Kozesa Emisingi ya Baibuli Kutendeka Omuntu Waawe ow’Omunda

1-2. (a) Adamu na Haawa bakaba bahairwe kisembo ki? (b) Baakwolekere bata ngu nibasiima habw’ekisembo eki?

EBISORO bikora ebintu bitabandize kuteekereza. Masini nyingi zikora ebintu habwokuba nukwo zaakozerwe kubikora. Baitu abantu b’embaganiza. Tukahangwa n’ekisembo eky’embaganiza, Abakristaayo ab’amananu ekibatwara nk’eky’omuhendo. Ekisembo eki nikyo obugabe obw’okwecweramu, kandi eki nikimanyisa ngu twine obusobozi obw’okwekorra encwamu. Baibuli egamba ngu omusaija ow’okubanza Adamu akaba ahangwire omu kisisani kya Ruhanga. (Kub. 1:26, 27) Yahwe akahanga Adamu na Haawa n’obusobozi obw’okwekorra encwamu.

² Yahwe atahe Adamu na Haawa orukarra rw’ebiragiro eby’okuhondera. Akabagambira kurolerra ensi, kugiijuza obu nibazaara abaana, n’okutamu ekitiinisa obusobozi bwe obw’okubagambira eky’okukora. (Kub. 1:28; 2:16, 17) Adamu na Haawa baakwolekere bata ngu nibasiima ogu ow’akaba abahaire ekisembo eky’okwecweramu? Habwokuba Yahwe akaba abahaire ebintu bingi, bakaba basemeriire kworobera ebiragiro binu ebyanguhire beegondiize, habw’okugonza oku bakaba bamwiniire hamu n’ekihika eky’okumusemeza.—Nfu. 23:15.

3. Adamu na Haawa bakakozesa bata ekisembo kyabo eky’okwecweramu?

³ Nkooku kirukwolekwa omu Baibuli Adamu na Haawa batakozese kurungi obugabe bwabo obw’okwecweramu. Oihireho bakacwamu kujeemera Yahwe. Bakakora encwamu egi habwokuba bakaba nibeegondeza bonka baitu batarukugonza Yahwe. (Kub. 3:1-7) Kasumi kanu nitukyabonabona habw’encwamu embi ei baakozere.—Bar. 5:12.

4. (a) Kusigikirra hali Abagaratiya 6:5, kiki itwena eki tusemeriire kukora? (b) Kisembo ki ekindi eki turukwija kubazaaho omu kicweka kinu?

⁴ Kasumi kanu obwomeezi bwaitu bugumire muno, habwokuba nikitwetaagisa kukora encwamu nyingi buli kiro. (Soma Abagaratiya 6:5.) Encwamu ezimu zanguhire kuzikora, baitu ezindi zigumire muno. Nitusobra tuta kukora encwamu eziraasemeza Yahwe? Tusemeriire kubanza kukyetegereza ngu nitwetaaga obukoonyezi bwa Yahwe. (Nfu. 16:3; Yer. 10:23) Yesu akaba ahikiriire, baitu nabwo akaba akimanyire ngu akaba naayetaaga obukoonyezi bwa Yahwe. (Baheb. 5:7) Kandi itwe abantu abatahikiriire, mali titurukwetaaga obuhabuzi kukiraho na Yesu? Hati leka tubazeeho ekisembo ekindi Ruhanga eki atuhaire ekiraatukoonyera kukora encwamu enungi, kandi eki nikyo omuntu waitu ow’omunda.

OMUNTU OW’OMUNDA NIKYO KIKI?

5. Omuntu w’omunda nikyo kiki, kandi atukoonyera ata? (Abarooma 2:14, 15)

⁵ Omuntu ow’omunda eri nyehurra ey’etukoonyera kumanya ekihikire n’ekitahikire. N’omuntu ow’atamanyire ebiragiro bya Ruhanga na uwe aba n’omuntu ow’omunda. (2 Kol. 4:2) Omuntu waitu ow’omunda ali nk’omucwi w’emisango omunda yaitu ow’atuleetera kwehurra kurungi rundi kwehurra kubi habw’ebiteekerezo byaitu n’ebikorwa byaitu. (Soma Abarooma 2:14, 15.) Omuntu waitu ow’omunda naasobora kutuhabura kakuba tuba tuli haihi kukora ekintu eki tumanyire ngu kibi. (1 Sam. 26:8-11) Rundi naasobora kutuhambiriza kukora ekintu eki tumanyire ngu kihikire. Kuba n’obugabe obw’okwecweramu kyonka, tikirukumanyisa ngu buli ncwamu ei turaakoraga niija kuba neesemeza Yahwe. Omuntu waitu ow’omunda asemeriire kutukoonyera kumanyirra embaganiza ey’eri hagati y’encwamu enungi n’embi.

