EKICWEKA KY’OKWEGA 45
EKIZINA 111 Ebituletera Okusemererwa
Ikara Oine Okusemererwa Obu Oraaba Oine ow’Orukurolerra
“Abanyakusiga nibarra amaizi baligesa nibasemererwa.”—ZAB. 126:5.
EBI TURAYEGA
Nitwija kurora omulingo abo abaine abantu ababarukurolerra basobora kugumira ebizibu ebi batangatangana nookwikara baine okusemererwa.
1-2. Yahwe ayehurra ata obukirukuhika hali abo abaine abantu ababarukurolerra? (Enfumo 19:17) (Rora n’ebisisani.)
OW’ORUGANDA omu kuruga omu Korea ow’arukwetwa Jin-yeol naagamba ati: “Nyowe na mukazi wange twakamara emyaka ey’erukuhingura omu 32 omu buswere. Emyaka etaano enyuma, mukazi wange agimazire ali murwaire muno, kandi naayetaaga obukoonyezi bwange. Aine oburwaire obw’amaani obumuleetera kugumanganirwa kukozesa ebicweka bye by’omubiri. Ngonza muno mukazi wange kandi ngonza kumurolerra. Buli kiro araara ha kitabu eky’irwarro ekinyakuli omuka. Mbyama haihi na uwe kandi tukwatangana omu ngaro kuhikya obu tugwijagira.”
2 Oine omuntu ow’orukukurolerra ow’ogonza muno nk’omuzaire, ow’oli na uwe omu buswere, omwana waawe, rundi omunywani? Obu kiraaba nukwo kiri, nikikusemeza kumukoonyera habwokuba noomugonza. Kandi ekindi, kiba nikyoleka ngu noogonza Yahwe. (1 Tim. 5:4, 8; Yak. 1:27) Baitu nabwo, otunga ebizibu ebitakira kurorwa abandi. Obwire obumu noosobora kuteekereza ngu busaho ow’amanyire ngu noobonabona. Abantu nibasobora kukurora nooseka batakimanyire ngu obu oba oli wenka, oba oine enaku ey’amaani. (Zab. 6:6) Noobu kiraaba ngu abandi nibasobora kuteetegereza omulingo orukwehurra, kigumye ngu Yahwe naakumanya kandi naamanya omulingo orukwehurra. (Lengesaniza na Okuruga 3:7.) Amaziga gaawe hamu n’okwefeereza kwona oku okora, by’omuhendo muno hali uwe. (Zab. 56:8; 126:5) Naarora buli kimu kyona eki okorra omuntu waawe ow’orukugonza. Alirora nk’ibanja kandi naaraganiza kukusasura.—Soma Enfumo 19:17.
Ab’oruganda na banyaanya itwe baingi bakora n’amaani kurolerra abantu baabo. (Rora akacweka 2)
3. Habwaki nikisobora kuba kyagumiire Ibburahimu na Saara kurolerra Tera?
3 Baibuli erumu ebyokurorraho bingi eby’abasaija n’abakazi abakaba nibarolerra abandi. Teekerezaaho ekyokurorraho kya Ibburahimu na Saara. Nambere baarugiire Uru, isebo ow’arukwetwa Tera, akaba aine emyaka nka 200. Noobu kiraaba ngu Tera akaba akuzire muno, akagenda na bo. Bakagenda omu Harani, orugendo orukaba rurumu kilomita nka 960. (Kub. 11:31, 32) Hataroho kugurukyagurukya, Ibburahimu na Saara baagonzaga muno Tera, baitu teekerezaaho omulingo kyabagumiraga kumurolerra kukira muno obu baabaga omu rugendo. Nibasobora kuba baagenderaga ha ngamiya rundi ha nkaina, ekintu ekisobora kuba kyagumiraga muno Tera ow’akaba akuzire omu myaka. Nikizooka ngu obwire obumu, Ibburahimu na Saara baayehurraga bajwahire. Nkooku Yahwe yakoonyiire Ibburahimu na Saara, na iwe kigumye ngu naija kukuha amaani ag’orukwetaaga kugumizaamu noorolerra omuntu waawe.—Zab. 55:22.
