VAIRAA PAPAI NATIRARA Watchtower
Watchtower
VAIRAA PAPAI NATIRARA
Tahiti
ǎ,ě,ǐ,ǒ,ǔ,ˈ
  • ǎ
  • ě
  • ǐ
  • ǒ
  • ǔ
  • ˈ
  • BIBILIA
  • PAPAI
  • PUTUPUTURAA
  • g96 8/2 api 4-7
  • E tiaturi aore ra eiaha e tiaturi

Aita e video no teie tuhaa.

Eiaha e inoino, te vai ra te tahi fifi e te video.

  • E tiaturi aore ra eiaha e tiaturi
  • A ara mai na! 1996
  • Upoo parau iti
  • Papai tei tuea
  • E mea atâta ia tiaturi
  • E mea atâta atoa ia ore e tiaturi
  • A hiˈo maitai i to outou taahiraa
  • Ei feruriraa au e te aifaito to outou
  • Mea faufaa roa te tiaturi no te hoê oraraa oaoa
    Te Pare Tiairaa e faaite ra i te Basileia o Iehova 2003
  • E nehenehe oe e tiaturi i te mau taeae e tuahine
    Te Pare Tiairaa e faaite ra i te Basileia o Iehova (No te haapiiraa) 2022
  • E tiaturi ia Iehova ma to aau atoa
    Te Pare Tiairaa e faaite ra i te Basileia o Iehova 2003
  • I roto i te hoê ao tei î i te mǎtaˈu, o vai mau na ta tatou e nehenehe e tiaturi?
    Te Pare Tiairaa te faaite ra i te Basileia o Iehova 1988
Ite hau atu â
A ara mai na! 1996
g96 8/2 api 4-7

E tiaturi aore ra eiaha e tiaturi

E MEA fifi ia faataa ahiri e e tiaturi anei tatou aore ra eita. E mea atâta na eˈa toopiti atoa ra, i roto iho â râ i te hoê ao i reira ua parare roa te haavare e te maheahea. Teie râ, te titau paatoa nei tatou i te mau hoa tiaturihia o te turu mai ia tatou ia fifihia tatou. (Maseli 17:17) Tau piti tausani matahiti i teie nei, ua faataa te taata papai roma ra o Phaedrus i teie maitiraa fifi mau i te na ôraa e: “Ia tiaturi aore ra ia ore e tiaturi, hoê â atâtaraa.”

E mea atâta ia tiaturi

No te aha e mea atâta ia tiaturi ia vetahi ê? A hiˈo na i te faaararaa i horoahia i roto i te vea Psychology Today. Te faataa ra oia no nia i te tahi feia e hauti nei i nia i te tiaturi o te taata, e mau “animala taehae” ïa o “te faaohipa nei i te râmâ e te ravea huna no te haavare e no te taviri i te feia e haaati ra ia ratou e no te faaino i to ratou oraraa.” Inaha, no teie feia haavare na pihai iho ia tatou, e mea atâta mau ia tiaturi rahi atu ia vetahi ê.

E riro haere noa te manaˈo o te taata o te tiaturi rahi roa ia vetahi ê, e e ohie noa oia i te haavarehia e i te maheahea ˈtu. Hoê hiˈoraa matauhia o te riro-ohie-raa te manaˈo ia vetahi ê, o Sir Arthur Conan Doyle ïa, te taata papai i te mau aamu o te mutoi maramarama rahi ra o Sherlock Holmes. I te matahiti 1917, ua faatia e piti tamahine, o Elsie Wright e to ˈna tuahine fetii ra o Frances Griffiths, e ua hauti raua e te mau potii tupapau i roto i te aua o to raua fare i Cottingley, i te fenua Beretane. Ua faaite atoa raua i te mau hohoˈa o taua mau potii tupapau ra no te tamata i te turu i ta raua parau.

Ua hema roa o Conan Doyle, o tei anaanatae rahi i te peu hiˈohiˈo i muri aˈe i te poheraa ta ˈna tamaiti, i ta raua parau e ua tiaturi oia i te mau aamu no nia i te mau potii tupapau—mai e rave rahi mau taata i tera ra tau. Tau 55 matahiti i muri iho to teie na tamahine e piti faˈiraa e e aamu haavare teie e ua paoti raua i te hohoˈa o te mau “potii tupapau” i roto i te hoê buka hou raua i pata ˈi i te hohoˈa. Ua faaite o Frances Griffiths i to ˈna maere rahi i te mea e ua tiaturi te taata i ta raua aamu. Ua parau oia e: “Nafea to te taata vareraa e te vai mau ra ratou, aita roa ˈtu vau i ite.”—Hoaxers and Their Victims.

