Kombisa kupimisisa kasi u “humelela”

1-2. Cini a kupimisisa niku ku nga hi vhunisa kuyini?

U TSHUKA u zvi wonisa ku khwatsi a wokari a nga ku kombisi cichavo niku i na ni mawonela ya hava hi wena? U tshuka u karateka hi kota ya ciyimo co kari ci nga ku humelela? Loku ku hi ku lezvo zvi tshuka zvi ku humelela, kuzvilava wa zvi tiva khwatsi lezvi zvi karatisako zvona a ku ti khoma ka zviyimo lezvo. A co tsakisa hi ku a Bhibhiliya ga wulawula hi tshamela gi nga hi vhunako ka zviyimo lezvi ni zvin’wani, ku nga kupimisisa.

² A kupimisisa wutlhari ga ku hlolisisa khwatsi ciyimo kasi ku tiva zvontlhe zvi patsekako. Gi hi vhuna ku zwisisa ku hikuyini a zvilo zvo kari zvi nga humelela kutani ku hikuyini a munhu a nga maha zvilo hi ndlela yokari. Loku hi hi ni kupimisisa hi nga zvi kota ku maha zvilo hi wutlhari. Hi cikombiso, a kupimisisa ku nga hi vhuna ku ‘khoma a nomu’ wa hina ni ku tiva cikhati ca ku “miyela”. (Mav. 10:19; Lis. 4:4) Ku nga hi vhuna ku wonelela zanga ni ku tsetselela van’wani. Ku nga tlhela ku hi vhuna ku vhumela wusungukati kutani ku kawukiwa. (Mav. 19:20) A cikhati leci hi kombisako kupimisisa hi tsakisa Jehovha hi tlhela hi vhuneka hina wutsumbu ni lava va khumbilweko hi magezu kutani zvimaho zva hina. A kupimisisa ka laveka nguvhu ka zviyimo hi nga ringiwako ku hlamula hi ndlela ya tihanyi kutani ku tsandzeka ku ti khoma. A hi kambisiseni zvikombiso zvinharu zva lomu ka Bhibhiliya zvi kombako lezvi a kupimisisa ku nga hi vhunisako zvona kuva vanhu vo ti koramisa, vo rula, ni va ku tsumba Jehovha hi kumbhelela.

TI KORAMISE, U NGAVI NI MATSHANDZA

3. I wa hi mani Namani?

³ Loku hi lava ku zvi hi fambela khwatsi, hi fanele ku ti koramisa. (1 Ped. 5:5) A kupimisisa ku nga hi vhuna ku hi ti koramisa. Hi ndlela muni? Ehleketa hi cikombiso ca Namani. Namani i wa tshama Siriya, a tiko gi nga hi n’walungu wa Izrayeli. I wa hi wanuna wa ntamu tlhelo murangeli wa butho ga Siriya. Hambulezvo, i no babya hi hlokonho. — 2 Tih. 5:1.

4. Namani i ku kombisile kuyini kupimisisa?

⁴ A sati wa Namani i wa hi ni nandza ga cinhanyetana ca muIzrayeli. A cinhanyetana leco ci no byela sati wa Namani lezvaku ku na ni muphrofeti le Izrayeli wa ku a nga tira mababyi ya nuna wakwe. (2 Tih. 5:2, 3) Kuzvilava Namani na a pimisile lezvi: ‘A ku hakunene ndzi nga byeliwa nchumu wa ku wu ndzi vhuna hi cinhanyetana leci co kala ku vhuna nchumu ci tako hi tikweni ga valala va hina?’ Kanilezvi Namani i no kombisa ku i wa hi ni kupimisisa ko kari. Wutshan’wini ga ku zviba hi makatla lezvi ci nga wula, i no ti koramisa a maha lezvi ci nga mu byela. Andzhako ka lezvo, a hosi ya Siriya yi no mu vhumelela kuya Izrayeli a ya tiriwa mababyi yakwe. — 2 Tih. 5:4, 5.

