U nga tsiki nchumu wu ku colopetela ku maha lezvi hakunene zvi nga zva lisima

1-2. Zvi nga kotekisa kuyini ku a nchumu wa lisima wu hi colopetela?

TI ALAKANYELE na u kari u fambisa movha. A fone yi vitana. Kuzvilava u ti wutisa ku a hi zvilo zva cihatla ke? Kanilezvi ka cikhati leco, a wu faneli ku tsika nchumu wu ku colopetela, hakuva zvi lava ku u veka kupima laha ruweni. Hi kufanana, ku na ni zviyimo zvo tala wutomini zvi lavako ku hi boha ku hi zvihi zvi nga zva lisima nguvhu hi faneleko ku maha ka cikhati leco.

² Hontlheni hi na ni zvilo zvo tala zva lisima zva ku maha. Kanilezvi ha zvi tiva ku a mitiro ya moyaa hi yona yi nga ya lisima nguvhu. (Mat. 6:33) A ku fana ni vafambisi va vanene va mimovha, a vanhu va Jehovha va zama ku pola lezvi zvi nga va colopetelako a ku rangisa mitiro ya moya wutomini gabye. — Mav. 4:25; Mat. 6:22.

3. Zvini hi to bhula hi zvona ka ndzima leyi niku zvi ta hi vhunisa kuyini?

³ I hava cikari ka hina a yako hi ku zvi lava ku colopetelwa ku rangisa mitiro ya moya. Hambulezvo, hontlheni hi nga kumana ni zviyimo zvi nga hi colopetelako. (Luka 21:34-36) Hikwalaho, kasi hi zvi kota ku rangisa ntiro wa Jehovha, a hi kambisiseni a timhaka leti. Yo sangula: Zvini zvi nga hi colopetelako? Ya wumbiri: Zvini a nga maha Jesu kasi a nga colopetelwi hi nchumu? Ya wunharu: Hi nga mu pimanyisisa kuyini Jesu?

ZVINI ZVI NGA HI COLOPETELAKO?

4-6. Zvilo muni zvi nga hi colopetelako?

⁴ Hontlheni hi na ni zvilo zvo tala zva lisima zvi lavako ku hi zvi khatalela. Hi cikombiso, kuzvilava zvi lava ku hi khatalela lihanyo la hina, ngango wa hina kutani zvilo zvin’wani. Kunene, lezvi zvilo zva lisima hi faneleko ku veka kupima ka zvona. Kanilezvi a ku zvi nga hi colopetela? Handle ko kanakana. Loku hi zvi tsika zvi fumela maalakanyo ya hina ni ku hi gela cikhati ni ntamu wa hina zvi nga gumesa hi ku hi colopetela.

⁵ A cin’wani kambe, a kutala ka hina ha khumbiwa hi gujeguje ya politika, ku vhumala mali, mitungu ni tiyimpi to kala ti nga mbheli. (2 Tim. 3:1) Loku hi yimisana ni zvilo lezvo, hi nga karateka nguvhu laha ka kuza hi tshamela ku ehleketa hi zvona basi.

⁶ Kuzvilava wa tiva vokari va nga kumana ni zvikarato zva hombe zvi nga gumesa hi ku cica wutomi gabye hi kumbhelela. Wa zvi zwisisa ku hikuyini a zvikarato lezvo zvi va mahileko va karateka; phela hina vanhu a hi vangelwangi kuxaniseka ni ku tshamela ku yimisana ni zvikarato. A vokari va karateka nguvhu loku va wona lezvaku a zvi koteki a ku va hanya a wutomi legi va nga gi navela. Hikwalaho, a vokari va zama ku rivala zvikarato zvabye hi ku mbheta cikhati co leha na va hlakana kutani ku ti hungata. Zvini hi nga mahako loku hi tshuka hiva ka zviyimo lezvo? A hi woneni lezvi a cikombiso ca Jesu ci nga hi vhunisako zvona a ku simama hi rangisa mitiro ya moya.

ZVINI A NGA MAHA JESU KASI A NGA COLOPETELWI HI NCHUMU?

