38 ABAHEBBURANIYA BASATU
‘Bakazimya Amaani g’Omurro’
HANANIYA, Misaheeri na Azaliya obu baahikirweho ekirengo eki bakaba batarukunihira, basobora kuba baateekeriize ngu, haakire kakuba baabaire na Danieri. Danieri akaba ali munywani wabo nfenanfe kandi akaba aine okwikiriza okw’amaani. Baitu nikizooka ngu akaba atali na bo. Ababbabburooni bakaba bahindwire amabara g’Abahebburaniya banu basatu, baabaruka: Seduraaki, Mesaaki, na Abedeneego
Omukama Nebukadeneeza akaba akozere ekisisani ekikooto. Kikaba kiine oburaiha oburukwingana ekyombeko kya kaina mwenda, kandi ekisiika kyakyo kikaba kigalihire kwingana haihi nka mita isatu (fuuti 8.8). Omukama akateekaniza ekijaguzo eky’amaani eky’okutongoza ekisisani kye kandi akaragira abantu boona abaakoraga omu gavumenti ye kubaho. Abahebburaniya basatu bakoorobera ekiragiro ky’omukama kandi baabaho.
Omu h’abaheereza b’omukama akagambira abantu eki bakaba basemeriire kukora. Ha kubanza, hakaba nihaija kuteerwa ebizina kandi ebizina ebi nibisobora kuba byali biine ekigendererwa eky’okuteekaniza abantu habw’eki, ekikaba nikigenda kuhonderaho. Hanyuma, boona abakaba baroho bakaba basemeriire kugwa hansi bakaramya ekisisani. Hati, abasigazi banu basatu baakukozere ki? Bakaba bamanyire kurungi ekiragiro kya Yahwe ekirukukwata ha bisisani.—Kurug. 20:4, 5.
Bakaragirwa kuramya ekisisani rundi kwitwa obu bakaba bali omu rwijwire rw’abantu
Ebizina bikatandika. Kandi ha murundi gumu, abantu boona bakainama hansi kuramya ekisisani. Baitu abasaija basatu bakasigara beemeriire; hataroho kugurukyagurukya abantu boona bakabarora. Guruupu y’Abakalidaaya bakagurora nk’omugisa ogw’okujunaana abasigazi banu Abayudaaya nookusiisa ibara lyabo. Bakagambira Nebukadeneeza bati: “Abasaija [banu], omukama, tibarukukuhurra: tibarukukorra bacwezi bawe, kunu tibaramya ekisisani kyezabu ekiwayemeriize.” Omukama akaragira ngu bamuleetere abasaija basatu abo, kandi omu mulingo gw’ekiniga, yabakaguza ebi barukubabazaaho obu garaaba gali mananu. Obu bakaba batakamugarukiremu, akabatiinisiriza. Akabagambira ngu akaba naija kubaha omugisa gumu gwonka ogw’okumworobera kandi ngu kakuba batakikora, bakaba nibaija “[kunagwa] ahonaho hagati yomurro mwingi ogurukwaka.” Akabagambira ngu busaho ruhanga n’omu akaba naija kubajuna.
Baitu abasigazi banu basatu bakaba bacweriiremu kimu kwikara bali beesigwa hali Yahwe. Bakagambira omukama ngu “obukiraba kiri kiti,” Ruhanga wabo akaba naija kubajuna. Bakongera bamugambira bati: “Baitu obukiraba kitalikyo, kinu okimanye omukama, titulikorra bacwezi bawe, kunu tituliramya ekisisani kyezabu ekiwayemeriize.” Ebigambo binu bikongera kukwasa Nebukadeneeza ekiniga ky’amaani. Akagamba ngu omurro bagwongere amaani kukira ha gwa buli kiro, kandi abasaija bababohe kandi babanagemu. Omurro gukaba gw’amaani muno ekyaleetiire abasaija abagenzere kunagamu Abahebburaniya kufa habw’ekibabu!
Baitu hanyuma, Nebukadeneeza akarora ekintu ekyamutiinisize. Obu yarozere omu murro, akarora abasaija bali bbana batali basatu. Bakaba nibarubatarubata omu murro baitu gukaba gutakubokya! Omukama akarora omuntu owa kana “nasisana nkomwana wabaruhanga.” Nebukadeneeza akairra haihi n’omurro yayeta abasaija abo barugeyo omu murro.
