40 NEHEMIYA
Akombeka Buhyaka Ebisiika
NEHEMIYA akaba naikara omu rubuga rwa Susani omu Buperesi. Baitu yagonzaaga muno orubuga rwa Yerusaalemu, habwokuba Yekaru ya Yahwe nuho ekaba eri. Abantu ba Yahwe bakaba baikiriziibwe kugaruka omu Yerusaalemu, hanyuma y’okumara emyaka nyingi omu bunyagwa, baitu okuramya okw’amananu kukaba kutarukukurakurana. Ebisiika by’orubuga bikaba bigwire. Omu kasumi ako, orubuga orwabaga ruteetoroirwe ebisiika, rwabaga rutaine bulinzi, nahabweki, bantu bake muno nubo baagonzaaga kurwikaramu.
Nehemiya akaba ali mukuru kandi arukuteekwamu ekitiinisa omu bulemi bwa Buperesi hansi y’Omukama Atakisakisi. Kandi ekirukukirayo obukuru, Nehemiya akaba ali muheereza wa Yahwe omwesigwa. Kiro kimu, mugenzi we akamubungira kandi yamugambira nkooku orubuga rwa Yerusaalemu rukaba ruli omu nyikara embi muno. Ebisiika byarwo tinibyo byonka ebikaba bigwire, baitu n’abantu bakaba bahoirwemu muno amaani.
Nehemiya akatuntura muno. Hanyuma, akahandiika ati: “Naikarra hansi narra, naganya ebiro ebimu.” Akasaba Yahwe naamwesengereza aijuke abantu be kandi abakoonyere. Hanyuma, Nehemiya obu akaba naaha Omukama Atakisakisi amaarwa, omukama akamukaguza habwaki akaba naazooka nk’ow’aine enaku. Nehemiya akatiina, baitu hanyuma, akamugambira habwaki akaba aine enaku. Akagambira omukama nkooku Yerusaalemu ekaba eri omu nyikara embi muno. Atakisakisi akamukaguza eki akaba naagonza amukorre. Hanyuma, Nehemiya akahandiika naagamba ati: “Nukwo nasaba Ruhanga womu iguru.” Akasaba omukama naamugambira ngu akaba naagonza kulekaho ekiikaro kye habw’akasumi, agaruke Yerusaalemu akoonyere kwombeka buhyaka ebisiika by’orubuga n’emiryango yarwo. Omukama akaikiriza buli kimu kyona Nehemiya eki yamusabire!
Nehemiya akagenda orugendo oruraihire kandi orugumire kuhika Yerusaalemu. Obu yahikireyo, akarambura ebisiika by’orubuga omu nsita omu bwire bw’ekiro. Hanyuma, akeeta abantu kandi yabeekambisa kumweteeranizaaho omu mulimo ogw’okwombeka buhyaka ebisiika. Akabateeraho ekyokurorraho obu naayejumbira omu mulimo gw’okwombeka. Abantu abarukukira obwingi bakamweteeranizaaho otwaliiremu abaguuda, abantu rurangaanwa nk’abaheesi b’ezaabbu, ababiito, hamu n’abahara b’omu h’ababiito bakeeteeranizaaho isebo omu mulimo ogu.
Abayudaaya bakaba baine abanyanzingwa baingi abakaba batarukugonza kurora Yerusaalemu neeyombekwa, kandi neefooka orubuga orwine obulinzi kandi orw’amaani. Ha kubanza, bakasekeereza Abayudaaya, omu h’abanyanzigwa akagamba ngu ekisiika Nehemiya n’abantu be eki bakakaba nibombeka, kikaba nikisobora kuhuumirwa eboha nikigwa. Nehemiya atahuliirize ebigambo by’abanyanzigwa baabo, baitu akagumizaamu naayekambisa abantu kukora omulimo.
Noobu kiraaba ngu abanyanzigwa ba Nehemiya bakamusekeereza kandi baamutiinisiriza, eki kitamutange kwombeka buhyaka ebisiika bya Yerusaalemu
Okuhakanizibwa kukeeyongera. Abanyanzigwa obu baarozere ebisiika byahika hagati, bakeeteekaniza kutahirra Yerusaalemu! Nehemiya akakora kyona ekirukusoboka kulinda orubuga. Abanyanzigwa obu baarozere obwekambi bwa Nehemiya, bakacwamu kutaahirra orubuga n’eby’okurwanisa. Kuruga kasumi ako, Nehemiya hamu na kimu kya kabiri eky’abasaija be baikaraga bali bulindaara, bahagatiire eby’okurwanisa byabo, kandi kimu kya kabiri eky’abasaija abandi baagumizaamu nibombeka. Baitu abanyanzigwa bataleke kubahakaniza.
