JULAAYI 6-12, 2026
EKIZINA 98 Ebyahandiikirwe—Bikaterekerezebwa Ruhanga
Habwaki Emisingi ya Baibuli Nkuru Muno?
‘Muheyo emibiri yanyu . . . nimukozesa obusobozi bwanyu obw’okwetegereza kuhikiiriza obuheereza oburukwera.’—BAR. 12:1.
EBI TURAAYEGA
Nitwija kurora ekigambo emisingi nikimanyisa ki, n’omulingo tusobora kugimanyirra obu tuba nitusoma Baibuli.
1-2. (a) Habwaki Baibuli neeyetwa ekitabu ekya kara? (b) Habwaki obuhabuzi bwa Baibuli bukyali bw’omugaso na kasumi kanu?
BAIBULI kiri kitabu ekya ira muno. Ekatandika kuhandiikwa emyaka nka 3,500 enyuma, kandi yamalirra kuhandiikwa emyaka nka 2,000 enyuma. Baitu eki noobu kiraaba nukwo kiri, “ekigambo kya Ruhanga” ekirukusangwa omu Baibuli kyomeezi kandi kiine amaani na kasumi kanu. (Baheb. 4:12; 2 Tim. 3:16, 17) Obukaikuru n’obukaikuru bw’abantu nibaha obwakaiso nkooku Baibuli ebakoonyiire kukora encwamu ez’amagezi n’okweyongera kutunga okusemererwa omu kasumi kanu.
2 Baitu nikisoboka kita ngu obuhabuzi obuli omu kitabu kinu ekya kara bukyali bw’omugaso na kasumi kanu? Eki nikisoboka habw’ensonga zinu ibiri enkuru. Ey’okubanza, obutumwa obuli omu Baibuli buruga hali “Ruhanga omwomeezi,” kandi Omuhangi ow’arukukirrayo kimu amagezi. (1 Tim. 4:10; Bar. 16:26, 27) Eya kabiri, Baibuli ehandiikirwe omu mulingo ngu erumu emisingi etahwa ha mulembe. Egi niyo ensonga habwaki obuhabuzi oburumu bukoonyera abantu kasumi kanu kugonjoora ebizibu byabo nkooku bwakoonyeraga abantu ab’omu kasumi aka kara.
3. Bikaguzo ki ebi turukwija kubazaaho omu kicweka kinu?
3 Emisingi ya Baibuli niyo eha? Habwaki nkuru muno hali itwe kasumi kanu? Nitusobora tuta kumanyirra emisingi obu turukuba nitusoma Baibuli? Ekicweka kinu nikiija kugarukamu ebikaguzo binu. Ekindi, nitwija kurora omulingo Yesu yakoonyiire abantu kwetegereza omugaso gw’emisingi ya Baibuli.
EMISINGI YA BAIBULI NIYO EHA?
4. Emisingi ya Baibuli niyo eha?
4 Emisingi ya Baibuli nugo amananu nambere ebiragiro bya Ruhanga bisigikirra. Obwire obumu, noosobora kumanyirra omusingi oguli omu kiragiro. (Mat. 22:37) Baitu emisingi ekwataho enyikara ezirukwahukana kukira ebiragiro. Ebiragiro nibisobora kuteekwaho habw’akasumi, rundi habw’enyikara enyakuroho. Baitu emisingi ya Baibuli eyoleka enteekereza ya Yahwe omu nyikara ezirukwahukana. Emisingi ya Baibuli neesobora kubazibwaho nk’ensonga enkuru ey’eri enyuma y’ekiragiro. Buli kiragiro Yahwe eki ataho, haba haroho ensonga habwaki aba akitaireho. Baitu emisingi nambere ebiragiro bisigikirra neesobora kuteekwa omu nkora omu nyikara ezirukwahukana kandi ikaraho. (Zab. 119:111) Ebiragiro nibisobora kuhindurwa, baitu emisingi tehwa ha mulembe.—Is. 40:8.