7. Zvilo muni zva ku kuzvilava na zvi colopetele Jesu?

⁷ Ku na ni zvilo zvo tala zva ku na zvi colopetele Jesu, zvo kota zvikarato lezvi a vanhu va nga yimisana nazvo ni timhaka ta politika. Masikwini yakwe, a vanhu vo tala va wa hi zvisiwana niku a van’wani va wa babya. (Mat. 14:14; Mar. 14:7) Ahandle ka lezvo, va wa mahelwa kungalulami hi mufumo wa Roma ni vaJudha-kuloni. A cikhati leci a vanhu va nga wona lezvaku Jesu i wa hi ni ntamu wa ku maha zvihlamaliso, va no maha makungo ya ku mu maha hosi. (Joh. 6:14, 15) A cin’wani kambe, Sathani i wa mu lambele Jesu niku i wa sina a zamile ku mu ringa kasi a maha hosi ya misava. (Mat. 4:8, 9) Niku mupostoli Pedro, loyi a nga hi mun’we wa vanghana va susa ndzi kandzihela va Jesu, ka khati go kari i mu kucile ku a teka hi leyi yo tsema, hi ku mu byela ku: “Hosi, u nga alakanyi lezvo.” — Mat. 16:21, 22.

8. Zvilo muni zva zvinharu zvi nga vhuna Jesu ku a nga colopetelwi hi nchumu?

⁸ Kasi a nga colopetelwi hi nchumu, Jesu i mahile zvilo zvinharu zva lisima. Co sangula: I pimanyisile lezvi Jehovha a pimisisako zvona. (Joh. 8:28; 14:9) Ca wumbiri: I wa tshama a khomekile hi mitiro ya moya. (Mat. 9:35) Ni ca wunharu: I wa zvi tiva khwatsi lezvi hakunene zvi nga zva lisima. (Joh. 4:34) Hikwalaho, i no ala zviringo zva Sathani hi kutiya; niku hambu lezvi a nga zvi tiva ku Pedro i wo zama ku mu vhuna, a mawonela ya Pedro ma wa nga yelani ni kurandza ka Jehovha. (Mat. 4:10; 16:23) Jesu a nga vhumelangi ku a mawonela ya vanhu, ni lezvi va nga wula ni ku maha zvi mu colopetela ku maha kurandza ka Nungungulu. Lisine ku a zvilo lezvi zvi nga colopetela a vanhu masikwini ya Jesu zvi hambene ni zva masikwini ya hina. Kanilezvi loku hi maha lezvi Jesu a nga maha, zvi ta hi vhuna ku hi nga colopetelwi hi nchumu.

HI NGA MU PIMANYISISA KUYINI JESU?

9. Zvi wula yini a “ku tiva ku cini a kurandza ka Jehovha”? (Va Le Efesusi 5:17)

⁹ Pimanyisa lezvi Jehovha a pimisisako zvona. A ku maha lezvo zvi ta hi vhuna “ku tiva ku cini a kurandza ka Jehovha”. (Lera Va Le Efesusi 5:17.) Hi nga tiva lezvi zvi tsakisako Jehovha hi ku lera a Mhaka yakwe ni ku ehleketa hi lezvi hi lerako. Hambu loku a Bhibhiliya gi nga wulawuli hi kukongoma hi ciyimo leci hi kumanako naco, a ku gi gondza zvi nga hi vhuna ku tiva lezvi Jehovha a lavako ku hi maha. Hi ndlela muni? Hi ku ma tiva khwatsi a maalakanyo ya Jehovha ni ku ti yimisela ku hanya hi lezvi hi gondzako.

10. Zvini hi nga mahako kasi hi tiva lezvi Jehovha a pimisisako zvona?

¹⁰ Hi nga tiva lezvi Jehovha a pimisisako zvona hi ku gondza Bhibhiliya ni ku ehleketa hi lezvi a tirisanisako zvona ni vanhu. (Jer. 45:5) Laha hi lerako matimu ya Bhibhiliya, hi nga ti maha zviwutiso zvo kota lezvi: ‘A matimu lawa ma ndzi gondzisa yini hi Jehovha? Ndzi nga ma tirisisa kuyini kasi ku chukwatisa mapimisela ya mina?’ Kunene, a maalakanyo ya Jehovha ma tlakukile a ku hundza lawa ya hina. (Isa. 55:9) Hikwalaho, hi fanele ku kombela yena lezvaku a hi vhuna ku zwisisa lezvi a pimisisako zvona, ku wona zvilo hi mawonela yakwe ni ku hi gondzisa ku maha kurandza kakwe. — Lis. 143:10; 1 Joh. 5:14.