5. Zvini zvi nga humelela Namani a cikhati leci a ngaya Izrayeli?

⁵ Namani i noya ka Jehoramu, a hosi ya Izrayeli, kasi a ya tiriwa mababyi yakwe. Kanilezvi, Jehoramu i no pimisa lezvaku a hosi ya Siriya yi wa rumele Namani hi ku lava ku mu holovisa. Laha muphrofeti Elixa a ngazwa lezvo, i no byela Jehoramu lezvaku a rumela Namani kakwe. (2 Tih. 5:6-9) A cikhati leci Namani a nga chikela ka Elixa, a zvilo a zvi mahekisangi lezvi Namani a nga zvi alakanyisa zvona. Hi cikombiso, Elixa ne a nga humangi lomu ndlwini yakwe kasi ku ta amukela Namani kutani ku wulawula naye. Wutshan’wini ga lezvo, i no rumela wokari a ta byela Namani lezvi a nga fanele ku maha kasi a hanyisiwa. — 2 Tih. 5:10.

6. a) Hikuyini Namani a nga kombisa matshandza a cikhati leci a nandza ga Elixa gi nga mu byela lezvi a nga fanele ku maha? b) A malandza ya Namani ma kombisile kuyini kupimisisa, niku give gihi wuyelo ga kona? (2 Tihosi 5:13, 14)

⁶ Kusanguleni, Namani a nga zvi tsakelangi lezvi a nga byeliwa ku maha; “i no zangara a lava ku tlhela”. (2 Tih. 5:11, 12) Hikuyini? Kuzvilava i wa alakanya ku kota murangeli wa butho, i wa nga kombisiwi cichavo leci ci nga mu ringana. Ahandle ka lezvo, kuzvilava Namani i wa alakanya ku lezvi Elixa a nga mu byela ku maha, zvi wa nga kombisi cichavo hi tiko ga Siriya. Kani hi cihi cigelo ca kona, a co tiya ku Namani i wa lava ku zvi chokola a tlhela kaya. Kanilezvi, a malandza yakwe ma kombisile kupimisisa hi ku mu khongotela lezvaku a ehleketa khwatsi hi zvona. Namani i no gumesa a veka matshandza yakwe hi tlhelo, a ti koramisa a maha zvontlhe lezvi Elixa a nga mu byela ku maha. Hi kota ya lezvo, i no hanyisiwa! — Lera 2 Tihosi 5:13, 14.

7. Zvini hi gondzako ka cikombiso ca Namani? (Mavingu 22:4) (Wona ni mifota.)

⁷ Zvini hi gondzako ka matimu lawa? Hi kombisa kupimisisa hi ku ranga hi ku ehleketa hi zvontlhe zvi patsekako na hi nga se maha ciboho. Hi kombisa kupimisisa kambe hi ku nga mahi zviboho hi kuya hi lezvi hi ti zwisako zvona. A kupimisisa ku nga hi vhuna ku hi ti koramisa ni ku vhumela ku a hi tivi zvontlhe; zvi lava ku hi vhuniwa hi van’wani, nguvhunguvhu hi Jehovha. Ka cikhati leco, Namani i wa nga seva mukhozeli wa Jehovha, kanilezvi i kombisile kupimisisa ko kari hi ku ti koramisa a ingisela van’wani. I ingisile a nandza ga sati wakwe, a ingisa malandza yakwe niku a ca lisima ka zvontlhe i ingisile Elixa, a muyimeli wa Jehovha. Namani i no tsika matshandza. Hi kugumesa, i no maha ciboho ca wutlhari ci nga mu maha a hanyiswa. Hikwalaho, na hi nga se wula kutani ku maha nchumu wo kari, hi fanele ku ranga hi ku nyima hi ehleketa. Hi cikombiso, a wokari a nga hi nyika wusungukati gi seketelwako ka Bhibhiliya hi kalako hi nga vhumelelani nago. Loku lezvo zvi humelela, hi fanele ku nyima hi ehleketa hi ku lezvi hi to wula kutani ku maha zvi ta komba ku hi na ni matshandza kutani ha ti koramisa ke. — Lera Mavingu 22:4.

