Go Rarabolola Bosaitseweng jwa Leina je le Nyeletseng

FA MOETAPELE wa Iseraele Moshe a ne a simolola go kwala ditiragalo tsa setho dingwaga tse di ka nnang 3 500 tse di fetileng, ka tlholego fela o ne a dirisa puo ya gagabo ya Sehebera. Ditiragalo tseo di mo dibukeng tsa ntlha tse 5 tsa tse 39 tse di dirang Dikwalo tsa Sehebera, tseo gape di itsegeng thata jaaka Kgolagano e Kgologolo. Dikwalo tseo di akareletsa leina la Modimo le le tlhomologileng ka makgetlo a a batlileng a nna 7 000. Mme leina leo ke lefe?

Leina leo le boitshepo mo e leng gore Mmopi o ne a neela Baiseraele taolo ya kafa le tla dirisiwang ka teng, jaana: “O seka wa buela leina la ga Yahweh [Sehebera: יהוה] Modimo wa gago lehela hela.” (Ekesodo 20:7, The Jerusalem Bible) “O seka wa dirisa leina la ga Jehofa Modimo wa gago kwantle ga tshisimogo.” (The Living Bible) A o lemoga leina leo “Yahweh” kana “Jehofa”? Kana le utlwala le le lesha mo go wena?

Tswee-tswee elatlhoko taolo eo. A Modimo o ne a iletsa tiriso kana pitso ya leina la gagwe? Nnyaa. Ka phepafalo o ne a iletsa go sa le dirise sentle.

Goreng o sa keleke lokwalo loo—Ekesodo 20:7—mo sekaelong sa gago sa Bibela. Mo dithanolong tse dintsi e balega gantsi kana bobotlana jaana: “O seka wa umakela leina la MORENA Modimo wa gago lefela.” (Authorized Version, 1611; Jewish Publication Society, 1917) “O seka wa tseela leina la MORENA Modimo wa gago lefela.”—Revised Standard Version, 1952; Catholic Edition, 1957.

A o etse tlhoko sengwe se se sa tlwaelegang? Ee, mo dithanolong tse dintsi tsa Bibela Leina la Bomodimo le tlogetswe! Leina le le botlhokwa-tlhokwa mo lobopong lotlhe le ntshitswe mo dikaelong tse di didikadike tsa La-Bodumedi le dithanolong tse di itsegeng thata tsa Sejuda. Abo go gakgamatsa jang ne!

A seno e ka nna ka ntlha ya tlhoka-kutlwisiso? Kana ke maiteko a ka bomo a go gataka Morena Modimo Jehofa? Fa go ntse jaaka potso ya bobedi e botsa, ke tsietso e e masisi-sisi fela thata, e e amang kamano ya motho le Mmopi wa gagwe.

A Leina le Ne le Dirisiwa mo Metlheng ya Bogologolo?

Leina la Modimo le sa le ntse le dirisitswe fa e sale tshimologo ya ditso tsa motho. Re ka tlhomamisega jang ka seo? Ka go bo pego ya ditiragalo ya Bibela e re bolelela jaana: “Me monna a itse Efe, mosadi oa gagwè; me a ithwala, a bōna Kaene, me a re, Ke bonye monna ka thushō ea ga Yehofa.” Mo go The NIV Interlinear Hebrew-English Old Testament seno se balega jaana:

אֶת־ קַיִן וַתּאֹמֶר קָנִיתִי

I-brought-forth and-she-said Cain ***

‏׃ וַתֹּסֶף אִישׁ אֶת־ יְהוָה

and-she-continued (2) Yahweh with man

Fano leina la Modimo le le tlhomologileng le ema le phepafetse sentle e le “Yahweh.”—Genesise 4:1.

Seno se supa eng? Gore batho ba ntlha mo lefatsheng ba ne ba itse leina la botho la Mmopi wa bone. Leina leno le ne la tswelela pele e le la Modimo o o osi wa boammaaruri fa go ntse go kwalwa Dikwalo tsotlhe tsa Sehebera—lobaka lwa dingwaga tse di fetang sekete. Fa go ntse jalo, potso ke: Ke jang le leng mokgwa wa go fitlha leina “Jehofa,” kana “Yahweh,” o simologileng?

A Ngwao ya Sejuda e Amile Bibela ya Gago?

Go bokete go tlhoma letsatsi la go wa ga tiriso ya leina la Modimo. Lefa go ntse jalo, go na le bosupi jwa gore pele ga 70 C.E. tumelo-botlhodi e ne ya gola gareng ga Bajuda ba ba tlangwang ke dingwao e e neng ya dira gore ba tile go bitsa leina la botho la Modimo. Morago ga gore Leina la Bomodimo le dirisiwe makgolo a dingwaga, go bonala baetapele ba bodumedi jwa Sejuda ba ne ba fetsa ka gore le ne le itshepile thata go ka bitswa le gore tsela e le yosi fela ya go tila go sa dirisiwe sentle ga lone e ne e le go kganela gotlhelele go bidiwa ga lone. Aitsane, mogopolo oo o tshwanakana fela le go thibela lenyalo e le gore go thibelwe kgokahalo!

A ngwao eo ya Sejuda e tlhotlheleditse baranodi ba Bibela ba La-Bodumedi? A ba galaleditse leina la Modimo, kana ba tsweledisitse phoso ya Sejuda le go le loba? A Bibela ya gago e a tlhaela mo ntlheng eno? Go kanoka go sekae dithanolo di sekae tsa segompieno go tla thusa go araba dipotso tseo.