6. Habwaki omuntu waitu ow’omunda atasobora kutukoonyera kukora encwamu enungi obwire obumu?

⁶ Baitu eky’obusaasi kiri ngu omuntu waitu ow’omunda emirundi erukukira obwingi tatukoonyera. Nkooku tuli bantu abatahikiriire n’omuntu waitu ow’omunda na uwe tahikiriire. Naasobora kukwatwaho habw’omulingo twakuziibwemu, obuhangwa bwaitu, hamu n’okwegomba kwaitu okubi. Baibuli egamba ngu omuntu waitu ow’omunda naasobora kufooka “omuceke,” ‘atali mwecumi,’ “nk’ow’ayokiibwe ekyoma,” rundi omubi. (1 Kol. 8:12; Tit. 1:15; 1 Tim. 4:2) Omuntu ow’omunda nk’ogu aba atakyatukoonyera kukora encwamu ezihikire. Asisana nka minzaani ey’esiisikaire ey’erukwetaagisa kukanikwa. Nahabweki tusemeriire kukora n’amaani kurora ngu omuntu waitu ow’omunda yaikara ali omu nyikara enungi. (1 Pet. 3:16) Eki nitusobora kukikora tuta?

OMULINGO TUSOBORA KUTENDEKA OMUNTU WAITU OW’OMUNDA

7-8. (a) Kiki ekiraatukoonyera kutendeka omuntu waitu ow’omunda? (b) Emisingi ya Baibuli etukoonyera ata? Bazaaho ekyokurorraho. (Rora n’ekisisani.)

⁷ Nitusobora tuta kutendeka omuntu waitu ow’omunda? Kuraba omu kusoma Baibuli buli kiro n’okwega ebintu Yahwe ebi agamba ngu bihikire rundi bigwire. Obu turaayesomesa ebiragiro bya Ruhanga nikiija kutukoonyera kwetegereza enteekereza ye ha nsonga. Baitu nkooku twarozere omu kicweka ekyahoire, ebiragiro ebimu nibisobora kukora omu nyikara ezimu honka. Egi niyo ensonga habwaki tusemeriire kuserra emisingi, habwokuba etukoonyera kwetegereza enteekereza ya Yahwe hamu n’omulingo ayehurramu omu nyikara ezirukwahukana.—Is. 55:9.

⁸ Orugendo rwaitu omu bwomeezi nirusobora kulengesanizibwa n’omuntu ow’arukuraba omu irungu. Teeramu akasisani nooraba omu irungu nambere hatali nguudo rundi obwapa obwa ha nguudo. Noosobora kumanya nambere orukugenda kuraba omu kurora nambere izooba liri rundi enyunyuuzi ziri. Baitu nikisobora kukwanguhira kuhika nambere orukugenda kakuba oba oine maapu ey’erukwoleka ebintu ebiri omu muhanda ogu orukugendamu ebi osobora kwanguha kurora nk’ensozi rundi ebisaaru. Maapu nk’egi niija kukugumya ngu oli omu muhanda oguhikire, kandi niija kukukoonyera kukyetegereza kakuba ohaba kuruga omu muhanda. Ekigendererwa kyaitu omu bwomeezi kiri ky’okusemeza Yahwe. Baibuli eri nka maapu ey’etukoonyera kuhika ha kigendererwa eki. Kandi emisingi ya Baibuli eri nk’ebintu ebirukurorwa ebitukoonyera kukigumya ngu titwahaba kuruga ha kigendererwa kyaitu. Kuta omu nkora emisingi egi nikiija kutukoonyera kuhika ha kigendererwa kyaitu.

9. Kusigikirra hali Abarooma 9:1, kintu ki ekindi ekiraatukoonyera kutendeka omuntu waitu ow’omunda?

⁹ Kusobora kutendeka kurungi omuntu waitu ow’omunda, nitwetaaga obukoonyezi bw’omwoyo gwa Ruhanga ogurukwera. (Soma Abarooma 9:1.) Omwoyo ogurukwera nigwija kutukoonyera kwetegereza omulingo Ruhanga ateekerezaamu ha nsonga. Nigusobora n’okutwekambisa kandi gutuhe amaani ag’okukora ebintu nkooku Yahwe agonza. (Baf. 2:13) Baitu nitusobora tuta kutunga obukoonyezi bwa Yahwe obw’omwoyo ogurukwera?

