa e e nehenehe to tatou ora e te ora o ta tatou mau tamarii e haafifihia (Ioane 1, 5:3). Taa ê atu i te reira, ua riro o Aberahama raua o Isaaka ei hohoˈa no te mau ohipa e tupu a muri aˈe e faaite mai e nafea Iehova ia pûpû ei hoo ta ˈna Tamaiti fanau tahi, o Iesu Mesia, ia noaa tei faaroo ia ˈna te ora mure ore. — Genese 22:1-19; Ioane 3:16.
16. No nia i ta tatou mau tamarii e te faaroo i roto i te mau parau tapu a te Atua, eaha te hiˈoraa ta te mau patereareha i vaiiho mai?
16 Mai te peu e e faaroo to tatou, e tauturu ïa tatou i ta tatou mau tamarii ia tuu i to ratou tiaturiraa i roto i te mau parau tapu ta te Atua i horoa mai no te oraraa no a muri aˈe (taio Hebera 11:20-22). No te puai te faaroo o te mau patereareha, noa ˈtu â hoi e aita te taatoaraa o te mau parau tapu a Iehova i tupu i to ratou vai-ora-raa ra, ua faaite mai ratou i te reira i ta ratou mau tamarii ei faufaa taoˈa rahi mau. No reira “no te faaroo i faaora ˈi Isaaka ia Iakoba raua o Esau, i te mau mea e tupu a muri atu”, e no te mea hoi e fatata o Iakoba i te pohe, i haamaitai ˈi oia ia Epheraima e o Manase, na tamarii a Iosepha. I te mea hoi e, te tiaturi papu ra o Iosepha iho e e faarue mai te mau Iseraela ia Aiphiti ia tae i te hoê mahana no te haere atu i te Fenua i tapuhia maira, ua faatapu atura oia i to ˈna mau taeae ia hopoi atu na muri ia ratou i to ˈna mau ivi ia reva noa ˈtu ratou (Genese 27:27-29, 38-40; 48:8-22; 50:24-26). E outou iho, te tauturu ra anei outou ia noaa mai i to outou utuafare i te hoê faaroo mai te reira te huru i roto i te mau parau tapu a Iehova?
E turai te faaroo ia tatou ia tuu i te Atua i te parahiraa matamua
17. No te aha tatou e nehenehe ai e parau e ua ohipa te mau metua o Mose ma te faaroo?
17 E faaitoito te faaroo ia tatou ia tuu tatou ia Iehova e to ˈna nunaa na mua ˈˈe i te mau ohipa atoa ta to teie nei ao e nehenehe e pûpû mai na tatou (taio Hebera 11:23-26). A vai tîtî noa ˈi te mau Iseraela, a tiai noa ˈi ia faaorahia ratou i te zugo aiphiti, ua ohipa aˈera te mau metua o Mose ma te faaroo. “Aita raua i mǎtaˈu i te parau a te arii ra” o tei hinaaro e ia haapohehia te mau tamarii tamaroa Hebera i to ratou iho â fanauraahia ra. Maori te reira, ua faatapuni aˈera raua ia Mose e toru avae te maororaa e ua tuu aˈera ia ˈna i roto i te pahi gima, i roto i te mau ohe, i te hiti o te pape ra no Nile. Ua iteahia maira Mose na te tamahine a Pharao e ua “hii atura [ia ˈna] ei tamarii na ˈna iho”. Teie râ, na mua ˈˈe ua faaamuhia ˈˈera oia e ua haapiihia i roto i te fare o to ˈna na metua, o Amerama e o Iokebeda. I muri iho, i te mea hoi ua ora oia i roto i te fare o Pharao, ua “haapiihia [oia] i te mau parau paari a to Aiphiti ra” e “mana ˈtura oia e te parau e te ravea”, ma te aravihi i te pae no te feruriraa e no te tino. — Ohipa 7:20-22; Exodo 2:1-10; 6:20.
18. No nia i te haamoriraa a Iehova, eaha te tiaraa i ravehia e Mose no to ˈna faaroo?
18 Teie râ, noa ˈtu te haapiiraa i noaa mai ia ˈna i Aiphiti e te hinuhinu o te aorai o te arii, aita o Mose i faarue i te haamoriraa a Iehova e aita atoa oia i taiva. “No te faaroo [râ] i ore i tia ˈi ia Mose, a paari ai oia ra, ia mairihia o te tamaiti a te tamahine a Pharao ra”; ta te ohipa ïa i tupu i te hoê taime e faaite maira, oia hoi ia paruru oia i te hoê o to ˈna mau taeae hebera (Exodo 2:11, 12). Ua miti aˈera o Mose “e mea maitai ia ˈna te rave atoa i te pohe i te amuiraa i te taata no te Atua ra; ia rave i te navenave poto noa o te parau ino ra”. Mai te peu e e tavini bapetizohia outou no Iehova e ua noaa ia outou i te hoê haapiiraa paari i te pae varua, e pee anei outou i te hiˈoraa o Mose ma te tia papu mai no te haamoriraa mau?
19. a) Na te aha e faaite maira e ua tuu o Mose ia Iehova e To ˈna nunaa i te parahiraa matamua i roto i to ˈna oraraa? b) Te hiˈo tia ra o Mose i tei hea utua ei hoo?
