A Baswi Ba Kgona Go Re Bona?

MOSADI mongwe ke yo o bolaya monna wa gagwe. Morago ga dingwaga di le supa o tsenngwa tsebetsebe ke toro e a dumelang gore ke sesupo sa gore monna wa gagwe yo o tlhokafetseng o shakgetse. O romela morwadie gore a tshele ditshupelo tsa bojalwa mo phupung ya gagwe e le gore a kokobetse bogale jwa “moya” wa gagwe.

Morwadie ga a itse gore o ka raya moya wa ga rraagwe a reng ka gonne mmaagwe yo o mmolaileng ke ene yo o ntshang tshupelo. Kgaitsadie o ntse a mo lebeletse a iphitlhile. O tla fa go ene, ba bo ba rapela rraabone ene le kgaitsadie gore a ba thuse gore ba busolosetse go bolawa ga gagwe.

Seno ke karolo ya motshameko wa Segerika wa The Libation Bearers, o o kwadilweng dingwaga di feta 2 400 tse di fetileng. Mo dikarolong dingwe tsa lefatshe, bogolo jang mo Afrika, go santse go isiwa ditlhabelo tse di tshwanang le tseo kwa mabitleng le gompieno.

Ka sekai, ela tlhoko se se diragalelang Ibe, yo o nnang kwa Nigeria. E re ka a swetswe ke bana ba le bararo, o ya kwa ngakeng ya setso ya lefelo la ga bone, mme yone e bolelela Ibe gore sengwe se teng, ga ba a itshwela fela—rraagwe Ibe yo o tlhokafetseng o shakgetse ka gonne ga a ka a fitlhwa ka mokgwa o o tshwanetseng.

Ibe o tlhaba podi a bo a tshela tshupelo ya bojalwa le beine mo phupung ya ga rraagwe fela jaaka a laetswe ke ngaka ya setso. O tlhaeletsa moya wa ga rraagwe, a kopa maitshwarelo, a mo tlhomamisetsa gore o a mo rata, gape a kopa gore a mo segofatse.

Ibe o tlhomamisa tota gore rraagwe o kgona go mmona le go mo utlwa. Ga a dumele gore rraagwe ga a tshele mme o dumela gore ka nako ya loso o ne a “fuduga” go tswa mo lefatsheng le le bonalang a ya kwa go le le sa bonaleng. Ibe o dumela gore rraagwe o dule mo lefatsheng la nama le madi mme o ile kwa lefatsheng la meya, kwa go laolang bagologolwane teng.

Ibe o akanya jaana: ‘Lefa Rre a sa tlhole a le mo lefatsheng leno, o santse a nkgakologelwa le gone o rata gore ke tshele sentle. Mme e re ka jaanong e le moya a na le maatla a a oketsegileng, o ka kgona go nthusa botoka thata go na le jaaka a ne a nthusa fa a ne a le mo lefatsheng jaaka motho. Mo godimo ga moo, a ka nkela kwa Modimong ka tlhamalalo, ka gonne Modimo le one ke moya. Gone jaanong Rre a ka nna a bo a shakgetse, mme lefa go ntse jalo fa ke mmontsha tlotlo e e tshwanetseng, o tla intshwarela a bo a ntshegofatsa.’

Batho ba ba dirisang bodumedi jwa setso mo Afrika ke bone ba dumelang thata gore baswi ba kgona go bona batho ba ba mo lefatsheng le go tlhotlheletsa matshelo a bone. Batho ba ba ipolelang gore ke Bakeresete le bone ba dumela jalo. Ka sekai, gantsi fa mosadi a sena go nyalwa mo kerekeng, o ya kwa legaeng la batsadi ba gagwe gore a ye go segofadiwa kafa mokgweng wa setso. Fa ba tsena koo ba rapela bagologolwane, ba bo ba ba tshelela tshupelo ya bojalwa. Batho ba le bantsi ba dumela gore fa go sa dirwa jaana lenyalo le tla thubega.

Batho ba dumela gore bagologolwane, kana mewa ya bagologolwane, e dira gore malapa a yone a a mo lefatsheng a tswelele pele a tshela le go atlega. Go ya ka mogopolo ono, ke ditsala tse di maatla, tse di kgonang go tlisa thobo e ntle, go dira gore batho ba tshele sentle, le go sireletsa batho mo kgobalong. Ba tshereganya go thusa batho. Lefa go ntse jalo, fa ba tlhokomologiwa kana ba kgopisiwa, ba tlisa masetlapelo—bolwetse, lehuma, le eleng loso. Ka ntlha ya mabaka ao, batho ba leka go agisana le baswi ka go isa ditlhabelo le go dira mediro.

A o dumela gore baswi ba na le seabe se segolo mo matshelong a batho ba ba tshelang? A o kile wa ema fa phupung ya mongwe yo o mo ratang mme wa ikutlwa o setse o bua mafoko a sekae, gore fa e le gore o a go utlwa a utlwe? Legale, gore a baswi ba a re bona le go re utlwa kana nnyaa go ikaegile ka gore go diragala eng fa re swa. A re tlhatlhobeng gore Baebele ya reng kaga kgang eno ya botlhokwa.