CIVHUNO KA MINGANGO
Lezvi u nga bhulisako zvona ni vana va wena hi mhaka ya byala
“A khati go sangula hi nga bhula ni nhanyana wa hina xungetano hi byala i wa hi ni 6 wa malembe. Hi no hlamala hi ku wona lezvaku i wa tiva zvo tala xungetano hi mhaka leyo a ku hundza lezvi hi nga zvi rindzela.” — Alexander.
Zvini u faneleko ku zvi tiva
A ku bhula ni vanana xungetano hi byala zva lisima. U nga rindzeli kala a vana va wena vava ka tanga ya ku sangula ku ti tshotshota. Khamit wa le Rússia i wula lezvi: “Mayiwako loku hi wa no bhula ni n’wana wa hina xungetano hi byala na a ha hi n’wanana nguvhu. Ndzi gondzile hi ndlela yo bayisa a lisima la ku maha lezvo. A cikhati leci a n’wana wa mina a nga hi ni 13 wa malembe, ndzi no pola lezvaku i wa tolovela kunwa byala.”
Hikuyini u faneleko ku chela kota hi mhaka leyi?
A zvigondzani-kuloni, ni ma publicidade, ni televhizawu zvi nga cica lezvi a n’wana wa wena a gi wonisako zvona a byala.
A matshamu ya ku wonelela ni ku vhikela mababyi ya Estados Unidos ma wula lezvaku ka byala gontlhe gi nwiwako le Estados Unidos a vanana vanwa a cipimo ca 11 wa tipursentu ta gona.
Hi kota ya lezvo, a varangeli va khatalelako lihanyo va kuca vapswali lezvaku va bhula ni vana vabye na va ha hi vatsongwani hi timhango ta byala. U nga zvi mahisa kuyini lezvo?
Zvini u nga mahako
Ranga u alakanyela a zviwutiso lezvi a n’wana wa wena a nga mahako. A vanana va vatsongwani va na ni zviwutiso niku lava va hombana va maha zva ku tala nguvhu. Hikwalaho, u maha khwatsi loku u ranga u ti longisela kasi u tiva ca ku hlamula. Hi cikombiso:
Loku a n’wana wa wena a lava ku tiva ku a byala gi nandzihisa kuyini, u nga mu tlhamusela ku a vhinyo yi fananyana ni sumo yo dzunga ya mihandzu niku a cerveja ga tshuka gi bava nguvhu.
Loku a n’wana wa wena a lava ku ringa a byala u nga mu byela lezvaku gi nga mu peza hi lezvi a nga n’wanana. Mu tlhamusele lezvi zvi humelelako: A byala gi maha ku u rula kanilezvi loku unwa nguvhu gi nga ku vangela a sululwani, u maha zvilo zva wupumbu, ni ku wula zvilo u to gumesa u ti laya hi zvona. — Mavingu 23:29-35.
Gondza hi mhaka leyi. A Bhibhiliya gi wula lezvi: “A munhu wo tlhariha i tirisa wutivi”. (Mavingu 13:16) Tiva a mawuyawuya ya byala ni milayo ya lomu tikweni ga n’wina xungetano hi byala. Loku u maha lezvo, u ta ngha u longile khwatsi kasi ku vhuna a n’wana wa wena.
Gi sangule wena a bhulo lego. Mark, a papayi wo kari wa le Grã-Bretanha i wula lezvi: “A mhaka ya kunwa byala yi nga juja kupima ka vaswa. Ndzi no wutisa a n’wana wa mina wa 8 wa malembe ku i wa zvi wona na zvi bihile kutani ahihi a kunwa byala ke? Ndzi wa bhula naye hi ndlela yo rula. Lezvo zvi mu vhunile ku a wula a mawonela yakwe na a tlhatlhekile.”
A n’wana wa wena i ta yi zwisisa khwatsi a mhaka leyi loku mu bhula hi yona hi kuphindaphinda ka zviyimo zvo hambanahambana. Hi kuya hi tanga yakwe, ka mabhulo ya n’wina ya byala, londzowotani ku bhula hi timhaka tin’wani to kota ku ti wonela loku u famba laha ruweni ni timhaka ta masango.
Va vekele cikombiso. A vanana va fana ni zviponja, va pswonga zvontlhe va zvi wonako niku a mikambisiso yi komba lezvaku a vana va tolovela ku pimanyisa lezvi a vapswali va mahako. Hikwalaho, loku wena u wona kunwa byala kota ndlela ya ku u kuma kurula kutani ku hungula kukarateka, a n’wana wa wena i ta alakanya ku a kunwa byala hi yona ndlela ya yinene ya ku lwisana ni kukarateka. Hikwalaho, ngha uva cikombiso cinene. Tiyiseka lezvaku u tirisa a byala hi ndlela ya yinene.
A vana va wena va ta pimanyisa lezvi u nwisako zvona byala