Tiamâ i te ereraa i te ohipa—Nafea e afea?
MAI to ˈna Poiete, e nehenehe te taata e oaoa i ta ˈna ohipa, o tei faataa-maitai-hia mai te hoê “mea ho-mai-hia mai ïa e te Atua.” (Koheleta 3:12, 13; Ioane 5:17) E nehenehe te hoê ohipa anaanatae e faaoaoa ia tatou e e faariro ia tatou ei taata faufaa e te hinaarohia. Aita roa ˈtu te hoê noa ˈˈe taata e hinaaro ra e ere i te ohipa, noa ˈtu e e mea haihai ta ˈna e fanaˈo ra. Taa ê atu i te haapapuraa o te moni ohipa, te horoa nei te ohipa aufauhia i te hoê huru faanahoraa, te hoê fa, e te hoê ihotaata i roto i te oraraa o te hoê taata. E ere i te mea maere e pinepine “te taata tei erehia i te ohipa i te hinaaro i te hoê ohipa hau aˈe i te tahi atu.”
Te imiraa i te hoê ohipa
Mai ta tatou i ite mai nei, e mea fifi roa te huru tupuraa i roto i te faaauraa ohipa. Ei faahopearaa, e rave rahi ravea faufaa no te imi i te hoê ohipa. E nehenehe te mau huru taata atoa, e tiaraa to ratou, e fanaˈo i te tahi mau tuhaa moni a te hau no te ereraa i te ohipa e vai ra; e i te vahi e tano, e nehenehe ratou e haere e tapao ia ratou i te mau piha haapao i te ereraa i te ohipa e e rave i te mau ohipa e pûpûhia mai. Te ite nei vetahi i te hoê ohipa na roto i te haamauraa i ta ratou iho ohipa. Ia haapao maitai râ. E pinepine te taata rave ohipa na ˈna iho i te faaruru i te mau haamâuˈaraa matamua teimaha, e e mea fifi roa ia aufau. E mea faufaa atoa ia ite e ia auraro i te mau ture no nia i te mau tute—e mea fifi hoi ia haapao i te reira i roto i te tahi mau fenua!—Roma 13:1-7; Ephesia 4:28.
No te noaaraa i te ohipa, ua haa vetahi i te imiraa i te ohipa, na roto i te horoaraa ia ratou iho ma te aravihi e te faaoromai tamau. Ua papai vetahi i te mau taiete o te imi ra i te feia rave ohipa, aore ra ua pia i te mau parau faaite i roto i te mau vea o te fenua—e mea tamoni ore hoi vetahi o teie mau parau faaite i roto i te mau vea neneihia. Ua horoa pinepine A ara mai na! i te mau aˈoraa faufaa e te ohie no nia i teie tumu parau—no te mau taurearea e te feia paari atoa.a—Hiˈo i te mau tumu parau tarenihia, api 11.
Ia ohie oe i te faaau—te ineineraa i te rave te mau huru ohipa atoa, te mau ohipa atoa aita oe e au maitai ra. Te parau nei te feia aravihi e te tahi mau uiuiraa e anihia i te pae ohipa no nia ïa i te aravihi i te pae ohipa na mua ˈˈe e te maororaa te ereraahia te ohipa. Te oreraa e matau faahou i te rave tamau i te ohipa e ere ïa i te mea maitai no te paoti ohipa rarahi.
Mea fanaˈo aˈe te hoê taata tei horoa i to ˈna taime ma te paari i te fare haapiiraa no te titau i te mau ite aravihi, e noaa ta ˈna ohipa matamua. “Te ereraa i te ohipa,” o ta Alberto Majocchi, orometua haapii no nia i te tuatapaparaa i te pae faanavairaa faufaa ïa e parau ra, “te haapeapea nei iho â oia i te feia rave ohipa aita e toroa.”
Te faufaaraa o te turu i te pae o te mau manaˈo horuhoru
Te hoê tumu faufaa o te hoê ïa manaˈo maitai. E nehenehe ta te reira e faataa ê i te iteraa e te oreraa e ite i te hoê ohipa. E haafaahiahia rahi te feia tei ere i te ohipa i te hoê turu i te pae o te mau manaˈo horuhoru, o te tauturu ia ore ratou e faaatea ê ia ratou iho aore ra ia paruparu. Te tauturu atoa ra te reira ia faaruru i te ereraa i te faatura ia ˈna iho no roto mai paha i te faaauraa ia ˈna iho ia vetahi ê, aore i ere i ta ratou ohipa.