10. Nitusobora tuta kutunga obukoonyezi bw’omwoyo ogurukwera? (Luka 11:10, 13)

¹⁰ Saba Ruhanga akuhe omwoyo ogurukwera. (Soma Luka 11:10, 13.) Nitusobora kukigumya ngu Yahwe naagonza kutuha omwoyo gwe ogurukwera omu bwingi. (Yoh. 3:34) Aikara ayeteekaniize kuguha abo abamworobera. (Nfu. 1:23; Yak. 1:5) Baitu kintu ki ekindi ekiraatukoonyera kutendeka omuntu waitu ow’omunda?

11. (a) Ekigendererwa kyaitu ekikuru omu bwomeezi kisemeriire kuba nikiha? (b) Habwaki tusemeriire kukigumya ngu omuntu waitu ow’omunda atendekerwe kandi naakora kurungi?

¹¹ Ikara noolengaho kusemeza Yahwe. (Nfu. 8:34, 35) Kinu nikyo kisemeriire kuba ekigendererwa ekikuru omu bwomeezi bwaitu. Kakuba twikara nituteekerezaaho ekigendererwa eki omu buli nyikara yoona ei turukurabamu omu bwomeezi, nikisobora kutukoonyera kutendeka omuntu waitu ow’omunda. Nitwija kuba n’omuntu ow’omunda ow’arukukora kurungi kakuba tuteekereza omulingo Yahwe ateekerezaamu kandi tukafaaho omulingo ayehurramu. Obwomeezi bugumire muno kasumi kanu, nahabweki nitwetaaga omuntu ow’omunda ow’atendekerwe kurungi ow’araatukoonyera. Emirundi erukukira obwingi tuba twine kukora encwamu ezirukukwata ha bintu ebitarukubazibwaho omu Baibuli. Ebintu binu nibitwarramu eby’okwesemeza byaitu, emirimo yaitu, obwegese, rundi enkoragana yaitu n’abandi. Hati nitusobora kukigumya tuta ngu Yahwe naasiima encwamu ezi tuba tukozere ha bintu ebi?—2 Kol. 1:12.

12. Kiki ekiraatukoonyera kumanya omuntu waitu ow’omunda obu araaba naatukoonyera kukora encwamu enungi? (Abefeeso 5:10)

¹² Weecumiitirizeeho ebi orukusoma omu Kigambo kya Ruhanga. (Zab. 49:3) Obu oraaba noosoma Baibuli serra emisingi ey’eraakukoonyera kwetegereza enteekereza ya Yahwe. (Soma Abefeeso 5:10.) Obu turaaba nituraba omu nyikara ezigumangaine omu bwomeezi, tusemeriire kuserra emisingi omu Baibuli ey’eraatukoonyera kumanya omuntu waitu ow’omunda obu araaba naatukoonyera kukora encwamu ezihikire. (Nfu. 2:4-9, 11-13) Emisingi enu neesobora kutukoonyera kutendeka omuntu waitu ow’omunda kandi ekitukoonyera kukora ebintu Yahwe arukugonza tukole.—Baheb. 5:14.

13. Kiki eki tusemeriire kwetantara kukora? Bazaaho ekyokurorraho.

¹³ Otabanza kukora encwamu nukwo hanyuma okaserra emisingi ey’eraagisagika. Titurukugonza kuba nk’Abaisaleeri abaikaire omu nsi ya Yuda hanyuma ya Yerusaalemu kuhwerekerezebwa omu mwaka gwa 607 Y.A. Bakagambira Yeremiya bati: “[Yahwe] Ruhanga wawe atwoleke omuhanda ogutuhikiriire okugendamu, nekigambo ekituhikiriire okukora.” (Yer. 42:3-6) Baitu bakaba bamazire ira kucwamu eki bakaba nibagenda kukora. Yahwe obu yabahaire oburagirizi, kandi baayehurra ngu tibubasemiize, bakacwamu kukora eki bakaba nibagonza kukora ha kubanza. Kinu kikabarugirramu akabi. (Yer. 42:19-22; 43:1, 2, 4) Nahabweki tutakakozere encwamu, tusemeriire kubanza kuserra emisingi ya Baibuli ey’erukwoleka enteekereza ya Yahwe kandi tugite omu nkora.