HLAMULA HI KURULA, U NGA ZANGARI

8. Hi ka zviyimo muni zvi nga hi karatelako ku simama hi rulile?

⁸ A kupimisisa ku nga hi vhuna ku simama hi rulile hi tlhela hi nga hlamuli na hi zangarile loku ku humelela zvilo zvi hi swirako. Kanilezvi, kasi ku wula lisine, a hi contlhe cikhati zvi olovako ku maha lezvo, nguvhunguvhu loku a van’wani va wula kutani ku maha zvilo zvi nga hi khunguvanyisako. (Efe. 4:26 ni nota ya cigondzo laha ka ku “fiquem irados”.) A hi woneni lezvi Dhavhidha na Abhigayili va nga kombisa zvona kupimisisa ka ciyimo co karata.

9. Nabhali i mu khomisile kuyini Dhavhidha?

⁹ Hi nga alakanyela lezvi zvi nga humelela a cikhati leci Dhavhidha ni vavanuna vakwe va nga tsutsuma Sawule va ya fihlala ciwuleni ca Parani. (1 Sam. 25:1) A cikhati leci va nga hi seyo, hi wunene, va no vhikela varisi ni mitlhambi ya wanuna wo ganya wa ku hi Nabhali. (1 Sam. 25:15, 16) Laha ku nga chikela nguva ya ku tsema a woya ga tiyivhu, Dhavhidha i no rumela majaha yo kari ka Nabhali kasi ma ya kombela zvakuga hi ndlela ya yinene ni ya cichavo. (1 Sam. 25:6-8) Kanilezvi Nabhali a nga kombisangi kubonga hi lezvi Dhavhidha ni vavanuna vakwe va nga mu mahele. I no va hlamula hi ndlela ya hava a tlhela a wulawula kuhalatela hi Dhavhidha ni vavanuna vakwe. — 1 Sam. 25:10, 11.

10. Dhavhidha na Abhigayili va kombisile kupimisisa hi ndlela muni? (1 Samuweli 25:32, 33) (Wona ni mufota.)

¹⁰ Loku ku wa hi wena Dhavhidha, na u mahile yini? Zva zwisiseka a ku hikuyini Dhavhidha a nga zangarile. Dhavhidha i wa hi wanuna wa ku hatla ku khumbeka, niku i no tekela ku zangara a lava ku daya Nabhali! (1 Sam. 25:13, 21, 22) Kanilezvi, a cikhati leci Dhavhidha a nga hi ndleleni ya ku ya daya Nabhali i no tlhangana na Abhigayili, a sati wa kupimisisa wa Nabhali. Makunu, Abhigayili i kombisile kupimisisa hi ndlela muni? Abhigayili i wa zvi tiva ku hambu lezvi a nga zangarile, Dhavhidha i wa hi wanuna wa munene, hikwalaho, i no maha zvontlhe a nga zvi kota kasi ku mu vhuna ku ti khoma. I no mu nyika cinyikiwo Dhavhidha, niku hi kutikoramisa, i no mu nyika wusungukati ga wutlhari. (1 Sam. 25:18, 23-31) Dhavhidha i no kombisa kupimisisa hi ku ingisela lezvi Abhigayili a nga wula, hakuva i wa zvi tiva ku a magezu yakwe ma wa komba lezvi Jehovha a nga yi wonisa zvona a mhaka leyo. Hi kota ya lezvo, Dhavhidha i no rula a tlhela a potsa ku maha a cihoxo ca hombe. — Lera 1 Samuweli 25:32, 33.

