Ta te ao nui e haapii mai ra
Te maere noa ra te mau aivanaa ihi reva teitei i mua i te ao nui. Eaha ta ratou i ite mai a hiˈopoa ˈi i te ao nui e ta ratou mau mauhaa apî?
Mea naho maitai te ao nui. Ia au i te vea Astronomy, aita te mau haapueraa fetia i hue-noa-hia mai tera, mea faanaho-maitai-hia râ. Te manaˈo nei te mau aivanaa e te vai ra te hoê puai o te tapea ra i tera mau haapueraa fetia i to ratou vairaa.
Mea nafea te ao nui i te naho-maitai-raa? Mai tera noa anei? A tapao na i ta Allan Sandage i parau. Hoê teie o te mau aivanaa ihi reva teitei aravihi roa ˈˈe o teie na 100 matahiti i mairi e tei tiaturi i te Atua.
Ua parau o ˈna: “Aita te hoê mea faanaho-maitai-hia e nehenehe e fa noa mai mai tera.”
Ua naho maitai te ao nui ia nehenehe tatou e ora. A hiˈo na i tera puai e ama ai te mahana, mea tanotano maitai e eita roa ˈtu e tauiui. Ahani mea mǎrû aˈe te amaraa, aita e fetia tei riro mai ei mahana. E ahani mea puai aˈe, aita faahou ïa e mahana.
Mea rahi te ture i roto i te ao nui o te haa ra ma te tano maitai ia nehenehe tatou e ora. Ia au i te hoê taata papai i te pae o te ihi, o Anil Ananthaswamy te iˈoa, ahani mea taa ê hoê noa ˈˈe o teie mau ture, “aita e fetia, aita e paraneta e aita e haapueraa fetia. E aita atoa e ora.”
E vahi nohoraa tano maitai no te huitaata. Ua tano maitai te reva mataˈi o te fenua, ua tano maitai te rahiraa pape e ua tano maitai atoa te rahi o te avaˈe ia ore te fenua ia aueue. Ia au i te buka National Geographic, “maoti te mau mea atoa i roto i te natura e riro ai teie ofai maere mau [te fenua] ei vahi tano maitai ia ora te huitaata.”a
I roto i ta tatou haapueraa fetia, tei te vahi moˈemoˈe te mahana e te mau paraneta e haaati ra ia ˈna. Ahani tei ropu tatou aore ra mea piri roa i te tahi atu mau fetia, mea rahi roa ïa te hihi ino e aita roa ˈtu e ora. Ia au i te mau aivanaa, tei te hoê vahi tatou i reira e nehenehe ai e itehia te ora.
Maoti to ˈna ite o te ao nui e ta ˈna mau ture, ua parau te aivanaa Paul Davies e aita roa ˈtu o ˈna e tiaturi ra e ua fa noa mai te ora mai tera noa. Ua papu râ ia ˈna e e tumu tatou e ora ˈi. Aita Davies e haapii ra e na te Atua i poiete i te ao nui e i te taata. Eaha râ to oe manaˈo? E au ra e ua hamanihia te ao nui e te fenua ia itehia te ora i nia iho. Tera iho â anei?
a Aita teie tumu parau o te National Geographic e faahiti ra e na te Atua i poiete i te fenua e te taata. Te faataa nei râ e e vahi tano maitai mau te fenua no te huitaata.