11. Zvini lezvi Jehovha a kalako a nga lavi ku zvi hi humelela?

¹¹ Laha hi gondzako ku pimisisa lezvi Jehovha a pimisisako zvona, hi zwisisa ku a nga lavi ku hi colopetelwa hi nchumu kanilezvi i lava ku hi tshama na hi longile hakuva a magumo ya tiko legi ma laha kusuhani. (Mat. 24:44) Jehovha a nga lavi ku hi karateka ku hundza mpimo hi kota ya zvikarato. (Mat. 6:31, 32) Hikwalaho, loku Jehovha a wona ku hi karatekile hi kota ya lihanyo la hina, ntiro wa hina, muti wa hina kutani timhaka tin’wani ta hina wutsumbu kutani ta ngango wa hina, i maha cokari kasi ku hi vhuna. Ahandle ka lezvo, loku hi mu kombela a wutlhari ni ntamu wa ku yimisana ni zvikarato zva hina i ta hi nyika. — Lis. 55:22; Mav. 3:5-7.

12. Zvini zvi to hi vhuna ku simama hi tsakile hambu lezvi ku humelelako zvilo zvo biha lomu tikweni? (Matewu 5:3)

¹² Tshama na u khomekile hi mitiro ya moya. Hontlheni ha karateka hi kota ya zvilo zvo biha zvi humelelako lomu tikweni, kanilezvi a hi na ntamu wa ku zvi vhalela ku zvi nga humeleli. Hikwalaho, kasi hi nga colopetelwi hi zvilo zva ku a hi na ndlela ya ku zvi cica, hi fanele ku veka kupima ka mitiro ya moya. Loku hi simama ku maha zvontlhe zvi nga ntan’wini wa hina kasi hi tiyisa wunghana ga hina na Jehovha hi ta tsaka hakuva hi zvalezvo Jehovha a nga hi vangela zvona. (Lera Matewu 5:3.) Kasi a wunghana ga hina na Jehovha gi tiya hi fanele ku gondza Bhibhiliya ni ku maha zvontlhe hi zvi kotako ntirweni wakwe. Loku hi maha lezvo, hi ta tsakisa Jehovha kambe hakuva hi ta ngha hi tirisa cikhati ca hina hi wutlhari. — Mav. 23:15.

13. Hi nga ci tirisisa kuyini a “cikhati ca [hina]” hi ndlela yinene?

¹³ Kota maKristu, hi ti yimisele ku ci “tirisa khwatsi a cikhati ca [hina]”. (Efe. 5:15, 16; wona nota ya cigondzo laha ka ku “usando o vosso tempo do melhor modo possível”.) A mavhesi lawa a ma kombi basi lezvi hi faneleko ku ci tirisisa zvona a cikhati ca hina ka mitiro ya hina ya siku ni siku. Kanilezvi ma tlhela ma hi vhuna ku ehleketa khwatsi hi lezvi hi ci tirisisako zvona a cikhati ca hina a kugumesa na ku nga se chikela. Hi nga ci tirisisa kuyini a cikhati ca hina hi ndlela yinene? Loku hi mbheta cikhati co tala na hi sixtira ni ku ingisela mahungu xungetano hi zvilo zvo biha zvi humelelako lomu tikweni hi nga jujeka kupima hi tlhela hi nga kumi ntamu wa ku tirela Jehovha. Hikwalaho, i chukwana hi nga mbheti cikhati co tala na hi lera, ku sixtira kutani ku ingisela mahungu. Loku hi maha lezvo, hi tava ni cikhati co tala ni ntamu wa ku tirela Jehovha. Hi nga tlhela hi ehleketa hi tindlela ta ku engetela a ntiro wa hina wa kuchumayela; hi cikombiso, hi nga maha marevhizita yo tala. Ha zvi tiva ku zva lisima nguvhu a ku londzowota ni wihi mole kasi ku vhuna vanhu lezvaku va “hanyiswa ni lezvaku vava ni wutivi ga lisine xungetano hi lisine”. — 1 Tim. 2:4.

