Ia au i te Bibilia . . .
Te patoi ra anei te Bibilia i te tiamâraa i te pae no te manaˈo?
TE PAIUMA ˈtura te mau ihe auahi i nia i te raˈi mai te auahi e amu i te mau buka i tuuhia ˈtu i roto na te mau ofitie helemani. Te hoê teie ohipa i tupu i Helemani nazi? Oia mau, e nehenehe atoa râ te reira e riro ei ohipa i tupu i te matahiti 1199 o to tatou nei tau, a faaue ai te hoê episekopo katolika roma e ia tutuihia te mau buka atoa na roto i te reo helemani.
I teie nei tau, ua tupu te mau fifi no nia i te tutuiraahia te mau buka—te hoê hoi teie taipe no te faaoreraa i te tiamâraa i te pae no te manaˈo e no te parau i roto e rave rahi mau fenua e e rave rahi mau senekele. E pinepine te reira i te ravehia na te mau aratai faaroo e mǎtaˈu ra e ia tupu te tiamâraa i te pae no te manaˈo i roto i te taata o te nunaa.
Eita e maerehia ia parau te rahiraa o te taata i teie mahana e mea rahi ta te Bibilia mau opaniraa etaeta mau no nia i ta te manaˈo e hinaaro ra. Tera râ, mai te reira mau anei? Te faaitoito ra anei te Bibilia i te mau opaniraa no nia i te tiamâraa i te pae no te manaˈo?
‘A here ia Iehova ma to manaˈo atoa’
Aita te Bibilia e patoi ra e ia faaohipahia te feruriraa. Inaha, ua faaitoito mai Iesu ia tatou tataitahi ia ‘here tatou ia Iehova ma to tatou manaˈo atoa.’ (Mareko 12:30) Ua faaite mai ta ˈna taviniraa e mea anaanatae rahi mau â na ˈna i te mau ohipa politita e totiare o to ˈna tau (Luka 13:1-5), i te parau no te ora (Mataio 6:26, 28; Mareko 7:18, 19), no te faaapu (Mataio 13:31, 32), e no te natura taata (Mataio 5:28; 6:22-24). Te haapapu maitai ra ta ˈna mau parabole e ua taa maitai ia ˈna i te mau faaueraa tumu i roto i te Parau a te Atua e te faito e te huru feruriraa o te feia e faaroo mai na ia ˈna e ua feruri maitai o ˈna nafea râ ia faatuati i na mea e piti.
Ua faaitoito o Paulo i te mau kerisetiano atoa ia tavini ratou i te Atua ma te “[puai o te feruriraa].” (Roma 12:1) Ua faaitoito o ˈna i to Tesalonia ‘ia ore to ratou aau ia aueue . . . i te parau e te leta.’ (Tesalonia 2, 2:2) Ua noaa ia ˈna i te tahi ite no nia i te pehepehe heleni e kereta (Ohipa 17:28; Tito 1:12) e no nia i te mau haana tamaˈi e te mau huru raveraa (Ephesia 6:14-17; Korinetia 2, 2:14-16). E e haapao na oia i te mau peu matauhia e te fenua.—Ohipa 17:22, 23.
Noa ˈtu â ïa e ua fanaˈo rahi o Iesu raua o Paulo i te tiamâraa i te pae no te manaˈo, aita raua i faariro ia raua ei mana otahi roa no nia i te maitai e te ino. Maoti hoi i te patoi i te Bibilia no te haapao i to ˈna iho manaˈo, e faahiti pinepine na o Iesu i te mau Papai. Te faaite ra te oioiraa o ˈna i te pahono e te reira ma te etaeta mau i te parau a Petero ia ˈna i rave i te hoê eˈa ê atu no nia i to ˈna pohe tusia tei riro hoi ei hinaaro no te Atua, e aita o ˈna e farii i taua huru manaˈo ra. (Mataio 16:22, 23) Oia atoa, ua na ô atura o Paulo i to Korinetia e: “Ia ˈu i haere atu ia outou na, e au mau taeae, aore au i haere atu ma te parau ahaaha e te paari, i te parauraa ˈtu ia outou i te evanelia o te Atua.” (Korinetia 1, 2:1) Mai ia Iesu, ua niu-papu-hia to ˈna manaˈo i nia i te mau Papai.—Ohipa 17:2
Te faaitoito ra te Bibilia e ia faaohipa-papu-hia te feruriraa, eiaha râ ma te ore e otia. Tera râ, tei te kerisetiano tataitahi te hopoia no te tapearaa i to ratou manaˈo ia au maite i te manaˈo o Iehova, e ere tei te amuiraa. No reira, a haapae ai te hoê pae rahi o te mau Ephesia i mua i te taatoaraa i ta ratou faaohiparaa i te peu tahutahu e a riro mai ai ratou ei kerisetiano, aita o Paulo i rave ei hopoia na ˈna te tutuiraa i ta ratou mau buka, tera râ “e rave rahi hoi to te feia peu huru ê i hopoi mai i ta ratou mau buka, ua tutui ihora i te auahi, i mua i te aro o te taata atoa.” (Ohipa 19:19,) No te aha teie mau kerisetiano i manaˈo ai e mea maitai e ia tutui ratou i ta ratou iho mau buka?