4. Biki ebi turukwija kubazaaho omu kicweka kinu?
4 Okusemererwa nikusobora kukukoonyera kugumira ebizibu ebi otangatangaana obu oba oine omuntu ow’orukurolerra. (Nfu. 15:13) Ijuka ngu nikisoboka kwikara oine okusemererwa noobu oba oli omu nyikara ezigumangaine. (Yak. 1:2, 3) Kiki eki osobora kukora kwikara oine okusemererwa? Ekintu ekimu ekisobora kukukoonyera, nukwo kwikara noosaba Yahwe akukoonyere kwikara oine enteekereza enungi. Omu kicweka kinu, nitwija kubazaaho ebintu ebindi ebisobora kukoonyera abo abaine ababarukurolerra kwikara baine okusemererwa. Ekindi, nitwija kubazaaho omulingo abandi basobora kubakoonyera. Baitu, leka tubanze tubazeeho ensonga habwaki abo abaine ababarukurolerra basemeriire kwikara baine okusemererwa, hamu n’ebintu ebisobora kubamaraho okusemererwa.
OMULINGO KUROLERRA ABANDI KISOBORA KUKWATAHO OKUSEMERERWA KWAWE
5. Habwaki abarukurolerra abandi basemeriire kwikara baine okusemererwa?
5 Kakuba abarukurolerra abandi baburwa okusemererwa, nikisobora kubaleetera kujwaha. (Nfu. 24:10) Kandi kakuba bajwaha, nibasobora kubaliza ababarukurolerra omu mulingo ogutali gw’embabazi, kandi bakalemwa n’okubakoonyera. Bintu ki ebisobora kuleetera abarukurolerra abandi kuburwa okusemererwa?
6. Habwaki abarukurolerra abandi behurra bajwahire ekihinguraine?
6 Abarukurolerra abandi nibasobora kujwaha ekihinguraine. Munyaanya itwe ow’arukwetwa Leah naagamba ati: “Kurolerra abandi tikyanguhire. Noobu nyimuka nyine amaani, ha kumalirra kw’ekiro mpurra njwahire muno. Obwire obumu nyehurra ntaine n’amaani ag’okugarukamu obutumwa ha simu obu baansindikiire.” Abandi kibagumira kubyama ekirukumara rundi kutunga obwire obw’okuhuumuraho. Munyaanya itwe ow’arukwetwa Inés naagamba ati: “Kingumira kubyama ekirukumara. Omu bwire bw’ekiro, nyikara niinyimuka buli hanyuma y’esaaha ibiri kurolerra nyinazaara nyowe. Kandi nyowe na musaija wange, tumazire akasumi tutarukugenda omu biikaro ebindi kuhuumuraho.” Abamu kibagumira kutunga obwire obw’okuba hamu n’abanywani baabo, rundi kukora ebintu ebimu omu buheereza bwabo hali Yahwe, habwokuba obwire bwona babumara nibarolerra abantu baabo. Ekirugamu, beehurra bali bonka kandi beetuntwire habwokuba baba batasobora kukora ebintu ebi barukugonza.
7. Habwaki abarukurolerra abandi nibasobora kwecwera omusango n’okuhurra enaku?
7 Abarukurolerra abandi nibasobora kwecwera omusango rundi kuhurra enaku. Munyaanya itwe ow’arukwetwa Jessica naagamba ati: “Nyine obuceke obu ndukugumira. Obu ntunga obwire obw’okwefaaho, kindeetera kwecwera omusango n’okwehurra ngu niinyefaaho nyenka.” Bamu h’abarukurolerra abandi beehurra kubi habwokuba obujunaanizibwa bwabo bubajwahya muno. Abandi beeralikirra ngu tibarukukora ekirumara kukoonyera abo ababarukurolerra. Kandi abandi beecwera omusango habwokuba nibaijuka akasumi obu baali bajwahire kandi baabaza ekintu ekirukusaaliza hali ogu ou bakaba nibarolerra. (Yak. 3:2) Abamu bahurra enaku obu barora omuntu wabo ow’akaba aine obwomeezi oburungi naayeyongera kuceka. Munyaanya itwe ow’arukwetwa Barbara naagamba ati: “Kimu ha bintu ebirukukirayo kungumira nikyo kurora omuntu ou ndukugonza naayeyongera kuba kubi buli kiro.”
8. Bazaaho ebyokurorraho ebirukwoleka omulingo ebigambo ebike ebirukwoleka okusiima bisobora kukwataho abarukurolerra abandi.