Akakodyo akandi abanyanzigwa akabaakozeseze nukwo kutiinisiriza Nehemiya ngu nibagenda kumwita nukwo ayesereke omu yekaru ya Yahwe ey’erukwera, ekintu ekyali nikicwa ebiragiro bya Ruhanga. Baitu Nehemiya ataikirize kugenda omu yekaru. Akagamba ati: “Omusaija ali nka nyowe asemeriire okuiruka?” Akagumizaamu naakora habwokuba akaba akimanyire ngu Yahwe akaba naasiima eki bakaba nibakora kandi naabasagika. Kandi amananu gali, Yahwe akaba naabasagika! Omu biro 52 byonka, ebisiika bikaba bihoire, kandi abo abakaba nibabasekeereza kandi nibabahiiganiza, bakaswara.
Hati, Nehemiya akaba naayetaaga obumanzi obw’okukoonyera abantu be. Akaba aine kubeebemebera omu kuramya Yahwe omu mulingo oguhikire. Ekyokurorraho, abaguuda obu bakaba nibatwaza kubi abanaku kuraba omu kuboohoza sente kandi bakasaba amagoba maingi, n’obumanzi Nehemiya akabatanga kukikora. Hanyuma, obu yakyetegeriize ngu abamu bakaba bajeemiire Yahwe obu nibaswera abakazi abanyamahanga, n’obumanzi akabahana kandi yabagambira ngu kikaba nikicwa ebiragiro bya Ruhanga.
Haroho akasumi abantu obu bakaba bahoirwemu amaani habw’ebibi ebi bakaba bakozere, baitu Nehemiya akabagambira ati: “Okusemererwa kwa [Yahwe] nigo mani ganyu.” Nehemiya akaba akimanyire ngu kuheereza Yahwe Ruhanga ow’okusemererwa kireeta okumarwa kwonyini. Busaho ekisiika ekikaba nikisobora kubaha obulinzi kukira okusemererwa kwa Yahwe. Kandi Yahwe atuha okusemererwa nkooku kasumi kanu, nukwo tutunge obumanzi obw’okugumira okuhakanizibwa.
Soma Ebyahandiikirwe ebirukumubazaaho:
Nehemiya 1:1–6:19; 8:1-18; 13:23-31
Kuleeta hamu ebiteekerezo:
Miringo ki Nehemiya ei yayolekeremu obumanzi?
Yega Ebirukukiraho
1. Omulimo gwa Nehemiya ogw’okukwata ekikopo ky’omukama gukaba nigutwarramu ki? (w10 7/1 9 ¶5-7-wcgr) A
National Museum of Iran, Tehran, Iran/Bridgeman Images
Ekisisani A: Ekisisani ekya kara ekiri ha kisiika omu Buperesi ekirukwoleka omukwasi w’ekikopo ky’omukama Daliyo Omukuru, isenkuru wa Atakisakisi
2. Bahara ba Sarumu bakaba nibaahukana bata hali abasaija ab’ekitiinisa Abatekowa? (Neh. 3:5, 12; w19.10 23 ¶11)
3. Abo abaabaga bahimbire ebintu ebyokwombekesa baasoboraga bata kukora ‘omulimo n’omukono gumu nibakwata eby’okurwanisa byabo n’omukono ogwa kabiri’? (Neh. 4:17, 18; w06 2/1 9 ¶1-wcgr) B
Ekisisani B
4. Habwaki Nehemiya akaba ayeraliikiriire ngu abaana b’Abayudaaya abamu bakaba batarukubaza Oruhebburaniya? (Neh. 13:23-27; w16.10 14 ¶4-wcgr)
Ebikaguzo eby’Okwecumiitirizaaho
Abagurusi nibasobora bata kwegera hali Nehemiya obukirukuhika ha. . .
kwesiga Yahwe? (Neh. 1:4-11; 4:14; 13:1-3)
kuba n’ekihika ky’okukorra hamu n’ab’oruganda? (Neh. 4:15, 21-23)
kuhuliiriza abandi omu kitebe? (Neh. 5:1-7) C
Ekisisani C
Ekyokurorraho kya Nehemiya nikyoleka kita ngu obu tukora empindahinduka omu bwomeezi bwaitu kusobora kwongera ha buheereza bwaitu hali Yahwe, atuha emigisa?
Miringo ki endi ei osobora kwegera ha bumanzi bwa Nehemiya?
Eki Birukunyegesa Hali Yahwe n’Ekigendererwa Kye
Isomo linu nirikwegesa ki hali Yahwe?
Ekyokurorraho kinu nikihikaana kita n’ebigendererwa bya Yahwe?
Kiki eki waakugondeze kukaguza Nehemiya obu alihumbuuka?
Manya na Binu
Kiki eki turukwegera hali Nehemiya obukirukuhika ha mulingo Yahwe atukoonyeramu obu tumusaba?
“Ruhanga Akagarukamu Esaara Ye” (Ebicweka ebiri ha mukura “Eby’Okukozesa omu Kwega Baibuli”-E)
Omu vidiyo enu, rora omulingo Nehemiya yayolekere obumanzi abahakaniza obu baikaraga nibamulemesa.
Nehemiya: “Okusemererwa kwa [Yahwe] Nigo Mani Ganyu”—Ekicweka I—Akacweka ka Vidiyo (5:22)