AMAGEZI AGASOBORA KUKONYERA EKA | KUKUZA ABAANA
Abazaire Ekibasemeriire Kumanya ha Biikaro Ebirindirwamu Abaana Abatakatandikire Kugenda ha Isomero
Abazaire abamu abaine emirimo, basindika abaana baabo omu kiikaro ekirindirwamu abaana rundi abatakahikize emyaka y’ogenda ha isomero ebirukumanywa nka day-care center. Osemeriire kusindikayo omwana waawe?
Ebikaguzo eby’osemeriire kubanza kwekaguza
Kakuba ntwarayo omwana wange, kirakwataho kita enkoragana yange nauwe? Omwana obwaba akyali muto, obwongo bwe buba buliyo nibukura kandi eki nikisobora kukwataho omulingo atwazaamu abantu abandi, otwaliiremu naiwe. Nahabweki lengaho kuba hamu n’omwana waawe habwokuba ebintu ebyarayega omu kasumi ako, nibisobora kukwataho obwomeezi bwe bwona.—Ekyebiragiro 6:6, 7.
Abazaire abarukugonza kutwara omwana wabo omu biikaro binu, basemeriire kutekerezaaho omulingo baraikazaaho enkoragana ey’amaani n’omwana.
Kirakwataho engeso z’omwana waawe? Nikisoboka. Ekitabu Hold On to Your Kids kigamba ngu, “Abaana abato obubamara obwire bwingi n’abato abandi, beyongera kukopa engeso z’abataahi baabo.
Abazaire abarukugonza kutwara omwana wabo omu biikaro binu, basemeriire kutekerezaaho omulingo kirakwataho engeso z’omwana wabo.
Kumutwarayo kiramukonyera kwanguhirwa obwaratandika isomero? Abamu bagamba ngu ego. Abandi bagamba ngu kimukonyera kake rundi nikisobora n’okutamukonyera. Omuli ebi byona, omukugu omu kuseruliirizaaho ha nkura y’abaana arukwetwa Penelope Leach akahandiika ati: “Otatekereza ngu omwana waawe ebyarayega ha isomero akyali muto nibyo birakirayo kumugasira omu bwomeezi. Kandi otatekereza ngu omwana waawe kutandika kusoma akyali muto muno nikiija kumugasira. Kakuba otekereza oti, noija kuba notwara ebintu ebyoyegeseze omwana waawe kuruga omu buto nk’ebitali by’omugaso.”
Abazaire abarukugonza kutwara omwana wabo omu biikaro binu, basemeriire kwekaguza obukiraaba nikiija kugasira omwana rundi nikyetaagisa.
Omu haliinywe n’asobora kwikara omuka akalinda omwana wanyu? Obwire obumu abazaire boona bakora nukwo batunge sente nyingi hamu n’ebintu. Sente hamu n’omwana nikiha ekirukukira obukuru?
Abazaire basemeriire kutekerezaaho obubaraaba nibasobora kukehya ha bwire obubamara nibakora nukwo basobole kurolerra omwana wabo omuka.
Mutakakozere encwamu ey’okutwara omwana wanyu omu kiikaro kinu mubanze mutekerezeeho ebirungi n’ebibi ebirarugamu kakuba mukikora rundi mutakikora. Baitu kiki ekimusobora kukora hanyuma yokukitekerezaaho, mukakirora ngu nimwetaaga kutwarayo omwana wanyu?
Eky’osobora kukora
Baibuli egamba ngu “omuntu omwekengi arora muno omuhandagwe.” (Enfumo 14:15) Wecumiitirizeeho omusingi gunu otakacwiremu kiikaro ki ekirindirwamu abaana ekyoratwaramu omwana waawe.
Tekerezaho ebintu ebindi eby’osobora kukora
Abazaire abamu bacwamu kutwara abaana baabo kulindirwa omu ka y’omuntu ondi nambere hali abalezi bake hamu n’abaana bake.
Abazaire abandi baine omunyabuzaale rundi omulezi arukwikara nabo muka asobora kubakonyera kulinda omwana waawe.
Encwamu yoona eimurakora ine ebirungi n’ebibi ebisobora kurugamu. Habwaki otabazaaho n’abazaire abandi abaatwaireho abaana baabo omu biikaro ebi? Baibuli egamba eti: ‘Amagezi gaba naabo abahanuura okurungi.’—Enfumo 13:10.
Obworacwamu kutwara omwana waawe omu kiikaro ekirindirwamu abaana, tekerezaaho ebintu binu . . .
Lengaho kumanya ebirukukwata ha kiikaro eki
Ekiikaro eki kiine ebihandiiko kuruga omu gavumenti? Kimanyirwe nk’ekiikaro ekirungi?
Kyecumi kandi kiine obulinzi?
Bintu ki ebibakozesa kulera abaana?a
Lengaho kumanya ebirukukwata h’abalezi
Batendekerwe kwingana nkaha? Kinu nikitwarramu kuba n’obukugu omu kwegesa abaana abato, n’okubaha obujanjabi obutandikirwaho.
N’osobora kuseruliiriza kumanya abantu abaralinda abaana baawe obubaraaba baabaireho enkozi z’ebibi.
Baikara nibahindura abarukulinda abaana? Kinu nikimanyisa ngu omwana waawe aine kwikara nalengaho kumanyiira abantu abahyaka.
Baine abalezi abarukumara? Obubaraaba baine abalezi bataito baitu abaana bali baingi nikimanyisa ngu omwana waawe tarukwija kufiibwaho nk’oku kisemeriire. Baitu nabwo omulingo omwana waawe asemeriire kufiibwaho nikisigikirra ha myaka ye n’obusobozi bwe.
Abarukulinda abaana bakugambira abaana ebibarukurabamu kandi bakuhuliiriza?
a Ekyokurorraho bakozesa tiivi kulinda abaana rundi baine emizaano endi?