8 Abamu abarukurolerra abandi beehurra ngu tibarukusiimwa. Habwaki? Habwokuba tibakira kusiimwa habw’omulimo ogw’amaani ogu bakora n’okwefeereza oku bakora. Ebigambo ebike eby’okusiima, nibisobora kugarramu omuntu amaani. (1 Bas. 5:18) Munyaanya itwe ow’arukwetwa Melissa naagamba ati: “Obwire obumu ntandika kurra habw’okujwaha muno n’okuhwamu amaani. Baitu aba ndukurolerra obu bangambira ngu, ‘Webale habwa buli kimu eki orukunkorra,’ kingarramu muno amaani! Ebigambo ebi, bimpa amaani ag’okwimuka ekiro ekirukuhonderaho, nyine ekihika eky’okugumizaamu nimbarolerra.” Ow’oruganda ow’arukwetwa Ahmadu naasoborra omulingo akwatwaho obu asiimwa. Uwe na mukazi we nibarolerra omwana wa mugenzi wa mukazi we aw’aine oburwaire bw’ensimbu. Naagamba ati: “Noobu kiraaba ngu tarukwetegereza kurungi amaani aga tutamu kumurolerra, ntunga okusemererwa obu ayoleka okusiima rundi obu agamba ngu ‘nimbagonza.’”
OMULINGO TUSOBORA KWIKARA TWINE OKUSEMERERWA
9. Abarukurolerra abandi nibasobora bata kuba baculeezi?
9 Ba muculeezi. (Nfu. 11:2) Itwena titwine obwire oburukumara n’amaani ag’okukora buli kimu. Nahabweki, nikiija kukwetaagisa kuba n’ah’okugarukira ha bintu ebi osobora kukora n’ebi otasobora kukora kandi obwire obumu nikisobora kukwetaagisa kugamba nangwa. Kandi eki tikiri kibi! Nikyoleka ngu oli muculeezi. Abandi obu barayehayo kukukoonyera, ikiriza obukoonyezi bwabo. Ow’oruganda ow’arukwetwa Jay naagamba ati: “Kirungi buli kiro kukora eki turukusobora kyonka. Kandi eki nikiija kutukoonyera kwikara tusemeriirwe.”
10. Habwaki kikuru abarukurolerra abandi kwoleka okwetegereza? (Enfumo 19:11)
10 Yoleka okwetegereza. (Soma Enfumo 19:11.) Obu oyoleka okwetegereza, kikukoonyera kwikara oteekaine obu oba otabaijwirwe. Omuntu ow’arukwoleka okwetegereza alengaho kumanya ensonga habwaki omuntu naayetwaza omu mulingo ogu. Endwaire ezimu, zireetera omuntu kwetwaza omu mulingo ogu ataketwazaamuga. (Mug. 7:7) Ekyokurorraho, omuntu ow’akaba aine embabazi kandi ayabanzaaga kuteekereza atakabalize, naasobora kutandika kwikara naakukunganiza. Rundi naasobora kutandika kwikara naanihirramu abandi kumukorra ebintu, kubiihirwa habw’ensonga entaito, kandi ow’agumangaine kusemeza. Obu oraaba noorolerra omuntu ow’aine oburwaire obw’amaani, nikisobora kukukoonyera kakuba osomaho oburwaire obu aine. Obu orayeyongera kwetegereza oburwaire bwe, nikiija kukukoonyera kukimanya ngu naayetwaza omu mulingo ogu habw’oburwaire, baitu tikuli kugonza kwe.—Nfu. 14:29.
11. Bintu ki ebikuru abarukurolerra abandi ebi basemeriire kutungira obwire bakakora buli kiro? (Zabbuli 132:4, 5)
11 Tunga obwire obw’okugumya enkoragana yaawe na Yahwe. Obwire obumu, nikisobora kukwetaagisa kuleka emirimo emu, nukwo ote omutima ha ‘bintu ebirukukirayo obukuru.’ (Baf. 1:10) Kimu ha bintu ebirukukirayo obukuru, nikyo kugumya enkoragana yaawe na Yahwe. Daudi akaba mukama ow’akaba aine bingi eby’okukora, baitu kuramya Yahwe nikyo ekintu ekikaba nikikirayo obukuru omu bwomeezi bwe. (Soma Zabbuli 132:4, 5.) Omu mulingo nugwo gumu, noobu kiraaba ngu noosobora kuba oine bingi eby’okukora, kikuru muno kutunga obwire buli kiro obw’okusoma Baibuli n’okusaba. Munyaanya itwe ow’arukwetwa Elisha naagamba ati: “Nsoboire kwikara nyine okusemererwa kuraba omu kusaba n’okwecumiitirizaaho zabbuli ezirukuhuumuza. Kusaba Yahwe nikyo ekintu ekikyakizireyo kunkoonyera. Mmusaba emirundi nyingi buli kiro kunkoonyera kwikara nteekaine.”