14. Hi nga vhunekisa kuyini hi ku tshama na hi khomekile hi mitiro ya moya? (Wona ni mufota.)

¹⁴ A ku tshama na hi khomekile hi mitiro ya moya zvi hi vhuna ku simama hiva ni mawonela manene hi zvilo zvo biha zvi humelelako lomu tikweni. A hi karateki nguvhu loku hi wona gujeguje ya politika, wusiwana kutani mitungu, hakuva ha zvi tiva lezvaku a zvilo zvontlhe lezvi zvi tatisa lezvi a Bhibhiliya gi nga sina gi phrofetile. Wutshan’wini ga ku hi tsika kuchava ku hi juja kupima, ha tiyiseka lezvaku a kungo ga Jehovha xungetano hi zvilo zva cikhati ci tako gi ta tatiseka. Laha hi rindzelako ku Jehovha a tatisa kungo gakwe, hi simama hi rulile ni ku tsumba lezvaku i ta hi vhuna. — Lis. 16:8; 112:1, 6-8.

15. A kuva ni “kupima ku nene” ku ta hi vhuna ku maha yini? (1 Pedro 4:7)

¹⁵ U nga rivali lezvi hakunene zvi nga zva lisima. A vanhu vo tala nyamutlha va mbheta cikhati co tala na va hlakana, wutshan’wini ga ku veka kupima ka lezvaku a magumo ma laha kusuhani. Hambu lezvi a kuhlakana konawu ku nga ka lisima, hi fanele kuva ni “kupima ku nene” kasi hi nga thapelwi hi mawonela ya tiko. (Lera 1 Pedro 4:7.) Zvi wula yini lezvo? Zvi wula ku hi fanele ku ti karatela kuva ni kupima kunene kasi hi zvi kota ku simama hiva ni mawonela yo ringanisela hi kuhlakana ni ku maha zviboho zva zvinene. Hi ndlela leyo, hi ta komba ku hi pimisisa lezvi Jehovha a pimisisako zvona niku ha zvi tiva lezvi hakunene zvi nga zva lisima. — 2 Tim. 1:7.

16. Zvini lezvi Jesu a nga veka kupima ka zvona a cikhati leci a nga hi kusuhani ni kufa?

¹⁶ Jesu i simamile kuva ni mawonela manene hi lezvi zvi nga zva lisima. Hambu ka cikhati leci a nga hi lomu kukaratekeni, na ku kiyela kutsongwani kasi a dawa, i no simama ku veka nguvhu kupima ka ku a tsumbeka ka Jehovha ni ku maha kurandza kakwe. Hi cigelo leco, i no khongela hi kutikisa. Kanilezvi a vapizani vakwe a va zvi kotangi ku maha lezvo. Lezvi va nga ‘karale hi kota ya kubayiseka’, va no etlela. — Luka 22:39-46; Joh. 19:30.

17. Hikuyini a votala va tirisako maredhi social, kanilezvi ma nga va colopetela hi ndlela muni? (Wona ni mufota.)

¹⁷ A ku fana ni vapizani va Jesu, ka zvikhati zvo kari hinawu hi nga tshuka hi mbhela ntamu. Lezvi zvi humelelako masikwini lawa yo gumesa zvi nga hi maha hi karateka. Kasi ku pepisa hloko a vanhu vo tala va nghena ka maredhi social. Hi cikombiso, va ma tirisa kasi ku rumela mifota ka vanghana vabye ni maxaka ni ku va byela lezvi a wutomi gabye gi fambisako zvona. Va ma tirisa kambe kasi ku sixtira tivhidhio ni ku bela migemi. Hambulezvo, a vanhu vo tala va gumesa hi ku pela hi hloko lomu ka maredhi social laha ka kuza va mbheta cikhati cabye ni ntamu wabye na va lavetela mahungu ya maswa. Kasi hi nga phasiwi hi ntlhamu lowo, hi nga ti wutisa lezvi: ‘A ku andzhako ka ku tirisa maredhi social ndzi tizwa ndzi pepile kutani ma ndzi maha ndzi rivakelwa lezvi zvi nga zva lisima nguvhu?’