11. A kupimisisa ku nga hi vhunisa kuyini loku hi khunguvanyisiwa? (Mavingu 19:11)

¹¹ Zvini hi gondzako ka matimu lawa? A kupimisisa ku nga hi vhuna ku simama na hi rulile hambu loku hi hi ni cigelo ca ku zangara. Ku nga tlhela ku hi vhuna ku ehleketa hi mawuyawuya ya lezvi hi nga wulako kutani ku maha. (Lera Mavingu 19:11.) A cikhati leci Abhigayili a nga alakanyisa Dhavhidha lezvi Jehovha a nga wa ta ti zwisa zvona hi lezvi a nga lava ku maha, Dhavhidha i zvi kotile ku ti khoma. Makunu, loku u khunguvanyisiwa, potsa ku maha zvilo na u nga rangangi hi ku ehleketa. (Jak. 1:19) Ti nyike cikhati ca ku khongela ni ku ehleketa hi lezvi Jehovha a ti zwisako zvona hi mhaka leyo. Lezvo zvi ta ku vhuna ku u rula.

12. A van’wani va nga hi vhunisa kuyini a ku kombisa kupimisisa ni ku simama na hi rulile?

¹² Jehovha i tirisile Abhigayili kasi ku vhuna Dhavhidha a ku ti khoma ni ku zwisisa a maalakanyo Yakwe. Nyamutlha konawu, Jehovha a nga tirisa vamakabye va hina kasi va hi vhuna ku zwisisa maalakanyo yakwe xungetano hi mhaka yo kari. Hikwalaho, loku u khunguvanyeka hi kota ya zvokari, zama ku bhula ni muKristu a buvhileko, loyi a to ku vhuna ku tiva maalakanyo ya Jehovha xungetano hi mhaka leyo. (Mav. 12:15; 20:18) Ahandle ka lezvo, loku u tshuka uva ni mole wa ku vhuna munhu a nga ka ciyimo leco, pimanyisa Abhigayili. Mu vhune kuva ni mawonela ya Jehovha hi mhaka leyo. Handle ko kanakana, Jehovha i ta katekisa kutikarata ka wena ka ku vhuna van’wani lezvaku va kombisa kupimisisa ni ku simama na va rulile.

LOKU U CHAVA, TSUMBA JEHOVHA

13. A kupimisisa ku nga hi vhunisa kuyini a ku hlula kuchava ka hina?

¹³ A cikhati leci hi yimisanako ni zviyimo zvi nga hi mahako hi chava, a kupimisisa ku nga hi vhuna ku hi nga veki kupima ka kuchava ka hina. U nga tshuki u rivala lezvaku ni wihi nchumu tikweni legi, hambu loku wo chavisisa kuyini, a hi wa nchumu ka Jehovha. (Lis. 27:1) Jehovha a nga hi vhuna hambu loku zvi wonekisa ku khwatsi a cikarato hi kumanako naco ca hombe nguvhu a ku hundza ntamu wa hina. Hi zvalezvo zvi nga humelela ka muphrofeti Jona. I wa mu randza nguvhu Jehovha, kanilezvi i no chava nguvhu laha Jehovha a nga mu nyika ciavelo co karata.

14. Zvini lezvi kuzvilava zvi nga maha ku Jona a chava ku maha lezvi Jehovha a nga mu byela?

¹⁴ Jehovha i no byela Jona lezvaku aya Ninivha ka ya chumayela mahungu ya kulamula. Leco ci wa hi ciavelo co karata. (Jona 1:1, 2) Loku ku wa hi wena u nga nyikiwa ciavelo leco, na u ti zwisile kuyini? Phela a liendzo lelo la ku suka hi Izrayeli hi minenge kala Ninivha, a dhoropeni ga Asiriya, li wa ta teka cipimo ca hweti. A vaAsiriya va wa tiviwa hi kuva ni tihanyi ni xapi. A dhoropa ga Ninivha kambe gi wa vitaniwa ku i “dhoropa ga ku halata nkhata”. (Nah. 3:1, 7) Hikwalaho, wutshan’wini ga ku amukela ciavelo leco, Jona i no tsutsuma. — Jona 1:3.