12. Habwaki abarukurolerra abandi basemeriire kutunga obwire obw’okufaaho obwomeezi bwabo?
12 Tunga obwire obw’okufaaho obwomeezi bwawe. Abantu abanyakwine ebintu bingi eby’okukora, nk’abo abarolerra abandi, kibagumira kulya ebyokulya ebirumu ekiriisa habwokuba baba n’obwire buke obw’okubigura n’okubicumba. Kikuru muno kulya ebyokulya ebirumu ekiriisa n’okweteraho obwire obw’okukora ebisasaizi habwokuba nikiija kukukoonyera omu mubiri n’omu biteekerezo. Nahabweki lengaho kukozesa obwire obuke obu oine kulya ebyokulya ebirumu ekiriisa n’okukora ebisasaizi buli kiro. (Bef. 5:15, 16) Ekindi, lengaho kubyama ekirukumara. (Mug. 4:6) Okuseruliiriza nikwoleka ngu kubyama nikusobora kukoonyera obwongo kwegarra buhyaka. Ekitabu kimu eky’eby’obujanjabi kikagamba ngu omuntu ow’abyama ekirukumara tayetuntura muno kandi aikara ateekaine n’omu nyikara ezigumangaine. Nikisobora n’okukwetaagisa kutunga obwire obw’okwesemezaamu. (Mug. 8:15) Omuntu omu ow’aine ow’arukurolerra abazaaho ekimuleetera kwikara aine okusemererwa, naagamba ati: “Enyikara y’obwire obu eba nungi, ngenda aheeru, kandi nyota omusana. Ndengaho kutunga ekiro kimu omu kwezi kuba na munywani wange kandi tukora ekintu eki turukwegondezaamu.”
13. Habwaki kirungi kuseka? (Enfumo 17:22)
13 Serra ebintu ebiraakuleetera kuseka. (Soma Enfumo 17:22; Mug. 3:1, 4) Kuseka kikukoonyera kuba n’obwomeezi oburungi omu mubiri n’omu biteekerezo. Obu orukuba noorolerra omuntu, emirundi nyingi nihasobora kubaho ebintu ebi oba otarukunihira. Baitu kakuba oserra ekintu ekirukusekesa n’omu nyikara ezigumangaine, nikiija kukwanguhira kuzigumira. Kandi kuseka n’omuntu ow’orukurolerra nikisobora kugumya enkoragana yaanyu.
14. Kubaza n’omunywani ow’orukwesiga nikisobora kukukoonyera kita?
14 Bazaaho n’omuywani ow’orukwesiga. Noobu orakora buli kimu kyona ekirukusoboka kwikara osemeriirwe, obwire obumu noija kuhurra oyetuntwire. Kakuba eki kibaho, nikiija kukukoonyera kakuba obaza na munywani waawe ow’atarukwija kukucwera omusango rundi kukuleetera kwehurra kubi. (Nfu. 17:17) Naija kukuhuliiriza kandi akugarremu amaani kandi eki nikyo osobora kuba nooyetaaga kwongera kuba n’okusemererwa.—Nfu. 12:25.
15. Kuta omutima ha kunihira oku oine nikisobora kita kukuleetera okusemererwa?
15 Teeramu akasisani muli hamu omu nsi empyaka. Ijuka ngu torukwija kwikara noorolerra omuntu ow’akuzire omu myaka rundi ow’arwaire ebiro n’ebiro, kandi tiguli mulimo Yahwe ogu akaba ateekaniriize abantu kukora. (2 Kol. 4:16-18) Oihireho omu kasumi ak’omumaiso nitwija kuba ‘n’obwomeezi bwonyini.’ (1 Tim. 6:19) Nikiija kukuleetera okusemererwa kakuba obazaaho n’ow’orukurolerra ebintu ebi murukugonza kukorra hamu omu Rugonjo Orurungi. (Is. 33:24; 65:21) Munyaanya itwe ow’arukwetwa Heather naagamba ati: “Nkira kugambira ou ndukurolerra ngu omu kasumi akatali ka hara, nitwija kuba nitusona hamu engoye, nitwiruka hamu, kandi nituvuga hamu egaali. Nitwija kucumbira abantu baitu abaliba bahumbuukire omugaati n’ebyokulya. Hanyuma tusiima Yahwe habw’okunihira oku atuhaire.”
OMULINGO ABANDI BASOBORA KUTUKOONYERA
16. Nitusobora tuta kukoonyera ow’oruganda rundi munyaanya itwe ow’aine ow’arukurolerra omu kitebe kyaitu? (Rora n’ekisisani.)