5. Bazaaho ekyokurorraho ekirukwoleka ngu haroho embaganiza hagati y’ekiragiro n’emisingi? (Rora n’ebisisani.)
5 Kusobora kutukoonyera kwetegereza kurungi embaganiza ey’eri hagati y’ebiragiro n’emisingi, teekerezaaho ekyokurorraho kinu. Maama naasobora kugambira omwana we omuto ati, ‘Otakwata ha sigiri.’ Eki kiragiro. Baitu omusingi oguli enyuma y’ekiragiro eki nugwo: Otalikwata ha kintu kyona ekirukwokya; habwokuba noija kuhya. Omusingi ogu tigurukugarukira ha kutakwata ha sigiri yonka. Nigukwata na ha paasi, esafuliya ey’eri ha kyoto, rundi ekintu kyona ekirukwokya ekisobora kumuhikyaho akabi. Omusingi gunu tigurukugarukira ha kukwataho ebintu eby’omuka byonka, baitu na handi hoona. Ky’amananu ngu, omwana obu araakura naija kukozesa sigiri, baitu nabwo nikiija kumwetaagisa kugikozesa n’obwegendereza nukwo etamwokya. Nahabweki, ekiragiro nikisobora kuhinduka, baitu omusingi oguli enyuma yakyo nigwikaraho.
Ekiragiro nikisobora kuhinduka, baitu omusingi oguli enyuma y’ekiragiro tiguhinduka (Rora akacweka 5)
HABWAKI EMISINGI YA BAIBULI NKURU?
6. (a) Kiki Yahwe eki ataire omu Kigambo kye? (b) Yahwe ayooleka ata ngu naatutamu ekitiinisa?
6 Habwokuba Yahwe naatugonza muno, atuha ebiragiro eby’okuhondera nukwo tusobole kwetantara akabi. (Yak. 2:11) Ekindi, atukoonyera kwetegereza emisingi rundi enteekereza ey’eri enyuma y’ebiragiro ebi. Kuraba omu Kigambo kye, atuha obuhabuzi obutukoonyera omu nyikara nyingi nambere haba hatali ebiragiro eby’okuhondera. Emisingi ya Baibuli etukoonyera kukora encwamu enungi hamu n’okukora ekihikire. Yahwe obu atuha emisingi enu, aba naatwoleka ngu naatutamu ekitiinisa, kandi naatuha obugabe obw’okukora encwamu ezirukwoleka ngu nitumugonza kandi nitugonza endengo ze.—Bag. 5:13.
7. Bazaaho ekyokurorraho ekirukwoleka omugaso gw’emisingi ya Baibuli? (Rora n’ekisisani.)
7 Kusobora kwetegereza kurungi omulingo emisingi ya Baibuli etukoonyera, teekerezaaho obwapa obwa ha nguudo abavugi b’ebiiruka obu basemeriire kuhondera. Ha nguudo habaho obwapa obw’emiringo ebiri. Obwapa oburukukira obwingi bukoonyera abavugi kumanya ebiragiro ebi basemeriire kuhondera obu barukuba nibavuga. Ekyokurorraho, nibusobora kugambira omuvugi sipiidi ei asemeriire kugenderaho, rundi ni di obu asemeriire kwemerra. Baitu haroho n’obwapa obundi bwingi obuhabura abavugi hali akabi akasobora kubahikaho. Ekyokurorraho, obwapa obumu nibusobora kuhabura omuvugi ngu oruguudo niruterra, rundi ngu haroho ebisoro ebisobora kuba nibicwanganiza oruguudo. Omuvugi omurungi obu arora obwapa bunu, ateekerezaaho omulingo asobora kwegendereza nukwo atahikwaho akabi. Ekyokurorraho, kakuba enjura eba neegwa, rundi haliyo ekiho, omuvugi naija kukeehya sipiidi nukwo atahikwaho akabi. Omu mulingo nugwo gumu, Abakristaayo beegendereza kutakora ekintu kyona Baibuli eki egamba ngu kibi. Baitu basemeriire n’okwetantara kuteekerezaaho rundi kukora ekintu kyona ekisobora kubaleetera kucwa ebiragiro bya Ruhanga. Kinu nikisobora n’okutwarramu kumanya enteekereza ya Yahwe ha nsonga.
Obwapa bwingi obwa ha nguudo buba nibuhabura abavugi h’akabi akasobora kubaho. Emisingi ya Baibuli nayo neesobora kutukoonyera omu mulingo nugwo gumu (Rora akacweka 7)
