Te animala vitiviti roa ˈˈe
Na te papai vea a A ara mai na! i Afirika Apatoa
O VAI te amo ra i teie tiaraa iˈoa? Te mimi taehae ïa tei piihia guépard, te animala vitiviti roa ˈˈe ia horo i nia i te tahi noa atearaa. Te vai ra to te mimi taehae tataitahi to ˈna iho huru iri patapata—no reira, te auraa o te iˈoa beretane ra cheetah no roto mai i te hoê parau na roto i te reo Sanskrit, oia hoi “tino patapata.”
Te na ô nei vetahi e te ohipa matamua ta ratou e tapao i nia i teie mimi taehae, o to ˈna mau avae roroa ïa. Te parau nei vetahi e mea fefe apoopoo to ˈna tua e mea nainai roa to ˈna afii. Teie râ, mea maitai teie mau huru no te mimi taehae. Na te mau avae roa no muri e haamaraa ia ˈna, ia nehenehe te mimi taehae e haere ma te ieie e ia horo ma te haviti. E mea vitiviti mau teie animala ia horo! Ma te hautiuti ore i te haamataraa, e naeahia i te hoê mimi taehae fatata e 110 kilometera i te hora i roto noa i te tahi mau tetoni.
Ua hamani-maitai-hia te mimi taehae no te hoê vitiviti rahi roa ˈˈe. I roto i to ˈna ivi mâmâ, te vai atoa ra te hoê ivi tua uaua o te nehenehe e taviriviri e e tataratara mai te hoê niuniu. Te vai atoa ra to te mimi taehae te hoê ouma hohonu, te mau mahaha aano, te hoê mafatu paari, te hoê aero o te faaaifaito, e te hoê apoo ihu ateatea maitai ia nehenehe o ˈna ia huti oioi i te aho—na teie mau mea atoa e turu ra i te vitiviti faito ore o teie animala. Teie râ, mea poto te faito ito o te mimi taehae. I muri aˈe i te tahi noa 400 metera horo-vitiviti-raa, e tia ia ˈna ia faaea no te tamǎrû.
E ere te mau mimi taehae i te mea atâta no te taata. Teie ta Ann van Dyk, o tei faaamu na i te mau mimi taehae e mau matahiti te maoro, e papai ra i roto i ta ˈna buka ra Te mau mimi taehae o De Wildt (beretane): “I muri aˈe i to ˈu paruraa ia ratou, mea au roa na ˈu e faaea i pihai iho i to ˈu utuafare mimi i te pae ahiahi hou e haapoiri ai. Ua tupu te hoê tiaturiraa i rotopu ia matou e noa ˈtu e aita ratou i faaratahia, ua ite râ vau eita ratou e amu ia ˈu.”
Teie râ, e ere te mau taata i te mea maitai noa i nia i te mimi taehae. Ei hiˈoraa, ua nounou te feia auau no Afirika i to ˈna iri taa ê mau, e ua taotia te haruraahia te mau fenua i te vahi hororaa a te mimi taehae. Ua faaiti rahi roa te reira i te rahiraa mimi taehae. I te hoê tau, ua pue noa i Inidia, ua ore roa râ te mimi taehae i reira i te matahiti 1952. Aita atoa e ite-faahou-hia ra i roto i te tahi mau fenua na te pae miti Mediteranea hitia o te râ.
Auê tatou i te oaoa e, i roto i te ao apî a te Atua, e ore te mau animala e haamǎtaˈu-faahou-hia e te mau taata miimii! (Isaia 11:6-9) Peneiaˈe i taua taime ra, e ite atu outou i teie animala faahiahia vitiviti roa ˈˈe, oia hoi te mimi taehae piihia guépard.