18. Hikuyini hi faneleko kuva ni kupima ku nene a cikhati leci hi hlawulako a zvihungato?

¹⁸ Zva lisima a ku hiva ni kupima kunene kambe loku hi lava ku sixtira mafilmi ni mahungu ya online, ku sixtira zvivhidhiywana lomu ka internet kutani ku bela migemi. A zvilo lezvi zvi nga tsakisa zvi tlhela zvi pepisanyana hloko. Kanilezvi hi fanele kuva ni kupima ku nene laha hi hlawulako zvilo zva ku zvi wona ni ku boha ku mahungu yo kota kwihi hi to ma wona. A maaplikativho yo kari neti u mbheta ku sixtira vhidhio ma tekela ku wuyisa leyi yi landzelako. Hikwalaho, hi nga ringwa ku sixtira tivhidhio hi nga gumesi. Niku lezvo zvi nga hi maha hi sixtira tivhidhio ti kombisako tihanyi kutani to kala ku hlazveka. Hi zvalezvo zvi nga humelela makabye wo kari le Azia. I sangulile hi ku sixtira zvivhidhiywana ka aplikativho yo kari. Laha a nga simama ku sixtira a zvivhidhiywana lezvo zvi nga nghena hi kulandzelana, i te cope na a sixtira zvilo zvo kala kuhlazveka. Hi kugumesa, i no sangula ku sixtira pornografiya. A yo tsakisa hi lezvaku, hi ku vhuniwa hi madhota ni vanghana vakwe, i no vhinya maaplikativho ya ku sixtira tivhidhio ta online ni ku hungula cikhati leci a nga kari a mbheta na a tirisa fone. Lezvi zvi nga humelela makabye loye zvi khanyisa lisima la kuva ni kupima ku nene laha hi hlawulako zvihungato.

19. Zvini zvi nga humelelako loku hi hanyela ku ti hungata?

¹⁹ Hi fanele kuva ni kupima ku nene kambe a cikhati leci hi hlawulako zvihungato ni ku endza. Lisine ku hontlheni ha zvi lava ku koka moya ka zvikhati zvo kari, hakuva zva lisima niku zvi hi vhuna kuva ni lihanyo linene. Kanilezvi loku hi rangisa mihlakano, hi ta hanyela kuhlakana basi, hi vhumala ni cikhati ca ku maha zvilo zva lisima. (Filp. 1:10) A mun’we ni mun’wani wa hina i fanele ku boha ku zvini a to maha niku cikhati co kota kwihi a to mbheta na a maha. Laha u mahako a zviboho lezvo, ti wutise lezvi: ‘A cikhati leci ndzi ci mbhetako na ndzi hlakana kutani na ndzi kari ndzi endza ci komba ku ndzi na ni kupima ku nene? A ku ndza rangisa lezvi hakunene zvi nga zva lisima hi ku ti longisela “a kugumesa ka zvilo zvontlhe”?’

20. Hikuyini zvi nga zva lisima a ku nga tsiki nchumu wu hi colopetela?

²⁰ Zva lisima a ku hi nga tsiki nchumu wu hi colopetela ku maha a mitiro ya hina ya moya. (Isa. 48:17) Hi ku vhuniwa hi Jehovha, hi ta zvi kota a ku yimisana ni zvikarato zva wutomi niku hi nga ta tsika zvikarato lezvi zvi humelelako lomu tikweni zvi hi juja kupima. A cin’wani kambe, hi nga ta pela hi hloko ka mihlakano. Hikwalaho, a hi ti yimiseleni ku hi pimisa a ku fana na Jehovha, hi tshama na hi khomekile hi mitiro ya moya ni ku tiva khwatsi lezvi hakunene zvi nga zva lisima. Loku hi maha lezvo, hi ta rangisa mitiro ya moya wutomini ga hina hi tlhela hi “khoma zvi tiya ka wutomi legi hakunene gi nga wutomi”. — 1 Tim. 6:19.