37 DANIERI
‘Akanga Kwesiisa’
DANIERI akaba atwairwe hara muno kuruga omu ka y’owabu. Eka yabo ekaba emu hali ezo ezaanyagirwe zaatwarwa omu Bbabburooni, kandi orugendo oru nirusobora kuba rwabatwaliire emyezi nk’ena kuhikayo. Hanyuma, abaserikale b’omukama bakatwara Danieri hamu n’abasigazi abandi kwikara omu kikaali ky’omukama omu rubuga rwa Bbabburooni. Danieri akanywana abasigazi basatu abakaba bali Bahebburaniya: Hananiya, Misaheeri, na Azaliya. Abasigazi banu bakatandika kutendekwa nukwo basobole kwetwaza nk’Ababbabburooni.
Danieri akaba naayetaaga obumanzi kwikara ali mwesigwa hali Yahwe obu akaba ali hara n’ab’omu ka ye
Ahonaaho, obu baabahikize omu kikaali, Omukama Nebukadeneeza akaragira omuheereza we Asipenazi, kuhindura amabara gaabo. Amabara maingi ag’Oruhebburaniya gaakugizaaga Ruhanga ow’amananu. Ekyokurorraho, ibara “Danieri,” nirimanyisa “Ruhanga Nuwe Omucwi Wange w’Emisango.” Baitu omu Bbabburooni, amabara amaingi gaakugizaaga baaruhanga ab’ebisuba. Nahabweki, Danieri akaheebwa ibara Bbeeritesaza, erisobora kuba lyali kicweka ky’esaara eyasabwaga hali ruhanga arukwetwa Bbeeri, kulinda omukama. Ekindi, omukama akaba naagonza abasigazi banu batandike kuteekereza, n’okukora bintu nk’Ababbabburooni. Omukama akaragira ngu abasigazi banu batandike kutendekwa kubaza n’okuhandiika orulimi orw’Abakalidaaya, nukwo basobole kumuheereza omu kikaali. Kintu ki ekindi, omukama eki akaba naagonza Danieri n’abanywani be bakole?
Omukama akakoma Asipenazi kurolerra omulimo ogw’okutendeka abasigazi banu. Bakaba basemeriire kulya ebyokulya ebirungi omukama ebi yalyahoga, n’okunywa eviini ey’erukukirayo oburungi. Obundi, abamu h’abasigazi bakagurora nk’omugisa ogw’amaani kutwazibwa omu mulingo gunu. Baitu Danieri akakyetegereza ngu ekintu kinu kikaba nikisobora kumurugirramu ebizibu n’abanywani be basatu. Habwaki bakaba baine kwegendereza?
Danieri naasobora kuba yateekeriize ati: ‘Abatukwasire bakimanyire ngu titulya ebyokulya ebimu ebitarukwikirizibwa omu Biragiro bya Yahwe. Baraatuleetera kujeemera Yahwe kuraba omu kutuha ebyokulya Ruhanga ebi yagambire ngu tibisemiire? Kandi obu baraatuha enyama, baraagiihamu kurungi esagama rundi baraatuleetera kucwa ekiragiro kya Yahwe, eky’okutalya esagama? Rundi kulya enyama egi kiraarorwa nk’okuramya ruhanga ow’ebisuba? Ekindi, kakuba batuha amaarwa maingi, turaasobora kukora encwamu enungi?’a
Danieri akasaba muno Yahwe kandi yayekaguzaaho banywani be basatu. ‘Akacwamu omu mutima gwe’ eki akaba asemeriire kukora kusemeza Yahwe. Hanyuma akagenda hali Asipenazi. Omu mulingo ogw’amagezi, Danieri akasaba ngu, uwe n’abanywani be basatu, baikirizibwe kutalya ebyokulya omukama ebi akaba abaragiire kulya. Yahwe akakoonyera Danieri kandi yaleetera Asipenazi kumutwaza omu mulingo ogw’embabazi. Baitu nabwo, Asipenazi akaba ayeraliikiriire ngu Danieri hamu n’abanywani be basatu bakaba nibasobora kurwara kakuba batalya ebyokulya omukama ebi akaba abahaire. Kandi akaba akimanyire ngu abasigazi banu kakuba barwara, omukama Nebukadeneeza akaba naija kumufubira. Danieri akahuliiriza Asipenazi ebi akaba amugambiire, kandi yateekerezaaho eki bakaba nibasobora kukora, uwe n’abanywani be. Hanyuma, n’obumanzi, akasaba ow’akaba naabarolerra kubaikiriza kulya emikubi kuruga omu bimera yonka n’okunywa amaizi kumara ebiro ikumi kandi hanyuma abalengesanize n’abasigazi abandi abakaba nibalya ebyokulya by’omukama. Ow’akaba naabarolerra akaikiriza!