14. Habwaki tusemeriire kuta omu nkora emisingi ya Baibuli obu turukuba nitukora encwamu?

¹⁴ Kora encwamu noosigikirra ha misingi ya Baibuli. (Mat. 7:24-29; Yak. 1:23-25) Obu tukora encwamu nitusigikirra ha misingi ya Baibuli, tuba nitwikiriza omwoyo ogurukwera kutuhabura. Ekirugamu Yahwe agumizaamu naatuha omwoyo gwe. (Ebik. 5:32) Baitu kakuba twanga kuta omutima ha buhabuzi bw’omwoyo gwa Yahwe, nitusobora ‘kugusaaliza,’ rundi kugurwanisa. (Bef. 4:30; Is. 63:10; Ebik. 7:51) Yahwe naasobora n’okugutwihaho. (Zab. 51:11; 1 Bas. 5:19) Eki nikisobora kuba kyakabi muno habwokuba nitwetaaga amaani kuruga hali mwoyo ogurukwera.—Bef. 3:16.

OMULINGO TUSOBORA KUTUNGA EMISINGI YA BAIBULI EY’ERAATUKOONYERA

15-16. (a) Nitusobora tuta kutunga emisingi ya Baibuli ey’esobora kutukoonyera? (b) Misingi ki eya Baibuli ey’esobora kukoonyera omwegi kutunga amaani ag’okuleka kunywa etaaba?

¹⁵ Kozesa ebikwato ebi tukozesa kwesomesa. Tutakataire omu nkora emisingi ya Baibuli, tusemeriire kumanya nambere erukusangwa omu Byahandiikirwe. Ekyokurorraho, omwegi waawe wa Baibuli naasobora kuba atarukumanya habwaki kibi kunywa etaaba. Naasobora kugamba ati: ‘Kunywa etaaba tikirukubazibwaho omu Baibuli. Hati nitumanya tuta ngu kibi?’ Noosobora ota kumukoonyera kuzoora emisingi ya Baibuli ey’esobora kumukoonyera kandi okamukoonyera kugyetegereza? Ekikwato kimu ekirungi muno ekisobora kumukoonyera nikyo Ekitabu Ekikonyera Abakaiso ba Yahwe Kuseruliiriza (Research Guide.) Yoleka omwegi waawe omutwe “Etaaba n’Okunywa Etaaba.” Hansi y’omutwe ogu, noosobora kumwoleka ekicweka, “Yahwe Arora Ata Okunywa Etaaba?” (Rora Watchtower, eya Juuni 1, 2014.) Obu araaba naasoma ekicweka eki, byahandiikirwe ki hamu n’emisingi ebi asobora kutunga?

¹⁶ Teekerezaaho emisingi etaano ey’erukubazibwaho omu kicweka eki. (1) Titusemeriire kufooka bairu b’ekintu ekisobora kutwita. (Bar. 6:16) (2) Tusemeriire kwetantara ekintu kyona ekisobora kusiisa omubiri gwaitu. (2 Kol. 7:1) (3) Yahwe naagonza tumuheereze n’obwomeezi bwaitu bwona. (Mat. 22:37) (4) Titusemeriire kuhikyaho abandi akabi kuraba omu bikorwa byaitu. (Mat. 22:39; 1 Kol. 10:24) (5) Yahwe naasobora kutuha amaani ag’okukora ekihikire. (Baf. 4:13) Noobu kiraaba ngu kunywa etaaba tikirukubazibwaho omu Baibuli, emisingi ey’erukusangwamu neesobora kukoonyera omwegi wa Baibuli kumanya enteekereza ya Yahwe.

17. Ow’oruganda na munyaanya itwe abarukweteekaniriza ekiro kyabo eky’okugaitwa, nibasobora bata kutunga emisingi ya Baibuli ey’esobora kubakoonyera?

