AMAGEZI AGASOBORA KUKOONYERA EKA | KUKUZA ABAANA
Omulingo Osobora Kuba Taata Omurungi
Ebiri omu kicweka kinu
Taata agira bujunaanizibwa ki?
Omwana waawe atakazairwe. Omulingo orukwetwazaamu nka nyineeka kasumi kanu, nigwija kwoleka oraaba taata wa mulingo ki hanyuma y’omwana waawe kuzaarwa. Ekitabu ekirukwetwa Do Fathers Matter? Kikooleka ngu:
“Taata owakoonyera mukazi we ow’aine enda kugura ebintu, akagenda na uwe kurora dakitaali, kandi akarolerra omwana atakazairwe rundi akahuliiriza omutima gw’omwana niguteera, naija kumufaaho na hanyuma y’okuzaara.”
James naagamba ati: “Nkaba ntarukugonza mukazi wange kwehurra ngu ali wenka obu akaba aine enda. Nahabweki, nkamukoonyera nkooku ndukusobora. Tukateekaniza hamu ekisika ky’omwana waitu. Kaali kasumi ak’embaganiza obu nitulindirra omwana waitu kuzaarwa.”
Omusingi gwa Baibuli: “[Muteebembeza] ebi murukugonza byonka, baitu nimwebembeza n’eby’abandi.”—Abafiripi 2:4.
Hanyuma y’omwana kuzaarwa. Noosobora kuba n’enkoragana enungi n’omwana waawe kuraba omu kumukiikira n’okuzaana na uwe. Na iwe koonyera omu kurolerra omwana wanyu. Ebi okora omu kurolerra omwana nka taata nibiija kumukwataho. Enkoragana egi eyoleka ngu mali nootwara omwana waawe nk’ow’omuhendo hali iwe.
Richard naagamba ati: “Zaana n’omwana waawe. Kora ebintu ebirukusekesa. Ikara osemeriirwe. Ijuka ngu omwana ayegera hali iwe kwoleka okugonza.”
Omusingi gwa Baibuli: “Abana nubwo bugwetwa bwa [Yahwe]: nebyana ebyenda niyo emperaye.”—Zabbuli 127:3.
Omwana obu agenda naakura. Okuseruliiriza nikwoleka ngu abaana abaine enkoragana ey’egumire na baisebo bakora kurungi ha isomero, tibakira kutalibanizibwa enyehurra embi, n’okwejumbira omu bikorwa ebibi. Mara hamu obwire n’omwana waawe kusobora kugumya enkoragana yanyu.
Dennis naagamba ati: “Mutabani wange akangambira ngu, ekintu eki yaferiirwe obu yarugire omu ka nikyo kubaza hamu obu twabaga nituvuga engendo eziraihire n’obu twabaga tuli ha kyarwebagyo. Obu twabazaahoga ebintu ebirukukirayo obukuru, kyabahoga ntarukukinihira naakake. Binu byona bikabaho habw’okumara hamu obwire.”
Omusingi gwa Baibuli: “Mwegendereze omulingo murubatamu, mutarubata nk’abadomadoma, baitu nk’ab’amagezi, nimukozesa kurungi obwire bwanyu.”—Abefeeso 5:15, 16.
Habwaki obujunaanizibwa bwa taata buba bw’embaganiza?
Omu buhangwa, Ba tata barorwa nka basemeriire kuhikyaho eka yabo ebyetaago byabo eby’omubiri n’okugirinda, kandi ba maama basemeriire kufaaho enyehurra ya buli omu omu ka. (Ekyebiragiro 1:31; Isaaya 49:15) Omu maka agamu, abamu nibasobora kuba n’obujanaanizibwa bwingi obw’embaganiza. Baitu abarukuseruliiriza, nibagamba ngu taata na maama kusobora kuhikiriza obujunanizibwa obw’okuba abazaire abarungi, buli omu aine kugira eki yakorahoa
Ow’akuseruliiriza ha by’amaka Judith Wallerstein naabazaaho ebyamuhikireho kusoborra kurungi ensonga enu. Akahandiika ati: “Muhara wange obu yatiirwe motoka, akaba nagonza taata we nuwe avuge Ambiulensi habw’okuba akaba naayesiga obusobozi bwa ise obw’okukoraho ensonga. Hanyuma omu irwarro akaba naagonza nyikarre ha rubajurwe ekiro kyona nukwo muhuumuze.”b
“Taata akoonyera eka kwikara ine obulinzi baitu maama nikisobora kumugumira muno kukikora obu arukuba ali wenka. Ha murundi nugwo gumu maama ayooleka ab’omuka ye embabazi kuraba omu kubahuliiriza n’okubafaaho. Boona nibakorra hamu omu bumu.”—Daniel.
Omusingi gwa Baibuli: “Mwana wange, hu’ra okwegesa okwa’so kunu otaleka ekiragiro kya nyoko.”—Enfumo 1:8.
Ba taata basemeriire kukoonyera bata abahara baabo
Nka taata, yegesa muhara waawe nkooku abasaija basemeriire kumutwaza. Naija kwega isomo linu omu miringo enu ebiri:
Kuraba omu kurora omulingo orukutwazaamu maama we. Kakuba ogonza kandi oteekamu mukazi waawe ekitiinisa, muhara waawe naija kurora emiringo enungi ey’eramukoonyera kuserra ou araataaha na uwe omu buswere omu kasumi ak’omumaiso.—1 Petero 3:7.
Muhara waawe obu oraayetegereza omulingo orukumutwazaamu. Obu oraamutamu ekitiinisa, nikiija kumuleetera na uwe kwetamu ekitiinisa. Kandi naija kunihira n’abasaija abandi kumutwaza omu mulingo nugwo gumu.
Kwahukanaho n’ebi turozere, kwikara n’omutwaza kubi kimuleetera kwehurra nk’ow’ataine mugaso. Eki nikisobora kumuleetera kuserra abasaija abaraamutwaza kurungi, kandi kunu tibarukumufaaho.
“Omwisiki ow’arukugonzebwa kandi nasagikwa ise tarukwija kutunga omusaija ow’ataine emiringo enungi ey’okuba nyineeka.”—Wayne.
a Ba maama baingi basoboire kukuza kurungi abaana baabo bataine bukoonyeezi bwa’baiba bo.
b Kuruga omu kitabu kya The Unexpected Legacy of Divorce.