Hanyuma y’ebiro ikumi, abasigazi abo bbana bakaba nibazooka kurungi kukira abandi boona! Kandi bakazooka kurungi muno kuhika na ha rulengo ngu bakaikirizibwa kugumizaamu nibalya ebyokulya ebi bakaba basabire kulya. Nikyeyolekera kimu ngu Yahwe akaba ahaire Danieri n’abanywani be omugisa, habw’okwikiriza n’obumanzi bwabo. Eki batakyebwe.
Nkooku esuura erukuhonderaho erukwoleka, banywani ba Danieri basatu bakaba nibaija kuhikwaho ekintu ekyakulengere obumanzi bwabo. Danieri na uwe akagumizaamu naayoleka obumanzi kuhikya obu yafiire aine emyaka nka 100. Akaba aine kugambira Nebukadeneeza amakuru g’ebirooto Yahwe ebi akaba amwolekere, noobu kiraaba ngu obutumwa obukaba buli omu birooto binu bukaba niburanga akabi akakuhikire hali omukama ogu ow’emyehembo n’obukama bwe. Hanyuma y’emyaka nyingi, Danieri akasoborra amakuru g’ekihandiiko ekya ha kisiika, noobu kiraaba ngu obutumwa obukaba burumu bukaba nibwoleka ngu Bbeerisaza, omukama ow’akaba naalema omu kasumi ako akaba naija kuhwerekerezebwa. Kandi Danieri, ow’akaba agurusire muno akanagwa omu kiina ky’entale ezikaba ziine enjara ey’amaani. Omu nyikara zinu zoona, Danieri akooleka obumanzi nk’obu yayolekere obu akaba akyali nsinganto. Egi niyo ensonga habwaki omu ha bamalaika ba Yahwe akeeta Danieri ‘omusaija ow’omuhendo muno’!
Soma Ebyahandiikirwe ebirukumubazaaho:
Danieri 1:1-21; 5:12; 10:11
Kuleeta hamu ebiteekerezo:
Miringo ki Danieri ei yayolekeremu obumanzi?
Yega Ebirukukiraho
1. Ebigambo ebiri omu Danieri 1:1 n’ebiri omu Yeremiya 25:1, nibihakanizangana? (dp 18-19 ¶14-15-wcgr)
2. Danieri 1:2 nihagamba ngu Nebukadeneeza akaba aine enju ya ruhanga we ey’ebikwato. Ekihandiiko kimu ekya kara nikigumya kita ekintu kinu? (it “Eryahurro” ¶3-wcgr) A
© The Trustees of the British Museum. Licensed under CC BY-NC-SA 4.0. Source. Modifications: Box added.
Ekisisani A: Ekihandiiko ekya kara ekya Nebukadeneeza ekirukwoleka ebirukukwata ha ‘nju ey’ebikwato’ ey’ekaba eri omu yekaru ya Merodaki
3. “Abafumu” baakoraga mulimo ki? (Dan. 1:20; it “Oburaguzi n’Amasano” ¶2-6-wcgr) B
Ekisisani B: Ekibbali ky’Ababbabburooni ekirukusoborra omulingo gw’okukiza omurwaire ayateekerezebwaga kuba akwasirwe omwoyo omubi
4. Byokulya bya mulingo ki Danieri hamu na bagenzi be basatu ebi balyaga? (Dan. 1:12; dp 40 ¶25-wcgr)
Ebikaguzo eby’Okwecumiitirizaaho
Kiki ensinganto eki basobora kwegera hali Danieri obukirikuhika ha kuba abeesigwa hali Yahwe, noobu barukuba bali bonka?
Danieri ‘akacwamu omu mutima gwe’ kworobera Yahwe. Eki kikamukoonyera kita kuba mumanzi? (Dan. 1:8) Nitusobora tuta kumwegeraho? C
Ekisisani C
Miringo endi ei osobora kwegera ha bumanzi bwa Danieri?
Eki Birukunyegesa Hali Yahwe n’Ekigendererwa Kye
Isomo linu nirikwegesa ki hali Yahwe?
Ekyokurorraho kinu nikihikaana kita n’ebigendererwa bya Yahwe?
Kiki eki waakugondeze kukaguza Danieri obu alihumbuuka?
Manya na Binu
Rora vidiyo ey’erukubazaaho ekyokurorraho kinu.
Danieri: Akaba Aine Okwikiriza Obwomeezi Bwe Bwona—Ekicweka 1—Akacweka ka Vidiyo (13:07)
Abato nibasobora bata kwegera ha bumanzi n’obwesigwa bwa Danieri?
a Rora Okuruga 34:15; Ebyabaleevi 7:26; 11:1-7; Okubara 25:2; Enfumo 20:1.