VAIRAA PAPAI NATIRARA Watchtower
Watchtower
VAIRAA PAPAI NATIRARA
Tahiti
ǎ,ě,ǐ,ǒ,ǔ,ˈ
  • ǎ
  • ě
  • ǐ
  • ǒ
  • ǔ
  • ˈ
  • BIBILIA
  • PAPAI
  • PUTUPUTURAA
  • g96 8/3 api 6-8
  • Ereraa i te ohipa—No te aha?

Aita e video no teie tuhaa.

Eiaha e inoino, te vai ra te tahi fifi e te video.

  • Ereraa i te ohipa—No te aha?
  • A ara mai na! 1996
  • Upoo parau iti
  • Papai tei tuea
  • Te mau tumu o te fifi
  • Te hoê fifi i te pae totiale
  • Te vai ra anei te mau ravea?
  • Te fifi o te ereraa i te ohipa
    A ara mai na! 1996
  • Faahoˈihia—Haapeapearaa na te feia rave ohipa
    A ara mai na! 1991
  • Tiamâ i te ereraa i te ohipa—Nafea e afea?
    A ara mai na! 1996
  • Tuhaa 1: Te haavîraa o te mau fifi i te pae no te moni
    A ara mai na! 1992
A ara mai na! 1996
g96 8/3 api 6-8

Ereraa i te ohipa—No te aha?

I ROTO e rave rahi fenua te faahepohia nei e rave rahi taata ia rave puai i te ohipa e ehia rahiraa hora ma te rohirohi no te faatamaa ia ratou iho, peneiaˈe te raveraa i te hoê ohipa atâta e mea haihai te moni e aufauhia mai. Aita i maoro aˈenei, ua tiaturi papu e rave rahi i roto i te tahi atu mau fenua e i muri aˈe i to ratou tihatiraahia i te hoê taiete rahi aore ra i te hoê piha toroa a te hau, e noaa mai ia ratou te hoê ohipa papu aˈe tae noa ˈtu i te tatuhaaraa. I teie râ mahana, e au ra e aita faahou e taiete aore ra e taatiraa o te nehenehe e pûpû i te ohipa au e te papu noa ˈtu eaha te faito. No te aha?

Te mau tumu o te fifi

Tau tausani taurearea o te ore e ite nei i ta ratou ohipa matamua—noa ˈtu e ua faatuitehia ratou i te haapiiraa tuatoru aore ra aita. Ei hiˈoraa, i Italia, hau atu i te hoê i nia e toru o te feia tei erehia i te ohipa tei roto to ratou matahiti i te 15 e te 24. Te maraa noa ra te faito au noa o te matahiti o te feia tei rave aˈena i te ohipa e o te tamata ra i te tapea i ta ratou ohipa, no reira e mea fifi roa ïa no te mau taurearea ia ite i ta ratou ohipa matamua. I rotopu atoa i te mau vahine—o te imi rahi atoa nei i te ohipa—te itehia ra te hoê faito teitei o te ereraa i te ohipa. No reira, te itehia ra te hoê numera maere roa o te feia rave ohipa apî o te tutava nei i teie nei i te imi i ta ratou ohipa matamua.

Mai te tau o te mau matini tapihaa matamua mai â, ua faaiti mai te mau ravea apî i te numera o te feia rave ohipa. I te mea hoi e rave rahi taata tei tia ia rave i te ohipa rohirohi i roto i te hoê maororaa faanahohia, ua manaˈo te feia rave ohipa e e faaiti mai te mau matini i te ohipa aore ra e faaore roa. Ua horoa rahi mai te mau matini e ua faaore e rave rahi fifi atâta, ua faaiti atoa râ i te ohipa. E nehenehe te feia tei tihatihia e ere-maoro-hia i te ohipa aita râ e haapii faahou ia ratou i te mau ite aravihi apî.

E nehenehe tatou e paremo i te rahi o te taoˈa e aita e faaea ra. Ua manaˈo vetahi pae e ua naea-ê-na-hia ia tatou te otia o te maraaraa. Hau atu, no te iti o te feia rave ohipa, e mea iti atoa ïa te feia hoohoo. No reira, te hamani rahi nei te ohipa tapihooraa hau aˈe i te nehenehe e faaohipahia. Ua faaorehia aore ra ua tauihia te mau pû tapihaaraa rarahi tei manaˈohia e tauturu mai i te pae faahoturaa e hinaarohia ra. Te feia i atihia i teie huru aratairaa—o te feia ïa o te erehia ra i te ohipa. I te toparaa te faanavairaa faufaa, ua iti atoa mai te imiraa i te rave ohipa, e te mau ohipa tei faaorehia i roto i te toparaa te faanavairaa faufaa e mea fifi roa i te faatupu faahou mai i te taime o te maraaraa o te tapihooraa tauihaa. Papu maitai, e ere hoê anaˈe tumu to te ereraa i te ohipa.

