No te aha vau e ore ai e farii i te haapiiraa faaroo no nia i te faatiamâraa
“O oe te nunaa veve ra, te nunaa haavîhia ra,
No te aha oe e tia noa ˈi i reira ma te ore e haa?
E tia ia taui i teie nei ao!
A tia i nia, ua navai i teie nei to oe mauiui-noa-raa!”
TE faaite ra teie mau parau ta matou i himene noa na, i te tumu i huti i to ˈu manaˈo i roto i te haapiiraa faaroo no nia i te faatiamâraa: oia hoi, te tiaturiraa e e tupu te tahi tauiraa. E tiaturiraa papu anei râ teie?
To ˈu paariraa i roto i te faaroo katolika
E katolika to ˈu na metua, e ua paari vau “i roto roa i te Ekalesia”. Riro mai nei au ei tamarii tauturu i te perepitero i te oroa, e i te 17raa o to ˈu matahiti, ua maitihia vau no te faatere i te pǔpǔ, e mea na reira ïa to ˈu faaearaa i pihai iho i te mau perepitero. Mea au roa na ˈu ia faaroo atu ia ratou ia paraparau, e ia taio i te mau buka ta ratou atoa e taio ra, te mau buka iho â râ no nia i te haapiiraa faaroo no nia i te faatiamâraa. Mea anaanatae mau â taua mau buka nei no te mea te faataahia ra i roto e, ia tae i te hoê mahana, e faatiamâhia mai te huitaata nei i te mana haavî.
Rahi noa ˈtu vau i te taioraa e te faarooraa ˈtu i te parau, rahi atoa ˈtu vau i te tiaturi e e tia mau â te taata ia haapii i taua mau parau nei e ia haamaramaramahia no nia i to ratou tiamâraa. No reira, ua oaoa roa vau i te taime i haamauhia ˈi i roto i ta matou paroita, te hoê pǔpǔ i parauhia e e taatiraa matamua. Teie mau taatiraa matamua, e mau faanahoraa ïa i reira e pûpûhia ˈtu ai na te feia veve te tahi “tauturu no te aupuru i te mamoe” e oia atoa, te haapiiraa e te mau faaitoitoraa ia faaô atu i roto i te ohipa politita. I roto noa i te fenua Beresilia, te taiohia ra tau 70000 o taua mau taatiraa ra.
Te opuaraa o taua mau taatiraa ra, te faanahoraa ïa i te ohipa a te mau katolika i haapiihia i roto i te mau pû haapiiraa e i roto i te mau haaputuputuraa. Ta ˈu tuhaa ra, te faaineineraa ïa e te neneiraa i te mau hohoˈa e te mau parau faaiteiteraa no te mau ohipa patoiraa. Na ˈu atoa e aratai i te mau melo o ta matou pǔpǔ i roto i te mau ohipa patoiraa e te mau oroa pureraa taa ê e faatupuhia na i roto i te tahi atu mau taatiraa.
Ta ˈu ohipa i roto i te mau taatiraa matamua
Te ora ra te tahi mau melo o ta matou pǔpǔ no Belém, i roto i te hoê vahi vari roa, e tia hoi ia haere na nia i te mau paepae raau no te tapae atu i to ratou fare. Te opua ra te oire e tiahi i taua mau taata ra e e tuu atu ia ratou i te tahi atu vahi ma te aufau atu i te tahi tino moni e tano. Ua anihia maira e ia faaitoito atu vau i teie mau taata ia ore e farii i te faaauraa a te oire e ia faahaamanaˈo atoa ˈtu e ua parau ta matou perepitero e, ia mau maite ratou i nia i to ratou tiaraa, e tuu ïa te oire e e rave oia i te mau tataˈiraa e titauhia ra i roto i to ratou vahi. Ua patoi atura ïa vetahi pae i te faarue i to ratou vahi. Auê te peapea e, a tiahi ai te feia tupohe auahi i te taata i rapae i to ratou fare ma te faaohipa i ta ratou mau auri pape tupohe auahi! Taa atura ia ˈu i reira e ua inoino roa te mau melo o ta ˈu pu, e ua haere atura vau i roto i te tahi atu taatiraa.