19 Ua amui maira o Mose i roto i te nunaa o Iehova no te mea “e taoˈa rahi hoi ia ˈna te mau faainoraa, i te Mesia nei, i te mau taoˈa atoa o Aiphiti ra”. Mai te mea ra ïa e ua ‘faariro o Mose i te faaino ia riro ei hohoˈa taipe no te Mesia, aore ra Faatavai a te Atua, mai te taoˈa rahi roa ˈˈe i te mau taoˈa atoa i Aiphiti’. I te mea hoi e no roto oia i te aorai o te arii, e nehenehe hoi ta ˈna e ora ei taata taoˈa rahi e te faaturahia i Aiphiti. Ua atuatu râ oia i te faaroo e ua “haapao maite ra hoi oia i te utua ra ei hoo”: te ora mure ore, maoti te tia-faahou-raa mai te pohe maira i nia i te fenua nei i roto i te amuiraa apî o te mau mea ta te Atua i tapu maira.
20. Te faaite maira te ohipa i farereihia e Mose e e faariro te faaroo ia tatou ei mau tavini no Iehova o te ore e mǎtaˈu i roto i tei hea auraa?
20 E tauturu te faaroo ia ore tatou ia mǎtaˈu, no te mea te tiaturi nei tatou ia Iehova, inaha, ua ite tatou e e nehenehe ta ˈna e faaora mai ia tatou (taio Hebera 11:27-29). I to ˈna iteraa e ua taparahi pohe roa o Mose i te hoê taata no Aiphiti, ua imi aˈera o Pharao ia ˈna no te taparahi ia ˈna. “Horo ê maira râ Mose mai mua mai i te aro o Pharao, e ua parahi i te fenua ra o Midiana.” (Exodo 2:11-15). No reira, eita e ore e te faahiti ra o Paulo i te parau no te haerea mai te mau ati Hebera i rapae mai Aiphiti mai, ia parau oia e: “No te faaroo i faarue ai oia i Aiphiti, aore i mǎtaˈu i te riri o te arii ra; itoito maite atura oia i te hiˈoraa ˈtu i te Atua, i tei ore e itea ia hiˈo ra.” (Exodo 10:28, 29). Noa ˈtu â ïa e aitâ o Mose i ite aˈenei i te Atua, no te fatata te mau auraa ta ˈna e atuatu ra e o Iehova e ohipa ˈi oia mai te mea ra ïa e te ite mau ra oia “i tei ore e itea ia hiˈo ra”. (Exodo 33:20.) To outou mau auraa e o Iehova, mai te mau auraa anei e tahoê ra ia Mose i te Atua mau ra? — Salamo 37:5; Maseli 16:3.
21. A faarue mai ai o Iseraela ia Aiphiti, eaha tei tupu “no te faaroo”?
21 “No te faaroo i haapao ai [Mose] i te pasa e te pîpîraa toto ra ia ore te taparahi i tei fanau ana [a te mau ati Iseraela ra] ia rave noa mai ia ratou”; ua tupu te reira na mua noa ˈˈe o Iseraela e faarue mai ai ia Aiphiti. Oia mau, ei faaroo mau no te faatupu i te oroa Pasa ma te papu maitai, e eita te mau tamarii tamaroa matahiapo no Iseraela e taparahi-pohe-hia, area to Aiphiti ra e pohe ïa; ua haamauruuru-mau-hia hoi taua faaroo ra (Exodo 12:1-39). Oia atoa, “no te faaroo i tae ai ratou na raro i te miti uteute mai te mea e e fenua pâpâmǎrô; tei tamatahia e to Aiphiti ra, e pau ihora”. Ua haapapu mai te Atua ma te faahiahia mau e e nehenehe ta ˈna e faaora i to ˈna nunaa, e maoti taua faaoraraa ra, “mǎtaˈu ihora te mau taata ia Iehova e ua faaroo ia Iehova e i tana tavini ra ia Mose”. — Exodo 14:21-31
22. Eaha ˈtu â te tahi mau uiraa no nia i te faaroo ta tatou â e tuatapapa?
22 Ua riro mau te faaroo o Mose e to te mau patereareha ei hiˈoraa no te mau Ite no Iehova i teie nei mahana. Teie râ, eaha ihora ïa i muri iho te mau auraa i rotopu i te Atua e te mau huaai o Aberahama ia faanahohia ratou ei nunaa teotaratia? Eaha ta tatou e nehenehe e haapii mai i te tahi atu mau ohipa faaroo i ravehia i te tau tahito ra?
Nafea outou ia pahono mai?
◻ Eaha mau na te faaroo?
◻ Eaha ta te hiˈoraa o Enoha e haapii maira ia tatou no nia i te faaroo?
◻ Mea nafea te mau patereareha e mǎtaˈu i te Atua i te faaiteraa e te faaroo, te tiaturi-taatoa-raa ïa i te mau parau tapu a Iehova?
◻ Eaha te ohipa ta Aberahama i rave e faaite ra e te auraro-maite-raa i te Atua o te tahi atu â ïa huru faufaa roa o te faaroo?
◻ Eaha te mau ohipa a Mose e faaite ra e te faaroo te tuuraa ïa ia Iehova e To ˈna nunaa na mua ˈˈe i te mau mea atoa ta te ao nei e pûpû maira?