Te hoê fifi i te pae totiale

I te mea hoi e e nehenehe oia e tairi i te mau huru taata atoa, ua riro ïa te ereraa i te ohipa ei fifi i te pae totiale. Te horoa nei te tahi mau fenua e rave rau ravea aravihi apî no te paruru i te feia o te rave noa ra i te ohipa—ei hiˈoraa, te faaitiraa mai i te hora ohipa i te hebedoma e te moni ohipa haihai. Tera râ, e nehenehe te reira e haafifi ia vetahi ê ia imi i te ohipa.

Te rahi noa ˈtura te feia rave ohipa e te feia atoa tei erehia i te ohipa, i te patoi pinepine no te mau fifi i te pae ohipa. Ia ani anaˈe râ te feia tei erehia i te mau ohipa apî, e tamata ïa te feia e ohipa ta ratou i te paruru ia ratou iho—e piti tapao teie aita e tuea ra. “Te titau-pinepine-hia ra te feia e ohipa ta ratou ia rave i te mau hora hau. E te feia tei erehia i te ohipa e vai noa ïa mai te reira. Te mea atâta e nehenehe te totaiete e vahi e piti aˈe pǔpǔ . . . i te hoê pae, te feia e rave nei i te hora hau e i te tahi aˈe pae, te feia tei erehia i te ohipa, o te ora nei fatata maoti te maitai o vetahi ê,” o ta te vea Panorama no Italia ïa e parau ra. I Europa, o ta te feia aravihi ïa e parau nei, te feia matamua tei fanaˈo i te mau hotu o te maraaraa i te pae faanavairaa faufaa o te feia ïa e ohipa ta ratou, eiaha râ te feia aita e ohipa.

Hau atu â, ua taaihia te ereraa i te ohipa i te huru o te faanavairaa faufaa o te fenua, no reira i roto i te tahi mau fenua, mai ia Helemani, Italia, e Paniora, te itehia ra te mau taa-ê-raa rahi i rotopu i te mau hinaaro o te hoê tuhaa fenua e to te tahi atu. E hinaaro mau anei te feia rave ohipa i te haapii i te mau ite aravihi apî aore ra e taui i te vahi faaearaa aore ra te fenua? E pinepine te reira i te riro ei tumu hopea.

Te vai ra anei te mau ravea?

No te rahiraa, ua niuhia te mau tiaturiraa i nia i te hoê haereraa i mua o te faanavairaa faufaa. Te feaa nei râ te manaˈo o te tahi mau taata e te manaˈo nei ratou e eita te hoê haereraa i mua e tupu na mua ˈˈe i te matahiti 2000. No vetahi ê, ua haamata ê na te faaoraraa, e mea taere râ te mau faahopearaa ia tupu mai, e parau mau iho â mai te itiraa mai te ohipa i Italia aita i maoro aˈenei. E ere râ te faaoraraa i te faanavairaa faufaa i te hoê faaitiraa i te fifi o te ereraa i te ohipa. Ia tano noa te maraaraa, mea hau aˈe na te mau taiete e faaohipa maitai i ta ratou iho rave ohipa aravihi eiaha râ i te tahi atu â mau taata—no reira, te itehia ra te “iti-roa-raa o te ohipa.” Hau atu, te maraa oioi nei te numera o te feia tei ere i te ohipa i te numera o te mau ohipa apî.

I teie mahana te aano nei te mau faanavairaa faufaa a te mau nunaa ati aˈe te fenua nei. Te manaˈo nei vetahi feia aravihi i te pae faanavairaa faufaa e e nehenehe te haamauraa i te mau tuhaa hoo taoˈa rarahi e te apî i nia ˈˈe i te faatereraa a te hoê fenua, mai ta te Faaauraa o te tapihooraa tiamâ i rotopu i te mau fenua marite apatoerau (ALENA) e te Taatiraa i te pae faanavairaa faufaa i rotopu ia Asia e o Patitifa (APEC), e turu atoa i te faanavairaa faufaa o te ao nei. Teie râ, te turai nei teie huru aveiˈa i te mau taiete rarahi ia haamau ia ratou iho i te vahi e mea mama roa te ohipa, e te faahopearaa te ere ra te mau fenua tapihaa i te ohipa. I te hoê â taime, te ite atoa ra te feia rave ohipa aita hoi e aufau-maitai-hia ra e te iti maira ta ratou moni ohipa haihai roa hoi. E ere i te mea maere e i roto e rave rahi fenua, e rave rahi o te tia ˈtu, ma te haavî uˈana atoa, no te patoi i teie mau faaauraa o te tapihooraa.