15. Zvini zvi nga vhuna Jona a ku mu tsumba nguvhu Jehovha? (Jona 2:6-9)

¹⁵ Jona i no khilela citimela ci ngaya kule nguvhu ni Ninivha. Hi kulandzela, i no hoxelwa lomu bimbini niku Jehovha i no mu ponisa hi ndlela ya cihlamaliso. Lezvo zvi mu alakanyisile lezvaku Jehovha i na ni ntamu wa hombe. (Jona 1:15, 17) I no tekela ku zvi zwisisa lezvaku i wa nga faneli ku chava, hakuva Jehovha i wa ta mu vhikela ka ni yihi mhango. (Lera Jona 2:6-9.) Hikwalaho, Jona i no tekela ku ingisa a cikhati leci Jehovha a nga mu ruma hi khati ga wumbiri; i noya Ninivha. A vanhu va seyo va no ingisa, niku kota wuyelo, va no pona. — Jona 3:5.

16. A kupimisisa ku nga hi vhunisa kuyini loku hi chava? (Mavingu 29:25) (Wona ni mifota.)

¹⁶ Zvini hi gondzako ka matimu lawa? A hi faneli ku vhumelela nchumu, nguvhunguvhu a ku chava vanhu, wu hi tsikisa ku tirela Jehovha. (Lera Mavingu 29:25.) A kupimisisa ku vhunile Jona lezvaku a nga veki kupima ka zvikarato lezvi a nga wa ta yimisana nazvo ciavelweni cakwe, kanilezvi a veka kupima ka lezvi Jehovha a nga wa ta mu vhunisa zvona. Hi kufanana, hinawu hi nga nyima ku chava loku hi ehleketa hi lezvi Jehovha a nga hi vhunisa zvona ka cikhati ci nga hundza. Hi nga ehleketa kambe hi zvikombiso zva vamakabye, lava hi ku tsumba Jehovha, va hlulileko a zviyimo zvi nga va maha va chava va tlhela va khatalela zviavelo zvo karata.a (Mah. 13:6) A hi kombiseni kupimisisa hi ku tsumba Jehovha hi kumbhelela hi tlhela hi vhuna van’wani ku va maha lezvo.

HLOTA KUPIMISISA U TLHELA U KU HLAYISA

17. Hi nga ku kumisa kuyini kupimisisa?

¹⁷ Kota lezvi hi zvi wonileko, a kupimisisa ku nga hi vhuna ku yimisana ni zviyimo zvo nonoha. Makunu, hi nga ku kumisa kuyini kupimisisa? Jehovha hi yena Cibuka ca hombe ca kupimisisa, niku wa ma nyika kupimisisa a malandza yakwe hi ku tirisa a Bhibhiliya ni moya wo basa. (Neh. 9:20; Lis. 32:8) Wa hi nyika wusungukati gi hi vhunako ku lulameta mazambo ya hina ni ku wonelela lezvi hi ti zwisako zvona. (Lis. 119:97-101) Hikwalaho, hi nga kuma kupimisisa hi ku kambisisa lezvi a Bhibhiliya gi wulako ni ku kombela a moya wakwe wo basa. Lezvo zvi ta hi vhuna ku hi wona zvilo hi mawonela ya Jehovha ni ku maha lezvi zvi mu tsakisako. — Mav. 21:11, tlhamuselo wa lahasi.

18. Zvini u ti yimiseleko ku maha?

¹⁸ Ngha hontlheni hi simama ku hlota kupimisisa hi ku kumako ka Jehovha hi tlhela hi ku nyika nguvhu lisima. (Lis. 14:2) Loku hi maha lezvo, hi nga ta tshuka hi ‘hambuka ndleleni ya wutlhari’. (Mav. 21:16) Wutshan’wini ga lezvo, hi ta ti karatela ku kombisa kupimisisa contlhe cikhati ni ka cihi ciyimo. Kota wuyelo, hi “ta humelela”.