Te taa ra anei ia outou i te marei i reira to Conan Doyle toparaa? Ua tiaturi matapo noa oia i te aamu no te mea ua hinaaro oia e ia riro te reira ei parau mau. Te na ô ra te taata papai ra o Norman Moss e: “E nehenehe tatou e vare no te mea noa e ua paruparuhia to tatou feruriraa i te tahana-noa-raa, e e hiˈo tatou i te mau ohipa ma te hoê feruriraa o tei ore i araara maitai. . . . I te tahi mau taime, e farii tatou i te hoê mea ei parau mau no te mea te hinaaro ra tatou e ia riro te reira ei parau mau.” (The Pleasures of Deception) Te tuea ra te reira e te faaararaa i horoahia e te taata orero parau tuiroo heleni ra o Démosthène tau 350 matahiti hou to tatou nei tau: “Te ohipa ohie roa ˈˈe, o te haavareraa ïa ia ˈna iho inaha, te mea e hiaaihia e te hoê taata, o ta ˈna ïa e tiaturi e e parau mau.” E mea atâta ia tiaturi i to tatou iho mau manaˈo hohonu.

Parau mau, te manaˈo ra paha outou e e tupuraa varavara roa teie e e ere outou i te mea maamaa mai ia Conan Doyle. Tera râ, e ere te taata riro ohie te manaˈo anaˈe o te nehenehe e vare. E rave rahi mau taata haapao maitai e te ara maite o tei hema e o tei haavarehia e te feia e nehenehe e tiaturihia ia hiˈohia ratou.

E mea atâta atoa ia ore e tiaturi

E mea atâta atoa râ ia ore e tiaturi i te tahi noa ˈˈe taata aore ra i te tahi noa ˈˈe mea. Ua riro te tiaturi ore mai te tutae auri. E nehenehe ta ˈna e haapau e e faaino i te mau taairaa o te riro hoi ei mea oaoa e te piri roa. E nehenehe te manaˈo faahapa e te tiaturi ore tei aa hohonu e faariro ia outou ei taata oaoa ore, e te hoa ore. No to ˈna mana faaino i te mau taairaa e vetahi atu mau taata, ua papai te taata papai beretane ra o Samuel Johnson e, “e mea oaoa aˈe ia haavarehia mai tatou i te tahi taime i te ore-roa-raa e tiaturi.”

E nehenehe te tiaturi ore e faaino i to outou maitairaa i te pae tino. Ua ite paha outou e e nehenehe te mau manaˈo horuhoru puai mai te riri e faatupu i te faaearaa mafatu. Ua ite anei râ outou e te faaite ra vetahi mau maimiraa e e nehenehe atoa te tiaturi ore e faatupu i te reira? Te na ô ra te vea Chatelaine e: “Te feia e riri vave noa, e ere o ratou anaˈe o te nehenehe e roohia i te maˈi mafatu no to ratou haerea. Te faaite ra te mau maimiraa apî e mea atâta atoa te mau huru au ore huna aˈe, mai te manaˈo faahapa e te tiaturi ore.”

A hiˈo maitai i to outou taahiraa

Eaha ta outou e nehenehe e rave? Te horoa nei te Bibilia i te mau aˈoraa maitatai i roto i teie tuhaa. Te na ô ra te Maseli 14:15 e, “te faaroo ra te ite ore i te mau parau atoa ra.” E ere te reira i te tahi manaˈo faahapa ino. E faahaamanaˈoraa papu râ ia ara maitai. O te hoê anaˈe taata tiaturi haere noa e te ite ore o te tiaturi matapo noa i te mau parau atoa o ta ˈna e faaroo. Ma te tano roa, te na ô ra te maseli bibilia i muri iho e: “Te hiˈo maitai ra râ te taata haapao ra i to ˈna taahiraa.” Ua papai te taata papai hautiraa teata beretane ra o William Shakespeare, e: “Eiaha e tiaturi i te iri pe.” Te taata e manaˈo ra e ua pe paha te mau iri o te hoê eˈaturu i te hoê vahi topa tarere, e taata maamaa ïa oia ia haere atu na nia iho. Nafea ïa outou ia ‘hiˈo maitai i to outou taahiraa’ ia ore outou ia tuu hape i to outou tiaturi?

Te faaitoito ra te Bibilia ia tatou ia tamata eaha ta te mau taata e parau ra maoti i te farii matapo noa i te mau mea atoa o ta tatou e faaroo. Te na ô ra oia e: “[E tamata] te tariˈa hoi tei faaroo i te parau, mai te vaha atoa e tamata i te maa ra.” (Ioba 34:3) E ere anei i te parau mau? Eita anei tatou e tamata na mua i te maa hou tatou a momi ai? E tia atoa ia tatou ia tamata i te mau parau e te mau ohipa a vetahi ê hou tatou a momi ai. Eita te taata haavare ore e riri mai te peu e e hiˈopoa tatou na mua i ta ˈna mau parau. E tia na mua ia hiˈopoa ahiri e e parau mau anei ta te hoê taata, e te turuhia ra te reira e te hoê parau paari ekosia e na ô ra e: “A tahi haavareraa mai ia ˈu, e atihia taua taata ra; a piti haavareraa mai ia ˈu, e atihia vau.”