E ere i te mea ohie ia ora e te hoê tuhaa moni haihai. “Ua peapea roa vau, ua ite au e e mea fifi ia faaohipa maitai i to ˈu taime,” o ta Stefano ïa e parau ra. “No to ˈu hepohepo rahi,” o ta Francesco ïa e haamanaˈo ra, “ua haamata vau i te faaino i te tahi o to ˈu mau hoa here.” I ǒ nei e hinaarohia ˈi te turu a te utuafare. No te mea hoi e aita e moni ohipa, e tia ïa i te mau melo atoa o te utuafare ia faaau ohie ia ratou no te faaiti mai i te mau mea faufaa o te oraraa. Teie ta Franco, tei tihatihia i te 43raa o to ˈna matahiti i muri aˈe i to ˈna raveraa i te ohipa no taua noâ taiete ra e 23 matahiti te maororaa, e parau ra: “Mai to ˈu tihatiraahia mai â, ua tapea noa ta ˈu vahine i te hoê manaˈo maitai, e ua riro oia ei tumu no te faaitoitoraa rahi.” E mauruuru rahi râ to Armando i ta ˈna vahine no “to ˈna haapao maitai rahi ia hoohoo mai oia.”—Maseli 31:10-31; Mataio 6:19-22; Ioane 6:12; Timoteo 1, 6:8-10.
E nehenehe te mau faaueraa tumu a te Bibilia e tauturu ia tatou ia tapea i te hoê huru feruriraa maitai e eiaha e haamoe i te mau ohipa faufaa roa ˈtu â. Ua huti mai te feia tei uiuihia e A ara mai na!, faahitihia i nia nei, i te tamahanahanaraa papu no roto mai i te Bibilia. Ua haafatata te reira ia ratou i te Atua. (Salamo 34:10; 37:25; 55:22; Philipi 4:6, 7) E mea faufaa roa ia faatupu i te hoê taairaa piri roa e te Atua ra o Iehova, no reira o ˈna i tǎpǔ ai e: “E ore roa vau e taiva ia oe, e ore roa vau e faarue ia oe, e ore, e ore roa ˈtu.”—Hebera 13:5.
Noa ˈtu e ua erehia te hoê taata i te ohipa aore ra aita, te faaitoito nei te Parau a te Atua i te taatoaraa ia faahotu i te mau huru maitatai faufaa no te oraraa i teie mahana. E ere i te mea maere e i te tahi mau taime te imihia nei e te haapopouhia ra te mau Ite no Iehova no to ratou haerea parau-tia i roto i te ohipa. Te haapao nei ratou i te mau aˈoraa a te Bibilia no te fanaˈo i te itoito e te tiaturiraa, eiaha râ te hupehupe.—Maseli 13:4; 22:29; Tesalonia 1, 4:10-12; Tesalonia 2, 3:10-12.
Te tiamâraa mai roto mai i te fifi o te ereraa i te ohipa
Te vai mau ra te hoê tumu papu o te ereraa i te ohipa—te miimii e te pipiri o te taata. Mai ta te Bibilia e parau ra, “ta te taata nei faaheporaa ˈtu i te taata e pohe atura ei pohe no ˈna iho.”—Koheleta 8:9.
E faatitiaifarohia te fifi o te ereraa i te ohipa—e vetahi atu â fifi—na roto i te iriti-ê-raa i te mana faatere o te taata, e vai ra i to ratou nei “anotau hopea.” (Timoteo 2, 3:1-3) Te titauhia ra te hoê ao apî mau. E, te hoê ao i reira te totaiete taata parau-tia e ora ˈi e e ohipa ˈi i raro aˈe i te hoê faatereraa tia e te viivii ore, aita e nounou faahou. (Korinetia 1, 6:9, 10; Petero 2, 3:13) No reira ïa o Iesu i haapii ai i te mau taata ia pure e ia tae mai te Basileia o te Atua e ia tupu To ˈna hinaaro i nia i te fenua nei.—Mataio 6:10.
