Te papu-ore-raa o te oraraa—Te hoê fifi o te ao atoa nei
TE MANAˈO ra anei outou i te tahi taime e e fifi haere-noa-hia e mea papu ore to outou oraraa e to outou huru oraraa? E ere outou anaˈe te na reira. Hoê â manaˈo to te mau mirioni taata. Aita e hiˈoraa eaha te nunaa, te haapaoraa aore ra te pǔpǔ totiale, tei te mau vahi atoa te papu-ore-raa o te oraraa mai te hoê maˈi e roohia ra e te taata mai Moscou e tae roa ˈtu i Manhattan.
Mea papu ore anaˈe to tatou oraraa, ia au i te hoê titionare, te “roohia ra [ïa tatou] i te mehameha e te taiâ.” Te taiâ, o te hoê ïa manaˈo horuhoru teimaha o te faatupu i te ahoaho o te nehenehe e tuino i to tatou oraora-maitai-raa. No te aha râ tatou e roohia ˈi i te taiâ e te papu-ore-raa o te oraraa?
Te taiâ i Europa
I roto i te Union Européenne, 1 taata i nia i te 6 te ora nei i raro aˈe i te faito veve, 18 mirioni taata te erehia nei i te ohipa, e eita e nehenehe e taiohia te feia e ora nei ma te mǎtaˈu e e erehia ratou i ta ratou ohipa. I roto tau fenua o te Union Européenne, te riaria nei te mau metua e e haamǎtaˈuhia ta ratou mau tamarii i te fifi o te feia haru tamarii. I roto i te hoê fenua o te Union Européenne, e piti taata i nia i te toru te taiâ nei no te haamǎtaˈuraa o te taparahiraa taata. Te haapeapea rahi noa ˈtu â ra te tahi atu mau taata no te Union Européenne no te ohipa totovaraa tauihaa, te ohipa totovaraa taata e te haaviiviiraa.
Te vai ra te haamǎtaˈuraa i te ora e te oraraa eiaha noa no teie mau haerea maamaa o te totaiete taata no te mau ati i te pae o te natura atoa râ. Ei hiˈoraa, i te matahiti 1997 e 1998, ua tuino te mau ûa puai, te mau taheraa vari e te mau puahiohio i te tahi mau vahi o te mau Hau Amui no Marite. I te matahiti 1997, ua tupu te mau vai pue i Europa no Ropu i te maniiraa na tahora pape Oder e Neisse. Ia au i te vea tahebedoma Polonia Polityka, ua tomohia te mau tuhaa fenua faaapu rahi i te pape, na reira atoa na oire rahi e oire nainai aˈe e 86 e fatata e 900 mau oire rii. Fatata e 50 000 fatu fare tei erehia i ta ratou mau faaapu, e fatata e 50 taata tei pohe. I te omuaraa o te matahiti 1998, ua pohe te taata e rave rahi no te mau taheraa vari i Italia apatoa.
Te tumu parau o te oraraa taata taitahi papu
Aita anei i haapapuhia mai e mea papu aˈe te oraraa i teie nei i to mutaa iho a hoê ahuru matahiti aˈenei? Aita anei te hopea o te Tamaˈi Toetoe i riro ei toparaa o te rahiraa o te mau nuu? Oia, ua haamaitaihia te oraraa papu o te nunaa. Te haamǎtaˈuhia nei râ te oraraa taata taitahi papu e te ohipa e tupu i roto i te fare e i roto i te mau aroâ. Ia erehia tatou i ta tatou ohipa aore ra ia mǎtaˈu tatou e te tamoemoe ra te hoê eiâ aore ra te hoê taata haru tamarii i rapae mai, i reira, aita e parauraa ehia rahiraa mauhaa tei faaorehia, e ite tatou i te tâia e te papu-ore-raa o te oraraa.
Nafea te tahi mau taata e faaruru ai i te papu-ore-raa o te oraraa? Mea faufaa roa ˈtu â, te vai ra anei te hoê ravea no te faariro i te oraraa o te mau taata atoa—i to outou atoa hoi—ei mea papu noa e a muri noa ˈtu? E tuatapapahia teie na tuhaa i roto i na tumu parau i muri nei.
[Faaiteraa i te fatu o te hohoˈa i te api 3]
UN PHOTO 186705/J. Isaac
[Faaiteraa i te fatu o te hohoˈa i te api 3]
FAO photo/B. Imevbore