I taua taime atoa ra, ua tupu te tahi mârôraa no nia i te ohipa fenua. Hoê ahuru ma toru feia e noho ra i te hoê vahi ma te ore e faatiahia e e piti perepitero farani tei haruhia e ua tapeahia ˈtura ratou i te fare auri no Belém a tiai noa ˈtu ai i to ratou haavaraa. I to matou hiˈoraa, e ere ïa teie tapearaa i te mea tano, opua ˈtura matou e haaputuputu i te mau taatiraa matamua atoa no Belém e e faanaho i te mau ohipa patoiraa ma te ore e faahuehue, i mua i te pu a te mau mutoi. I te hoê po, ua haere atoa mai to ˈu tuahine e to ˈu mama ruau e rave i ta raua tuhaa i pihai iho i te feia patoi. Ua rave matou i te tahi faanahoraa ia mono te tahi pǔpǔ i te tahi, e no reira, aita te mau ohipa patoiraa i faaea, i te po e te ao, e tae roa ˈtu i te taime i afaihia ˈi te feia i tapeahia i Brasilia, ia haavahia ratou.
Ua faanaho-atoa-hia te hoê ohipa patoiraa ê atu i te po na mua ˈtu i te haavaraa. Teie râ, ua faaore atura matou i teie ohipa a haere mai ai te nuu. I muri iho, faatupu atura matou i teie ohipa i te tahi atu vahi, i pihai iho i te fare pure iti no Sainte-Trinité. A haere mai ai te mau nuu aro i te mau pǔpǔ faahuehue ma te faaohipa i te mau topita lacrymogènes, horo atura matou i roto i te fare pure.
Fatata e 2000 taata tei haaputuputu i roto i te fare pure, e 1200 mutoi i rapaeau mai. I roto i teie ohipa huenane noa, manaˈonaˈo atura vau e: ‘Teie anei te nunaa o te Atua? Papu maitai, inaha ua parau o Iesu e: “I hamani ino na ratou ia ˈu ra, e hamani ino atoa ïa ratou ia outou.”’ — Ioane 15:20.
I te po, ua poia roa matou, aita hoi matou i tamaa i tera mahana taatoa. Tomo mai nei te hoê epikopo, ani ihora ia faaroo matou i ta ˈna parau e ua na ô maira: ‘E mau taeae e, aita e pape e aita atoa e uira i ǒ nei. O te Atua anaˈe tei ite e eaha te ohipa ta ratou e nehenehe e rave mai i te maororaa po. No reira, mea maitai aˈe ia haere tatou i rapae.’
Ua na ô aˈera te hoê paruru matau-maitai-hia, e: ‘E te mau hoa e, te ora nei tatou i roto i te hoê hau manahune, eita ïa ratou e haapeapea mai ia tatou. E faaea noa na i ǒ nei!’
I muri aˈe i to ratou mârô-noa-raa, ua faaoti ihora te pǔpǔ faatere e e haere matou i rapae. Ua vaiiho noa ˈtura te mau mutoi ia matou ia haere.
Te maimi noa ra vau i te mau pahonoraa
A tamau noa ˈi au i te rave i te ohipa i te pu, opua ihora vau e haapii i te mau tamarii o ta matou pǔpǔ, i nia i te buka ra A faaroo i te Orometua rahi ta to ˈu mama ruau i horoa mai na ˈu i te matahiti 1974 ra. Te faahitihia ra i roto, i te parau no te haerea maitatai, te auraroraa i te mau mana faatere e te opaniraahia ia faaohipa i te mau hohoˈa. Nafea râ hoi e nehenehe ai e faatuati i te mau haapiiraa bibilia e ta matou ohipa e rave ra?
Ua turai teie tuati-ore-raa ia ˈu ia faarue i te taatiraa. E rave rahi mau uiraa e haafeaa ra ia ˈu, e tia hoi ia itea mai ia ˈu te mau pahonoraa. Ei hiˈoraa: Mai te peu e ua riro te feia turu i te haapiiraa faaroo no nia i te faatiamâraa, ei mau tavini mau a te Atua, no te aha ïa ratou e ore ai e faaau i to ratou oraraa i te mau faaueraa tumu morare teitei i haapiihia mai e Iesu? Oia atoa, ua faaohipa te Atua ia Mose no te faaora mai i te mau ati Iseraela i faatîtîhia ra, mai Aiphiti mai, no te aha ïa te mau taata politita e ore ai e haapao faahou i te mau taata e haavîhia ra, e tia hoi ia ratou ia faatiamâ, ia tapae ratou i nia i te hoê tiaraa teitei?
E ono avae i muri iho, ua patoto maira te hoê vahine i to ˈu opani e ua faahiti maira o ˈna i te parau no te Basileia o te Atua. E mitionare Ite o Iehova o ˈna. I muri aˈe i te hoê aparauraa poto noa, ua horoa maira o ˈna i te buka ra Votre jeunesse — Comment en tirer le meilleur parti. I muri aˈe, haamata ˈtura vau i te haapii i te Bibilia e ua anihia maira ia ˈu ia haere i te hoê putuputuraa i te Piha o te Basileia. I to ˈu hoˈiraa mai i te fare, ua feruri ihora vau i te taa-ê-raa e vai ra i rotopu i taua putuputuraa nei e te mau putuputuraa ta ˈu i amui atu i te pu. I te Piha o te Basileia, aita hoê aˈe taata e puhipuhi i te avaava, e inu i te ava e e faatia i te mau parau arearea faufau.