Abantu boona bakahunirra obu baarozere abasaija basatu nibaruga omu murro. Omurro gukaba gutabookeze, noobu zaakuba engoye zaabo, noobu lyakuba isoke ryabo, kandi bakaba batarukununka omwika. Emiguha ei bakaba bababoheseze niyo yonka eyahiire. Kinu kikahuniiriza n’Omukama Nebukadeneeza. Akakugiza Abahebburaniya banu basatu habw’okworobera Ruhanga wabo. Akagamba ati: ‘Bamwesigirege, baajeemera ekiragiro ky’omukama, kandi baayehayo kufa omu kiikaro ky’okuramya ruhanga ondi weena oihireho Ruhanga wabo wenka.’
Omukama ogu ow’akaba aine emyehembo akagamba ngu omuntu weena omu bukama bwe ow’alibazaaho kubi Yahwe, aliitwa. Kandi hanyuma akakuza abasigazi banu basatu. Baitu Yahwe uwe akakora ekirukukiraho, ateebwe ekintu eki baakozere. Ekyokurorraho, hanyuma y’okurabaho emyaka haihi nka 700, akatereekereza omukwenda Paulo n’omwoyo gwe ogurukwera kubazaaho abantu ‘abaazimize amaani g’omurro’ habw’okwikiriza kwabo okw’amaani. Naasobora kuba akaba naateekerezaaho abasigazi banu basatu abamanzi Hananiya, Misaheeri, hamu na Azaliya.
Soma Ebyahandiikirwe ebirukubabazaaho:
Danieri 3:1-30
Abahebburaniya 11:33, 34
Kuleeta hamu ebiteekerezo:
Miringo ki Hananiya, Misaheeri, hamu na Azaliya ei baayolekeremu obumanzi?
Yega Ebirukukiraho
1. Ebintu ebyazoirwe omu Bbabburooni eya kara nibyoleka bita ngu Danieri esuura 3 ehikire? (w23.07 31) A
© The Trustees of the British Museum. Licensed under CC BY-NC-SA 4.0. Source. Modifications: Box added
Ekisisani A: Itafaali eribookeze eriroho ibara lya Nebukadeneeza
2. Amabara g’Ababbabburooni aga baahaire Abahebburaniya basatu nigasobora kuba gakaba nigamanyisa ki? (dp 36 ¶14-wcgr)
3. Kiki ekirukwoleka ngu Nebukadeneeza akaba munyadiini? (dp 69 ¶3-wcgr) B
Ekisisani B: Nebukadeneeza akombeka kandi yagarraho yekaru za baruhanga baingi muno aba Bbabburooni
4. Habwaki abasaija kuruga omu ‘bantu abarukwahukana, amahanga, hamu n’endimi’ kandi abakaba nibasobora kuba bakaba nibaramya baruhanga baabo, bakaba beehaireyo kuramya ekisisani kya Nebukadeneeza? (Dan. 3:7; dp 73 ¶10-wcgr)
Ebikaguzo eby’Okwecumiitirizaaho
Abahebburaniya basatu bakaikara bali beesigwa hali Yahwe obu nibanga kulya ebyokulya ebikaba bitarukwikirizibwa omu Biragiro. Hanyuma, bakaikara bali beesigwa hali Yahwe n’obwomeezi bwabo obu bukaba buli omu kabi. Kinu nikitwegesa ki obukirukuhika ha kuba beesigwa hali Yahwe n’omu bintu ebirukuzooka nk’ebitaito? (Luk. 16:10) C
Ekisisani C
Kakuba tuhikwaho okuhiiganizibwa, nitusobora tuta kwegera ha miringo y’Abahebburaniya enu? (Dan. 3:16-18)
Obwebundaazi
Obuculeezi
Obwesigwa
Noosobora ota kwegera ha bumanzi obw’abasaija banu basatu?
Eki Birukunyegesa Hali Yahwe n’Ekigendererwa Kye
Isomo linu nirikwegesa ki hali Yahwe?
Ekyokurorraho kinu nikihikaana kita n’ebigendererwa bya Yahwe?
Kiki eki waakugondeze kukaguza Hananiya, Misaheeri, hamu na Azaliya obu balihumbuuka?
Manya na Binu
Kakuba habaho omukoro gw’ihanga nambere abantu baba baine kwoleka obwesigwa bwabo hali ihanga, Omukristaayo naasobora ata kwoleka ngu naabatamu ekitiinisa baitu kandi atagweriire orubaju?
Rora amasomo ag’osobora kwega kuraba omu kuteeramu akasisani oli omu h’Abahebburaniya abo basatu.