Te pûpû nei te feia aravihi e rave rahi faaueraa no te aro i te ereraa i te ohipa. Te vai atoa ra vetahi o te faahapa ra, tei te taata noa, no ǒ mai anei i te feia aravihi i te pae faanavairaa faufaa, politita, aore ra te mau rave ohipa iho. Te vai ra o te pûpû nei i te tahi mau taiete no te faarahi i te feia rave ohipa na roto i te faaitiraa i te mau tute. Te aˈo nei vetahi e ia faaô rahi atoa mai te hau faatere. Te ani nei vetahi ia operehia te mau ohipa taa ê e ia faaiti mai i te hora ohipa. Ua rave-ê-hia na te reira i roto i te tahi mau taiete rarahi, noa ˈtu e i te senekele i mairi aˈenei, ua iti roa mai te hora ohipa o te hebedoma i roto i te mau fenua tapihaa atoa aita râ i faaiti i te ereraa i te ohipa. “I te pae hopea,” o ta te taata aravihi i te pae faanavairaa faufaa ra o Renato Brunetta ïa e parau ra, “e mea faufaa ore roa te mau faanahonahoraa atoa, ua rahi aˈe te mau haamâuˈaraa i te apî.”

“Eiaha tatou iho e vare,” o te faaotiraa ïa a te vea ra L’Espresso, “e ere te fifi i te mea ohie.” Fifi roa ˈtu â no te faatitiaifaro? Te vai ra anei te ravea no te faatitiaifaro i te fifi o te ereraa i te ohipa?

[Tumu parau tarenihia i te api 8]

Te hoê fifi tahito

Te ereraa i te ohipa o te hoê ïa fifi tahito. Ehia rahiraa senekele to te mau taata ereraahia i te ohipa ma te manaˈo-ore-hia. I te otiraa iho â te ohipa, tau ahuru tausani feia rave ohipa tei faaohipahia na i roto i te mau paturaa fare rarahi, o tei ere i muri iho i ta ratou ohipa—tae noa ˈˈe i te taime e tihepuhia ˈi ratou i te tahi atu vahi. I taua taime ra ua ora ratou i roto i te hoê oraraa papu ore, te mea noa ïa e nehenehe e parau.

I te Anotau no Ropu, “noa ˈtu e aitâ i itehia ˈtura te ereraa i te ohipa i roto i to ˈna auraa apî,” ua tupu râ te reira. (La disoccupazione nella storia [Ereraa i te ohipa i roto i te Aamu]) Teie râ, i taua anotau ra, ua faarirohia te taata aita e rave ra i te ohipa, na mua roa, ei taata faufaa ore aore ra ei overe. I te hopearaa o te senekele 19, e rave rahi feia hiˈopoa beretane “tei faatuati na mua roa te taata tei erehia i te ohipa i te ‘feia ohipa iino’ e te mau taata overe e taoto haere na rapae, aore ra e hahaere noa na roto i te mau aroâ i te po,” o ta te Orometua haapii ra o John Burnett ïa e faataa ra.—Idle Hands.

Ua “itehia te fifi o te ereraa i te ohipa” fatata i te hopearaa o te senekele 19 aore ra i te haamataraa o te senekele 20. Ua haamauhia te tahi mau tomite taa ê a te hau faatere no te tuatapapa e no te faatitiaifaro i taua fifi ra, mai te Tomite taa ê o te Piha beretane no te mau mataeinaa o te “haapeapea ra no te ereraa i te ohipa,” i te matahiti 1895. Ua riro te ereraa i te ohipa ei fifi i te pae totiale.

Ua taa-oioi-hia te reira, i muri aˈe iho â râ i te tamaˈi rahi matamua. Ua fatata teie tamaˈi, e ta ˈna hamaniraa rahi i te mau mauhaa tamaˈi, i te faaore roa i te ereraa i te ohipa. I te omuaraa râ o te mau matahiti 1920, ua faaruru te tuhaa ohiparaa Tooa o te râ i te topatariraa i te hoê faito teitei roa i roto i te Toparaa rahi i te pae faanavairaa faufaa o tei haamata i te matahiti 1929 e ua tairi i te mau faanavairaa faufaa tapihaa atoa o te ao nei. I muri aˈe i te Piti o te Tamaˈi Rahi, e rave rahi fenua tei ite i te hoê tauiraa rahi apî i te pae faanavairaa faufaa, e ua iti mai te ereraa i te ohipa. Tera râ “ua haamata te fifi o te ereraa i te ohipa i teie mahana i te afaraa o te mau matahiti 1960,” o ta te Faanahonahoraa no te faaauraa e te tupuraa i te pae faanavairaa faufaa ïa e parau ra. Ua tairi-faahou-hia te matete ohipa e te mau ati mori arahu i te mau matahiti 1970 e te faaohipa-rahi-raa e te oioi i te mau matini roro uira e ta ratou mau tihatiraa. Ua maraa oioi te ereraa i te ohipa, i roto atoa i te feia rave ohipa i roto i te mau piha toroa teitei e te feia faatere o tei manaˈohia na e eita ratou e fifihia.

[Hohoˈa i te api 7]

Eita te ani-rahi-raa i te ohipa e faatitiaifaro i te fifi o te ereraa i te ohipa

[Faaiteraa i te tumu]

Reuters/Bettmann

    Papai reo Tahiti (1985-2026)
    Haere i rapae
    Haere i nia
    • Tahiti
    • Hapono
    • Ta oe e hinaaro
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Parau no te faaohiparaa
    • Eita e puharahia
    • Maiti eaha te ore e puhara
    • JW.ORG
    • Haere i nia
    Hapono