16 Koonyera abarukurolerra abandi kutunga obwire obw’okuhuumuraho. Buli omu hali itwe omu kitebe naasobora kwehayo kumara obwire n’omurwaire rundi ow’akuzire omu myaka. Kandi obu tukora eki, tuba nitukoonyera ow’arukumurolerra kutunga obwire obw’okuhuumuraho, n’okwekorra ebintu ebindi. (Bag. 6:2) Ab’oruganda na banyaanya itwe abamu beeteraho obwire buli omu obu aragenderamu kukoonyera buli wiiki. Munyaanya itwe ow’arukwetwa Natalya, ow’arukurolerra iba ow’azingamire, naagamba ati: “Haroho ow’oruganda omu kitebe ow’aija omurundi gumu rundi ebiri buli wiiki kumara obwire na ibanyowe. Bakora hamu omu buheereza, babaza hamu, kandi barora hamu filimu. Ibanyowe ayegondeza omu bwire obu bamara hamu kandi na nyowe kimpa obwire obw’okuhuumuraho n’okukora ebintu ebimu ebi ngonza, nk’okugenda kurubatarubatamu.” Obwire obumu noosobora kwehayo kurolerra omurwaire omu bwire bw’ekiro, nukwo ogu ow’aikaire naamurolerra asobole kutunga obwire obw’okubyama ekirukumara.
Noosobora ota kukoonyera omuntu ow’aine ow’arukurolerra anyakuli omu kitebe kyawe? (Rora akacweka 16)a
17. Nitusobora kukoonyera tuta abo abarukurolerra abandi obu barukuba baizire omu nsorrokano?
17 Koonyera abarukurolerra abandi obu barukuba bali omu nsorrokano. Abo abarukurolerra abaceke, nibasobora kutagasirwa muno omu nsorrokano z’ekitebe hamu n’ensorrokano enkooto, habwokuba obwire oburukukira obwingi babumara nibarolerra abantu baabo. Ab’oruganda na banyaanya itwe nibasobora kukoonyera kuraba omu kwikarra n’abaceke, nukwo abarukubarolerra na bo basobole kwegondeza omu nsorrokano. Omuntu ow’arwaire rundi ow’akuzire omu myaka obu araaba atasobora kuruga omuka, noosobora kugenda omuka ye okaba na uwe omu nsorrokano nookozesa ekyoma ekyakalimagezi, nukwo ow’arukumurolerra asobole kugenda omu nsorrokano ez’amaiso h’amaiso.
18. Kintu ki ekindi eki tusobora kukorra abo abarukurolerra abandi?
18 Siima abarukurolerra abandi kandi obasabire. Abagurusi basemeriire kwikara nibabungira abarukurolerra abandi kubagarramu amaani. (Nfu. 27:23) Kandi itwena omu kitebe tusemeriire kwikara nitugambira abarukurolerra abandi nkooku turukubagonza muno kandi ngu nitusiima habw’ebi byona ebi barukukora. Ekindi, nitusobora kusaba Yahwe agumizeemu naabagumya kandi naabakoonyera kwikara baine okusemererwa.—2 Kol. 1:11.
19. Kiki eki tulindiriire omu kasumi ak’omumaiso?
19 Omu kasumi akatali ka hara, Yahwe naija kutusiimurraho kimu amaziga goona agaleetwaho obusaasi. Kandi tiharukwija kwongera kubaho okufa noobu kwakuba okurwara. (Kus. 21:3, 4) ‘Abalema baliguruka nk’ensa.’ (Is. 35:5, 6) Ebizibu ebireetwaho kukura omu myaka hamu n’obusaalizi oburuga omu kurolerra omuntu ow’arwaire, nibiija kuba bimu ha bintu ebya kara ebitaliijukwa. (Is. 65:17) Noobu kiraaba ngu emirago egi tekahikiriire nitukigumiza kimu ngu n’omu kasumi kanu Yahwe naija kwikara naatukoonyera. Kakuba tugumizaamu nitumwesiga, naija kutukoonyera “kugumira byona [twine] okugumiisiriza n’okusemererwa.”—Bak. 1:11.
EKIZINA 155 Okusemererwa Kwaitu Okutalihwaho
a KUSOBORRA EKISISANI: Banyaanya itwe babiri babungiire munyaanya itwe ow’akuzire omu myaka nukwo ow’arukumurolerra atunge obwire bw’okurubatarubatamu.