I taua taime ra, ua haere atura vau i te hoê rururaa tuatapaparaa katolika e teie hoi te tumu parau “Faaroo e politita”. Ua faataahia maira e ua riro te faaroo e te politita mai na pae e piti o te hoê moni toata. Ua haapapuhia mai e, e titauhia ia faaô te hoê taata faaroo ia ˈna i roto i te ohipa politita e eita e tia ia farii noa ˈtu o ˈna i te mau faaueraa a te Hau. Ua maere roa râ vau i te parau a te hoê hoa. “I reira ïa te aposetolo Paulo e faataa mai ai i te parau e e faahuˈahuˈa roa ˈtu ai i teie nei haapiiraa”, ta ˈna ïa i parau.
“Eaha ïa ta oe e hinaaro ra e parau, e Démétrius?” ta ˈu ïa i ani atu.
“Eita oe e taa i ta ˈu parau, ta ˈna ïa i pahono mai, eiaha e tâuˈa faahou i teie parau.”
Aita râ vau e hinaaro ra e faaore i teie parau, te hinaaro ra hoi vau e taa i te auraa; no reira ˈtura, opua aˈera vau e haapao maite â i ta ˈu haapiiraa no nia i te Bibilia e te mau Ite o Iehova ia itea mai ia ˈu te pahonoraa.
Te haapiiraa faaroo no nia i te faatiamâraa e te Bibilia
I roto i te hoê putuputuraa i te Piha o te Basileia, ua faahiti maira te taata orero i te Roma 13:1, 2, e parau ra e: “Ia auraro maite te taata atoa i te feia mana toroa ra. Aore roa hoi e mana maori râ no ǒ mai i te Atua ra; te feia mana e vai nei, ua haapaohia ïa e te Atua. E teie nei, o tei mârô atu i te toroa ra, ua mârô ïa i tei haapaohia e te Atua ra”.
Manaˈo ihora vau e: ‘Tera te parau ta Démétrius i faahiti mai! Na roto i teie mau parau, te faahuˈahuˈa ra te aposetolo Paulo i te ohipa e turuhia ra e te haapiiraa faaroo no nia i te faatiamâraa. Eita ïa e tia i te kerisetiano ia patoi atu i te mau mana faatere.’
Ua haapii atoa vau e te pûpû mai nei te Bibilia i te ravea mau no te arai i te haavîraa o te huitaata nei: te Basileia o te Atua e faaterehia e ta ˈna Arii, o Iesu Mesia. I te mea e o te mau Ite o Iehova anaˈe teie e poro nei i teie Basileia, ua faaoti aˈera vau e apiti atu ia ratou i roto i te ohipa pororaa. Aita i maoro roa, bapetizo aˈera vau e riro mai nei au ei pionie, oia hoi te hoê tavini ma te taime taatoa. Riro atura vau ei pionie taa ê i te avae atete 1985, e i muri iho, faaipoipo ihora vau. I teie nei mahana, tei roto noâ mâua ta ˈu vahine i te taviniraa ma te taime taatoa.
Te haamauruuru rahi nei au ia Iehova i to ˈna faaiteraa mai i ‘te parau mau o te faatiamâ’ e i to ˈna horoaraa mai i teie haamaitairaa oia hoi, te tautururaa ˈtu i to ˈu mau taata-tupu ia tiamâ atoa mai ratou i te mau haapiiraa haavare (Ioane 8:32). I rotopu i te feia o ta ˈu i tauturu, te vai ra e piti hoa i rave na i te ohipa i te pu katolika, e to ˈu tuahine e to ˈu mama ruau. Mai ia ˈu atoa nei, te papu atoa ra ia ratou e no te aha râ e ere te haapiiraa faaroo no nia i te faatiamâraa, i te ravea papu no te arai i te mau fifi o te feia veve. — Faatiahia mai e Átila Monteiro Carneiro.
[Hohoˈa i te api 27]
Ua tamata noa na vau i te haamaitai i te oraraa o te feia veve no Belém, aita râ vau i manuïa.
[Hohoˈa i te api 28]
Te faaite ra mâua ta ˈu vahine i te parau no te faatiamâraa mau i te feia veve.