8. Nkooku kirukwolekwa omu Abarooma 12:1, 2, kwetegereza emisingi ya Baibuli kitukoonyera kukora ki?
8 Baitu haroho n’ebirungi ebindi ebiruga omu kumanya emisingi ya Baibuli n’okugihondera. Ekyokurorraho, kitukoonyera kumanya enteekereza ya Yahwe ha nsonga. Obu tuba nitusoma Baibuli, twega kuserra amasomo n’omulingo tusobora kugata omu nkora. Twekaguza habwaki Yahwe yataire amasomo ganu omu Kigambo kye n’omulingo tusobora kugata omu nkora. Eki obu tukikora, kitukoonyera kumanya omulingo tusobora kukozesa “obusobozi [bwaitu] obw’okwetegereza” kuheereza Yahwe. Kandi kitukoonyera kumanya “ekirungi, ekirukwikirizibwa hamu n’ekihikiriire Ruhanga eki agonza.”—Soma Abarooma 12:1, 2.a
9. Mugaso ki ogundi oguruga omu kuhondera emisingi ya Baibuli? (Abahebburaniya 5:13, 14)
9 Obu twega kuhondera emisingi ya Baibuli kitukoonyera kufooka Abakristaayo abakuzire omu by’omwoyo. Obu tuhondera emisingi ya Baibuli, enkoragana yaitu na Yahwe eyeyongera kuguma. (Soma Abahebburaniya 5:13, 14.) Abaana abato nikisobora kubeetaagisa kuheebwa orukarra rw’ebiragiro bingi, nukwo bamanye eki basemeriire kukora omu nyikara ezirukwahukana. Nibasobora kuhondera ebiragiro binu habw’okutiina kufubirwa. Yahwe tatutwaza nk’abaana abato, baitu nk’abantu abakuru. Naatwesiga ngu nitusobora kukora encwamu ezirukuhikaana n’ebi agonza, kandi obu tukikora, kimuleetera okusemererwa kwingi.—Zab. 147:11; Nfu. 23:15, 26; 27:11.
NITUSOBORA KUMANYIRRA TUTA EMISINGI YA BAIBULI?
10. Nitusobora kumanyirra tuta emisingi ya Baibuli?
10 Obu tuba nitusoma Baibuli, kirungi kuserra amasomo agasobora kutukoonyera kwetegereza omulingo Yahwe ateekerezaamu. Ekindi, nitusobora kumanyirra emisingi kuraba omu kuteekerezaaho ensonga habwaki Yahwe yataireho ebiragiro ebimu. Nkooku turayeyongera kwetegereza ensonga ezi, nukwo turayeyongera kwetegereza Yahwe. Baitu kusobora kwetegereza enteekereza ya Ruhanga, tusemeriire kumusaba kutukoonyera kwetegereza omulingo ateekerezaamu. Kandi na itwe tusemeriire kwega kuteekerezaaho muno ebi tusoma. (Nfu. 2:10-12) Nitusobora kwekaguza ebikaguzo nka binu: ‘Habwaki Ruhanga yatuhaire ekiragiro kinu? Yahwe obu araaba atarukwikiriza ekintu kinu, araayehurra ata kakuba nkora ekintu ekirukukisisana? Kiki eki ndukwegera ha kyokurorraho kinu eky’omu Baibuli, kandi ninsobora nta kukikozesa omu bwomeezi bwange?’ Obu turaamara kwetegereza ensonga hamu n’amasomo agali enyuma y’ebiragiro hamu n’ebyokurorraho kuruga omu Baibuli, nikiija kutukoonyera kukora encwamu enungi omu bwomeezi kandi ezirukuhikaana na Yahwe ebi agonza.
11. Yesu akooleka ata omulingo tusobora kumanyirra emisingi ya Baibuli omu Kwegesa kwe Okwa ha Rusozi? (Rora n’ebisisani.)
11 Yesu akatwoleka omulingo tusobora kumanyirra emisingi ya Baibuli omu Kwegesa kwe Okwa ha Rusozi. Leka tubazeeho ebyokurorraho bisatu. Omu buli kyokurorraho, Yesu akabanza kubazaaho ekiragiro. Hanyuma akooleka omusingi oguli enyuma y’ekiragiro. Obu turaaba nitwecumiitirizaaho ekintu Yesu akaba naagonza abantu beetegereze, nitwija kurora omulingo emisingi enu esobora kuteekwa omu nkora kasumi kanu. Kandi nitwija n’okurora omulingo kuta omu nkora amasomo ago kisobora kutukoonyera kukora encwamu ez’amagezi.