Morulaganyi wa An American Translation (1923, ka Smith-Goodspeed) o ne a kwala jaana: “Mo thanolong eno re latetse ngwao ya tlholego ya Sejuda mme re tsenya ‘Morena’ mo boemong jwa leina ‘Yahweh.’” (Mokwalo o o sekameng ke wa rona) Ketapele ya The New International Version (1978) e re: ‘‘Mabapi le leina la bomodimo YHWH . . . baranodi ba ne ba tsaya mokgwa o o neng o dirisiwa mo dithanolong di le dintsi tsa Sekgoa wa go bitsa leina ba re ‘MORENA.’”

Revised Standard Version (1952), fa e gana sekao se se molemo sa motlapele wa yone, American Standard Version (1901), e e neng e dirisa Jehofa ka metlha, e ne ya tlhalosa ka gore: ‘‘Thanolo ya gompieno e boela kwa mokgweng wa King James Version [1611], e e latelang tsela ya baranodi ba bogologolo ba Segerika le Selatine le mokgwa-gale o o tlhomilweng mo go balweng ga dikwalo tsa Sehebera mo sinagogeng.”—Mokwalo o o sekameng ke wa rona.

Kwantle le pelaelo ngwao ya Sejuda e tlatseleditse mo tlhokomologong ya lefatshe lotlhe mabapi le leina le le botlhokwa mo lobopong. Mme bontsi jwa baranodi ba bantsi ba La-Bodumedi ka boipelo ba ile ba tsamaya le yone. Mme ka ntlha yang? Ke ka ntlha yang ba sa batle o ka bona leina Jehofa, kana Yahweh, mo Bibeleng ya gago?

Boikaelelo E Ile ya Nna Eng?

Motlhatlhelela dithuto wa lephata la Dithuto kaga Bibela kwa Yunivesithing ya Sheffield kwa Ennyelane, David Clines, o re fa moonelo o o sa ikaelelwang ka maikutlo a baranodi. Mo makasineng wa Theology o kwala jaana: “Lebaka le lengwe la go tlhokafala ga Yahweh mo tlhokomelong ya Mokeresete e nnile tshekamelo ya go tlhoma mogopolo mo bothong jwa ga Keresete jaaka tshupo e e feletseng ya gore ke modimo . . . Mo diheleng tse di jaaka . . . ‘Jesu tsala e e rategang’ . . . re bona go dirwa seo mo maikutlong se ka ganwang nnang-ya-banyana, go kopanngwa ga motho wa bobedi mo Tharonngweng.” Professor Clines o feleletsa ka gore: “Seo se bonalang se diragadiwa ke gore thuto ya bodumedi ya tharonngwe e neile lefelo la konokono mo bothong le mo tirong ya ga Keresete. Maikarabelo a ga Rara [Jehofa] le Moya, ekane mo thutong ya bodumedi kana kobamelong, gantsi-ntsi a ile a bewa kafa tlase ga Morwa.”

Matswela a sotlhe se e nnile eng? Mo Bajudeng Morena Modimo Jehofa ka mo go sa tshwanelang o nnile selo se se senang leina—“Modingwana.” Mo Maporosetanteng a mantsi o kopa-kopantswe le Keresete ebile o isitswe kwa tlase mo lefelong la bobedi mo Modimong wa Tlhogo-tse-tharo wa tharo-nngwe. Mo tlwaelong ya bodumedi ya Katoliki Jehofa ga aa emelwa fela ke Jesu Keresete mme gape le ke mmaagwe Jesu, Maria. Goreng go ntse jalo? Ka go bo Maria, go ya ka kgopolo ya Tharo-nngwe, o lejwa gape jaaka “Mmaagwe Modimo.” Seno se amogile Jehofa lorato lwa mo e ka nnang Mokatoliki mongwe le mongwe.

Ka jalo Jehofa ke mang mo go wena? A o batla go mo itse ka mo go atamalanyeng? Phetso ya gago ya botho e tla ama fela thata-thata isagwe ya gago ka go bo Jehofa o ne a re: “Ke tla itshepisa leina ya me ye legolo, ye le tlhapadicweñ mo merahiñ, . . . me merahe e tla itse ha ke le Yehofa, go bua Morèna Modimo, mogañ ke itshepisiwañ mo go lona ha pele ga matlhō a eōna.”—Esekiele 36:23.

Boitumelong jwa setho, Jehofa o tsositse basupi ba gagwe bao, mo lekgolong leno la dingwaga la bo-20, ka botlhokapoiho ba bolelang leina la gagwe le boikaelelo. Fa o eletsa go itse Modimo wa boammaaruri le o o tshedileng, Jehofa, bona Basupi ba ga Jehofa mo o nnang teng kana bagatisi ba makasine o. Kwantle go tefa kana tuelo ka boitumelo ba tla go thusa go itse Rre wa selegodimo, Jehofa.—Isaia 43:10; Mathaio 6:9.

[Mafoko a setshwantsho mo go tsebe 5]

Leina la Modimo le le tlotlometseng le bonala mo e batlileng e nna makgetlo a 7 000 mo mokwalong wa Sehebera wa Bibela. A le gone mo Bibeleng ya gago?