Ma te faataa i te parau tohu e faaorehia vetahi mau fifi matamua o te huitaata nei, te faahohoˈa ra te Parau a te Atua i te mau faahopearaa a taua Basileia ra: “E patu ratou i te fare, e na ratou iho e parahi; e na ratou e tanu i te ô vine, a amu ai i te maa i reira. E ore ratou e patu, e na vetahi ê e parahi; e ore ratou e tanu, e na vetahi ê e amu; . . . e vai taiata te aho o to ˈu ra feia i maitihia i to te mau mea ta ratou i hamani. E ore hoi ratou e ohipa faufaa ore noa; e ore ratou e faafanau i te tamarii pohe noa.” (Isaia 65:21-23) E fatata te fifi o te ereraa i te ohipa i te faaorehia e a muri noa ˈtu. Mai te peu e e hinaaro oe e ite hau atu â no nia i te ravea a te Atua, a haere e farerei i te mau Ite no Iehova i to oe vahi faaearaa.
[Nota i raro i te api]
a A hiˈo i te mau A ara mai na! (farani) o te 22 no atopa 1994, mau api 16-18; 8 no atete 1991, mau api 6-10; 22 no eperera 1983, mau api 17-19; e 8 no setepa 1982, mau api 3-8.
[Tumu parau tarenihia i te api 11]
A imi i te ohipa na te fare
• Haapaoraa i te aiû, te tamarii
• Hooraa i te mau maa tupu aore ra te mau tiare
• Niraraa, puoiraa, e tafairaa i te ahu
• Hamaniraa i te mau taoˈa rii no te feia hamani
• Faaineineraa e te tunuraa i te maa
• Faaîraa i te vavai, haune, raraa; hamaniraa i te macramé, i te mau taoˈa potera; e vetahi atu â ohipa rima î
• Tapoˈiraa i te parahiraa
• Tabula faufaa moni, patapataraa, ohipa i nia i te matini roro uira i te fare
• Pahonoraa i te mau niuniu
• Tâpûraa rouru
• Horoa-tarahu-raa i te mau piha o te fare
• Papairaa e te tuuraa i te mau vehi rata no te feia faaite i te mau parau apî
• Horoiraa e faaanaanaraa i te pereoo (na te mau taata e afai mai i te pereoo i to outou fare)
• Haapaoraa e faaôri-haere-raa i te mau animala
• Tatairaa i te rota e hamaniraa i te taviri (vahi raveraa ohipa i te fare)
• E nehenehe e tuu i te mau parau faaite no teie mau huru ohipa ma te tamoni ore aore ra ma te hoê tino moni haihai i roto i te mau vea aore ra i nia i te mau tabula o te mau fare toa rarahi
[Tumu parau tarenihia i te api 11]
A imi i te ohipa na rapaeau i te fare
• Tiai fare (ia reva anaˈe te mau fatu fare e te hinaaro ra ratou e ia haapaohia to ratou fare)
• Tamâraa: fare toa; piha ohiparaa; fare e te mau piha i muri aˈe i te paturaa, te paapaaraa, te tauiraa te feia i te faaearaa; tamâraa i te fare (o vetahi ê); horoi hiˈo (piha toroa e te fare)
• Tatairaa: mau huru matini atoa (tei roto ïa i te vairaa buka, te mau buka ohie roa ˈˈe no nia i te tatairaa)
• Mau ohipa e rave rau: tapoˈi i te papai fare; hamani i te vairaa tauihaa, te opani, te taupee; te peniraa; auaraa i te fare; tapunuraa i te fare
• Ohipa faaapu: tanuraa i te maa, pafairaa i te mau maa hotu
• Tanuraa tiare e te haapaoraa i te mau raau tupu i roto i: te mau piha ohiparaa, te mau fare moni, te mau fare toa rarahi e te mau aua i ropu, te mau vahi fariiraa taata
• Haapao ohipa: tiai uputa, faatere i te hoê fare tahua (i te tahi mau taime mea tamoni ore te faaearaa)
• Parururaa i te mau tauihaa
• Hohoraraa, tamâraa i te vauvau tahua
• Opereraa i te mau vea (taata paari e tamarii), te tahi atu mau tuhaa opereraa: parau faaite, parau tarahu no te mau oire
• Faautaraa, haaputuraa tauihaa
• Tamâ aua, topetoperaa i te mau tumu raau, tâpûraa i te aihere, tâpûpûraa i te vahie
• Faahoro pereoo utaraa tamarii
• Pataraa hohoˈa (taata e te mau tupuraa huiraatira)
• Arainu na te feia ravaai
• Tauiuiraa ohipa: taui te tatairaa i te pereoo no te ohipa uira, te niraraa ahu no te tamau auri pape, e te vai atu â
[Hohoˈa i te api 10]
“E vai taiata te aho o to ˈu ra feia i maitihia i to te mau mea ta ratou i hamani.”—Isaia 65:22