¹⁷ Ow’oruganda na munyaanya abarukweteekaniriza ekiro kyabo eky’okugaitwa nibasobora bata kutunga emisingi ya Baibuli ey’esobora kubakoonyera kukora encwamu enungi? Nabwo Ekitabu Ekikonyera Abakaiso ba Yahwe Kuseruliiriza nikisobora kubakoonyera. Hansi y’omutwe “Weddings and Receptions,” haroho orukarra rw’ebicweka ebirumu emisingi ya Baibuli ey’esobora kubakoonyera. Teekerezaaho emisingi mukaaga ow’oruganda na munyaanya itwe abarukugonza kutaaha obuswere ei basobora kuteekerezaaho. (1) Enteekaniza zoona zisemeriire kuhaisa Yahwe ekitiinisa. (1 Kol. 10:31, 32) (2) Basemeriire kujwara engoye ezisemiire, ezitali za sente nyingi muno kandi ezitarukutabaijura abandi. (1 Tim. 2:9; 1 Pet. 3:3, 4) (3) Tibasemeriire kukora obugenyi n’ekigendererwa eky’okweyoleka nkooku abantu abarukukira obwingi ab’omu nsi bakora. (Yoh. 17:14; Yak. 1:27; 1 Yoh. 2:15, 16) (4) Omukoro gwabo gusemeriire kuba guteekaniziibwe kurungi. (1 Kol. 14:40) (5) Tigusemeriire kubamu akajagarro nambere abantu baranywa muno ekihinguraine. (Bag. 5:21) (6) Hasemeriire kubaho omuntu ow’araakigumya ngu buli kimu kyona kyagenda kurungi ha mukoro.—Yoh. 2:8, 9.

18-19. (a) Kikwato ki ekindi ekisobora kutukoonyera? (b) Nikisobora kita kukukoonyera kutunga emisingi ya Baibuli ey’eraakukoonyera kukora encwamu enungi obukirukuhika ha bijaguzo? (Rora akasanduuko “Noosobora Kutunga Emisingi?”)

¹⁸ Ekikwato ekindi ekikoonyiire baingi nikyo ekitabu Scriptures for Christian Living. Ekitabu kinu kirumu enkarra z’ebyahandiikirwe eziri hansi y’emitwe ey’erukwahukana. Obu omara kukomamu omutwe ogu orukugonza, hansi yagwo habaho orukarra rw’ebikaguzo hamu n’ebyahandiikirwe ebisobora kukukoonyera kutunga emisingi ya Baibuli. Ekyokurorraho, nihasobora kuba haroho ekijaguzo baitu Omukristaayo atamanyire obu araaba asemeriire kukigendamu. Kakuba agenda ha mutwe “Ebijaguzo,” naija kusangayo omutwe omutaito ogurukugamba “Ebijaguzo Abakristaayo ebi beetantara.”

¹⁹ Weetegereze bimu ha bintu ebirukubazibwaho hansi y’ekicweka eki: “Habwaki kitali kirungi kwejumbira omu bijaguzo ebiine akakwate n’amadiini ag’ebisuba? (1 Kol. 10:21; 2 Kol. 6:14-18; Bef. 5:10, 11)” Ekicweka eki nikibazaaho bimu ha bijaguzo ebi. Hansi y’omutwe omutaito ogurukugamba “Ebijaguzo by’ihanga,” haroho emisingi ya Baibuli ey’esobora kukoonyera Omukristaayo kumanya obu araaba asemeriire kujaguza emikoro y’ihanga ey’erukukwata ha by’obulemi by’ihanga, kwijuka ebyabaireho ha bulemu bw’ihanga, rundi kwejumbira omu kijaguzo ekirukuhaisa omuntu ekitiinisa ekisemeriire kuheebwa Yahwe wenka. Mali ka nitusiima muno ekitebe kya Yahwe habw’okutuha ebikwato nk’ebi ebitukoonyera kutendeka omuntu waitu ow’omunda!

KIGUMYE NGU OINE OMUNTU OW’OMUNDA OW’ATENDEKERWE KURUNGI

20. Nitusobora tuta kukigumya ngu omuntu waitu ow’omunda atendekerwe kurungi?

²⁰ Nitusiima muno Yahwe habw’okutuha ekisembo eky’okwecweramu. Baitu nabwo tusemeriire kutendeka omuntu waitu ow’omunda kusobora kukozesa kurungi ekisembo eki. Omuntu waitu ow’omunda ow’atendekerwe kurungi naija kutukoonyera kukora encwamu ezirukuhaisa Yahwe ekitiinisa kandi ezirukwikirraniza n’ebi agonza. Kusobora kukora ekintu kinu nitwetaaga obukoonyezi bw’omwoyo gwa Yahwe ogurukwera, nahabweki tusemeriire kugumizaamu nitusaba Ruhanga omwoyo ogurukwera kandi tugwikirize kutuhabura. Ekindi, emisingi ya Baibuli niija kutukoonyera kutendeka omuntu waitu ow’omunda. Leka tugumizeemu nitukozesa kurungi ebisembo binu kuruga hali Yahwe nukwo twerorre omulingo Ekigambo kya Ruhanga kisobora kutukoonyera.—2 Tim. 3:16, 17; Baheb. 4:12.