Te reni matamua o te parururaa
A hiˈo na i teie nei faahohoˈaraa. E pinepine te pae no te paruru i roto i te nuu i te titau e rave rahi mau patu parururaa. Eita te manuïaraa rahi e itehia ia haafaufaa-ore-hia te hoê o taua mau patu parururaa ra e ia ore atoa e haapaohia i roto i te hoê aroraa. I roto i te aroraa kerisetiano i te hara, mea rahi atoa te mau reni parururaa.
Te na ô ra te Iakobo 1:14, 15 e “e ua tô anaˈe taua hinaaro tia ore ra, fanau maira ta ˈna, o te hara.” Te taahiraa matamua e tupu ai te hara o te atuaturaa ïa i te hoê hinaaro tia ore i roto i te feruriraa. No reira, te reni matamua no te parururaa, te faaearaa ïa i te atuatu i taua hinaaro ra—ia haavî i taua manaˈo ra to tatou.
No taua taairaa ra i rotopu i te mau manaˈo e te mau ohipa, te Bibilia e faaara mai ai ia tatou e: “E haamau i to outou aau i nia i te mau mea i nia ra, eiaha i to teie nei ao ra.” (Kolosa 3:2) Ia patoi te mau kerisetiano i te haamau i to ratou feruriraa i nia i te mau mea tia ore, i te ohipa tahutahu, aore ra i te apotata, e rave ratou i taua opuaraa ra, eiaha no te mea te mǎtaˈu ra ratou e tei nia ˈˈe taua mau manaˈo ra i te mau parau mau a te Bibilia, no te mea râ te hinaaro ra ratou e ape i te mau mea e nehenehe e faaô ia ratou i roto i te hoê huru tupuraa e hara ˈtu ai ratou.
‘Te vai noa nei râ te mau mea atoa ma te maheu roa’
Te tahi atu tumu faufaa roa no te aha e tia ia tatou ia haavî i to tatou manaˈo, no to tatou here ïa no Iehova e te faatura i to ˈna aravihi ia ite i to tatou mau manaˈo. A feruri na e mea here na outou i te hoê hoa aore ra i te hoê fetii piri roa mea au ore na ˈna te repo. E faaea anei outou i te titau i to outou hoa ia tomo mai i roto i to outou fare, no te mea eita outou e hinaaro e rave hau atu â e ia vai mâ noa to outou fare? Eita anei te here e faaitoito ia outou ia rave i te mau tutavaraa rahi atu â ia vai mâ noa te mau mea? Ua faaitehia to Iehova manaˈo i nia i to tatou mau manaˈo hohonu roa ˈˈe i roto i te Salamo 44:21 e na ô ra e: “Tei itea ia ˈna i te mau parau moe atoa o te [mafatu] ra.” Te na ô ra o Paulo e tia ia tatou ia tâuˈa i taua mau manaˈo ra: “Aore roa hoi e mea i moe ia ˈna; te vai noa nei râ te mau mea atoa ma te maheu roa i mua i to ˈna mata, to tei haava mai ia tatou nei.”—Hebera 4:13; Salamo 10:4; Maseli 6:16, 18.
Ua ite o Ioba i te hopoia a te taata i mua i te aro o te Atua no nia i to ˈna mau manaˈo. “Ioba . . . e . . . hopoi i te tusia . . . ; te na ô ra hoi Ioba, peneiaˈe ua hara taua mau tamarii na ˈu nei, e ua faaino hoi to ratou aau i te Atua.” (Ioba 1:5) E nehenehe te hoê manaˈo i haamauhia i te hoê ohipa ino e faarirohia e Iehova ei hara.—A faaau e te Exodo 20:17.
Te tiamâraa mau i te pae no te manaˈo
Te faaitoito ra te Bibilia i te mau kerisetiano tataitahi ia haamau ei tapao na ratou i te “faatîtîraa ˈtu i te mau manaˈo atoa i te faaroo i te Mesia ra.” (Korinetia 2, 10:5) Ua hope te reira, eiaha na roto i te mau opaniraa i tuuhia mai na te mau aratai faaroo, na roto râ i te faaohiparaa te taata tataitahi i te hitahita ore e na roto i to ˈna here atu e to ˈna taaraa e o vai mau na o Iehova e ta ˈna mau faaueraa tumu. Ia tupu taua tapao nei te tiamâraa i te pae no te manaˈo e itea ˈi, tei taotiahia i nia noa i te mau faaueraa a te Atua e o te turuhia hoi na te oaoa i te iteraa i te reira, inaha i roto i to tatou nei mau manaˈo, te farii maira Iehova ia tatou.
[Faaiteraa i te fatu o te hohoˈa i te api 20]
No roto mai i te buka Bildersaal deutscher Geschichte