Omu Kwegesa kwe Okwa ha Rusozi, Yesu akooleka omulingo tusobora kumanyirra emisingi ya Baibuli ey’eri enyuma y’ebiragiro bya Ruhanga (Rora akacweka 11)
12. Musingi ki oguli enyuma y’ekiragiro ekirukusangwa omu Matayo 5:21, 22? (Rora n’ekisisani.)
12 Soma Matayo 5:21, 22. “Otaliita.” Musingi ki oguli enyuma y’ekiragiro kinu? Yahwe tarukugonza tunobe abandi—ka kibe omu bikorwa, omu bigambo, rundi omu biteekerezo. Yesu akooleka, noobu kiraaba ngu omuntu naasobora kuba ataisire omuntu, naasobora kulemwa kworobera ensonga habwaki ekiragiro kyatairweho kakuba anoba mugenzi we. Kakuba omuntu weena “[aikara] abiihiriirwe mugenzi we” rundi akamujuma, omuntu ogu nabwo naaba naajunaanwa. Amananu gali, ebiteekerezo binu ebibi hamu n’ebikorwa, nibyo bireetera omuntu kwita mugenzi we.—1 Yoh. 3:15.
13. Nitusobora tuta kuta omu nkora omusingi ogurukusangwa omu Matayo 5:21, 22 omu bwomeezi bwaitu? (Rora n’ebisisani.)
13 Nitusobora tuta kuta omu nkora omusingi ogurukusangwa omu Matayo 5:21, 22 kasumi kanu? Tusemeriire kwetantara kukwatirwa omuntu ekiniga rundi kumwahurra enzigu. (Lev. 19:18; Yob. 36:13) Habwaki? Habwokuba enyehurra zinu nizisobora kuleetera omuntu kuba n’enobi omu mutima, ekisobora kumuleetera kubaza rundi kwetwaza kubi. (Nfu. 10:12) Kinu nikitwarramu orugambo rundi okuhangirra, ebisobora kusiisa ibara ly’omuntu. (Nfu. 20:19; 25:23) Yesu obu yahaire omusingi ogurukukwata ha nobi, hakaba hataroho intaneeti, amasimu, na kompyuta. Baitu obuhabuzi bwa Yesu nibutwegesa ngu titusemeriire kukozesa amasimu gaitu na kompyuta zaitu kubazaaho abantu ebintu ebibi. Nkooku tutasobora kugonza kwita omuntu, omu mulingo nugwo gumu, titusemeriire kubaza rundi kuhandiika ekintu kyona ekisobora kusiisa ibara ly’omuntu.
(Rora akacweka 12-13)
14. Musingi ki oguli enyuma y’ekiragiro ekirukusangwa omu Matayo 5:27, 28? (Rora n’ekisisani.)
14 Soma Matayo 5:27, 28. “Otalisiihana.” Musingi ki oguli enyuma y’ekiragiro kinu? Yahwe tagarukira ha kunoba obusiihani, baitu anoba n’ebiteekerezo byona ebisobora kuleetera omuntu kugwa omu busiihani. Yesu akasoborra ngu kakuba omusaija ow’ali omu buswere, agumizaamu naarora omukazi (ow’atali mukazi we) omu mulingo ngu naayegomba kuteerana na uwe, aba asiisire. Nahabweki tusemeriire kwetantarra kimu ebiteekerezo eby’obusiihani noobu kyakutwetaagisa kutamu amaani maingi. (Mat. 5:29, 30) Omusingi gunu nigukwataho n’Abakristaayo abatakataahire obuswere.
15. Nitusobora tuta kuta omu nkora omusingi ogurukusangwa omu Matayo 5:27, 28, kasumi kanu? (Rora n’ebisisani)
15 Nitusobora tuta kuta omu nkora omusingi ogurukusangwa omu Matayo 5:27, 28 kasumi kanu? Tusemeriire kwetantara okwegomba okubi okusobora kutuleetera kugwa omu busiihani. (2 Sam. 11:2-4; Yob. 31:1-3) Kinu nikyoleka kurungi ngu buli Mukristaayo weena, asemeriire kwetantarra kimu ebisisani byona eby’orwanju. Tasemeriire kuteekereza ngu tikiri kibi kurora ebisisani eby’orwanju ekikuru kakuba aba atasiihaine. Tasemeriire kuteekereza nk’abantu ab’ensi abateekereza ngu haroho ebisisani eby’orwanju “ebitaine kabi.” Omu kasumi ka Yesu, hakaba hataroho ebyoma byakalimagezi, rundi fiilimu. Eki noobu kiraaba nukwo kiri, Yesu akatuha omusingi ogurukutwegesa omulingo Yahwe ayehurra ha bisisani na vidiyo ezirumu obusiihani, eziteekwa ha byoma ebi ebyakalimagezi. Kinu kitukoonyera kwetegereza omulingo kibiihiza Yahwe obu tusindikira abandi ebisisani na vidiyo ebirumu obusiihani, obu tukozesa amasimu gaitu kubazaaho ebintu ebirukukwata ha busiihani, rundi obu twejumbira omu mizaano eya ha mukura ey’erumu obusiihani. Kuhondera omusingi gunu kikoonyera omuntu ow’ali omu buswere kwikara ali mwesigwa hali ogu ow’ali na uwe omu buswere. (Mara. 2:15) Ekindi, kikoonyera Abakristaayo boona kababe bali omu buswere rundi batakabutaahire, kwetantara ekintu kyona ekisobora kubaleetera kugwa omu busiihani.—Nfu. 5:3-14.