Ua faaue te aposetolo Paulo e: “E hiˈopoa maite i te mau mea atoa ra.” (Tesalonia 1, 5:21) Te taˈo i faahitihia e te aposetolo Paulo no te “hiˈopoa maite,” te faaohipa-atoa-hia ra no nia i te tamataraa i te auro no te ite ahiri e mea mau anei. E hiˈopoa na mua te taata haapao maitai no te ite ahiri e e auro mau anei ta ˈna e hoo ra. Ahiri aita, e hoo mai paha oia i te piru haavare—te tahi taoˈa e au i te auro, e mea haavare râ.

Ei feruriraa au e te aifaito to outou

Oia mau, e tia ia tatou ia faatupu i te feruriraa au i roto i teie tuhaa e ia ore ia manaˈo ino ia vetahi ê ma te tano ore. (Philipi 4:5) Eiaha e pari oioi noa e te haavare maira te hoê taata ia tatou. E riro hoi te haperaa to tatou manaˈo no nia ia vetahi ê i te faaino i te mau taairaa maitatai e te piri roa. Mea hau aˈe ia manaˈo e te hinaaro ra to outou mau hoa e rave i te mea maitai aˈe no outou, maoti i te pari e e opuaraa ino ta ratou ia tupu anaˈe te mau fifi.

Eiaha e manaˈo ino i te mau paruparu e te mau hape a vetahi ê. Te na ô ra te vahine papai ra o Kristin von Kreisler: “Te hapa a te hoê hoa, e ofatiraa ïa i te tiaturi.” Peneiaˈe râ, aita teie hoa i opua e faaino ia tatou aore ra e paruparu paha no ˈna e te tatarahapa ra oia i teie nei. No reira teie vahine papai e na ô ai e: “Eiaha e faaea i nia i te hapa—ahiri aita, eita outou e tiaturi faahou ia vetahi ê.” Eiaha e vaiiho i te mau ohipa mauiui e te au ore i tupu i mutaa ihora ia faaere ia outou i te mau oaoaraa o te noaa mai na roto i te atuaturaa i te mau taairaa tiaturi mau e o vetahi ê.

A vai aifaito noa. Eiaha e taotia i to outou hiˈoraa ia faito outou i te hoê taata; a vai ara râ. I to ˈna aˈe pae, te faaue nei te taote Redford Williams ia faaitoito tatou i te manaˈo e te rave ra vetahi i te tutavaraa maitai roa ˈˈe, ia tamata tatou i te taa i to ratou manaˈo, e “ia haamataro tatou i te tiaturi ia vetahi ê” i te mau taime atoa e nehenehe ai. Mea au aˈe paha ia tiaturi rahi roa i te ore roa e tiaturi.

Te farii ra te taata papai i te buka bibilia a te Maseli e “te vai nei te mau hoa o tei ineine i te faahuˈahuˈa roa i te tahi e te tahi”—oia hoi te feia o te tamata i te taviri ia outou. Ua î roa te ao nei i teie mau huru taata. A horoa râ ia vetahi ê i te taime e te ravea no te faaite e e nehenehe ratou e tiaturihia, e e itea mai ia outou te mau hoa o ‘te ati maitai aˈe i te taeae.’—Maseli 18:24, MN.

Te vai anei râ te tahi taata aore ra te tahi mea ta tatou e nehenehe e tiaturi taatoa, ma te ore e mǎtaˈu ia tavirihia aore ra ia haavarehia mai outou? E, te vai ra. E faataa poto noa te tumu parau i muri nei ihea roa outou e nehenehe ai e tuu i to outou tiaturi taatoa.

[Parau iti faaôhia i te api 6]

“Te faaroo ra te ite ore i te mau parau atoa ra; te hiˈo maitai ra râ te taata haapao ra i to ˈna taahiraa.”—Maseli 14:15.

[Hohoˈa i te api 7]

Eiaha e manaˈo ino i te mau paruparu e te mau hape a vetahi ê

    Papai reo Tahiti (1985-2026)
    Haere i rapae
    Haere i nia
    • Tahiti
    • Hapono
    • Ta oe e hinaaro
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Parau no te faaohiparaa
    • Eita e puharahia
    • Maiti eaha te ore e puhara
    • JW.ORG
    • Haere i nia
    Hapono