Te faaite nei te mau toparaa mahana i te hanahana o te Poiete
Noa ˈtu e e hia taime to tatou mataitai-noa-raa i te reira, e faatupu noa iho â te nehenehe rahi o te hoê toparaa mahana i to tatou faahiahia rahi. E faarahi mai te mau ata tei parare haere na nia i te iriatai i te nehenehe o te hoê toparaa mahana na roto i te mau peni huru rau mai te vareau, te uteute, te puâtou, te tarona e te rearea.
No te aha râ te raˈi e ama ˈi mai te reira te huru i te toparaa mahana, inaha hoi mea ninamu oia i te roaraa o te mahana? Te tumu o teie ohipa maere, no te mea ïa e haere mai te maramarama o te mahana mai roto mai i te reva i nia i te hoê atearaa fatata 160 kilometera hou a tapae mai ai i nia i te fenua nei. Na teie mataˈi meumeu e horoa mai nei i te mataˈi ora o ta tatou e huti nei. Tei roto atoa ïa te tahi atu â mau gaz mai te azote e te gaz carbonique, te au auahi pape e te tahi mau repo puehu.
Ia ô anaˈe te hihi o te mahana i roto i te reva teitei, e û atu ïa oia i nia i te mau huˈahuˈa mataˈi e te mau repo puehu e i reira ïa oia e parare ai. E parare haere te mau peni maramarama o te mahana mai te mau are te huru. Ia poto anaˈe te are maramarama, e rahi atu ïa to ˈna haaparareraahia e te mau huˈahuˈa mataˈi o te reva. Te mau are o te maramarama ninamu e mea poto ïa e e parare rahi oia. Area te mau are maramarama uteute e mea roa aˈe ïa, e eita e parare rahi.
I te hoê mahana maitai e te teitei noa ra te mahana i nia aˈe i te iriatai e mea ninamu ïa te raˈi no te mea e parare te are maramarama ninamu na roto i te reva, e mai reira mai e hoˈi te maramarama ninamu i nia i te fenua nei. I te po, ia mairi te mahana i nia i te iriatai, e tere te hihi o te mahana na roto i te reva meumeu roa no te tapae mai i te fenua nei. E û rahi atu â oia i nia e rave rahi mau huˈahuˈa mataˈi e mau repo puehu i to te mahana teiteiraa i roto i te raˈi. E tapeahia te mau hihi ninamu poto e e moe ratou i roto i te reva hou to tatou mata e ite atu ai. E tomo mai te hihi uteute roa i roto i te reva e ite atu ai tatou e na te reira e faatupu i te mau peni ta tatou e ite i te toparaa e te hitiraa mahana.
Ia rahi te repo puehu i roto i te reva ia ara anaˈe te hoê mouˈa auahi, e rahi iho â ïa te peni i te toparaa mahana. O te reira hoi tei tupu i te matahiti 1883 ra, i te tutuharaa te mouˈa Krakatoa i te auahi, i pihai iho ia Java, i Indonésie. Ua tutuha te mouˈa auahi e rave rahi repo puehu i roto i te reva teitei. Te faataa maira La Nouvelle Encyclopédie britannique (beretane) i te reira e: “Ua haaati te ata repo puehu rairai roa e rave rahi taime i te fenua nei, ma te faatupu i te mau toparaa mahana uteute nehenehe roa ˈˈe i te roaraa o te matahiti i muri aˈe”.
Te haaputapû nei te mau toparaa mahana nehenehe mau i to tatou mafatu, no te haamauruuru i te Poiete no te mahana, te fenua e te reva teitei, no reira e itehia ˈi teie mau hohoˈa unauna rahi mau. Te amui atoa nei tatou e te feia papai bibilia o te parau e: “Te parau hua nei te mau raˈi i te hanahana o te Atua! e te faaite nei te reva i te ohipa a tana rima!” “E au te hanahana ia oe, e te Fatu, e te tura, e te mana, na oe hoi i hamani i te mau mea atoa nei, e no to oe hinaaro i mau ai, e i hamanihia ˈi ratou.” — Salamo 19:1; Apokalupo 4:11.
[Faaiteraa i te fatu o te hohoˈa i te api 29]
G. Ludwig/Piha marite i te pae no te iˈa e te animala