(Rora akacweka 14-15)
16. Musingi ki oguli enyuma y’ekiragiro ekirukusangwa omu Matayo 5:43, 44? (Rora n’ekisisani.)
16 Soma Matayo 5:43, 44. “Osemeriire kugonza mutaahi waawe.” Musingi ki oguli enyuma y’ekiragiro kinu? Yahwe naagonza tugonze abantu boona. Eky’obusaasi, Abayudaaya ab’omu kasumi ka Yesu, bakaba beetegeriize kubi ekiragiro kinu obu nibateekereza ngu basemeriire kugonza Abayudaaya bagenzi baabo bonka, kandi banobe abanyanzigwa baabo. Baitu Yesu akaba akimanyire ngu ago gakaba gatali nigo makuru g’ekiragiro kinu. Akaba akimanyire ngu Ise ow’omu iguru ow’okugonza, naagonza tugonze buli muntu weena kaabe naaruga omu ihanga ki rundi w’erangi ki.—Mat. 5:45-48.
17. Tugasirwa tuta obu tuta omu nkora omusingi ogurukusangwa omu Matayo 5:43, 44 omu bwomeezi bwaitu?
17 Nitusobora tuta kuta omu nkora omusingi ogurukusangwa omu Matayo 5:43, 44 kasumi kanu? Okugonza oku twiniire omutaahi nikwija kutwekambisa kwanga kwejumbira omu bulemu obw’ensi enu hamu n’obutabanguko. (Is. 2:4; Mik. 4:3) Nikwija kutukoonyera kutwaza kurungi abo abarukwahukana na itwe omu rangi, ihanga, rundi ediini. (Ebik. 10:34, 35) Ekindi, nikwija kutukoonyera kuganyira abo abatutwaize kubi, rundi abatwaize kubi abo aba turukugonza.—Mat. 18:21, 22; Mar. 11:25; Luk. 17:3, 4.
(Rora akacweka 16-17)
CWERAMU KIMU KUTA OMU NKORA EMISINGI YA BAIBULI
18. (a) Kiki eki tusemeriire kucweramu kimu kukora? (b) Kiki eki turukwija kubazaaho omu kicweka ekirukuhonderaho?
18 Mali ka nikisemeza kukimanya ngu Yahwe atutwaza nk’abantu abakuru hatali nk’abaana bato! Naagonza tute omu nkora emisingi ya Baibuli ey’eraatukoonyera obu turukuba nitukora encwamu. (1 Kol. 14:20) Obu turaaba nitukora encwamu ezi, leka tucweremu kimu ‘kwikara nitwetegereza Yahwe eki agonza.’ (Bef. 5:17) Okugonza oku twiniire Yahwe nikwija kutukoonyera kukora encwamu ezirukuhikaana n’ebi agonza, hatali kuzikora ngu habwokuba nitutiina kufubirwa. Baitu haroho ekisembo ekindi ekiraatukoonyera kukora encwamu eziraasemeza Yahwe. Kandi eki nikyo omuntu waitu ow’omunda. Ekisembo eki nikyo turukwija kubazaaho omu kicweka ekirukuhonderaho.
EKIZINA 95 Ekyererezi Nikyeyongera
a Abakristaayo bakira kuteerererwa kwekebiija emisingi ya Baibuli n’obwegendereza. Tusemeriire kwetegereza omulingo emisingi erukukwatagana, n’omulingo erukukwataho encwamu ezi turukugonza kukora. Nitusobora kukozesa obusobozi bwaitu obw’okwetegereza Ruhanga obu yatuhaire, kukora encwamu ezirukusiimwa Yahwe kandi ezi araaha omugisa. Kinu nikyo Abayudaaya baingi ab’omu kyasa eky’okubanza abakaba bafookere Bakristaayo eki bakaba basemeriire kwega. Obu bakaba batakafookere Bakristaayo, bakaba nibahondera ebiragiro bingi abeebembezi baabo b’amadiini ebi bakaba bataireho.