Basha ba Botsa Jaana . . .

Nka Bona Jang Madi?

“Ke batla mmereko o o duelang madi a a bonalang.”—Tanya.

BASHA ba bantsi ba ikutlwa ka tsela e Tanya a ikutlwang ka yone. Mosha mongwe yo o bidiwang Sergio o bolela jaana: “Ke batla madi gore ke reke koloi le go kgona go intsha le go reka diaparo. Ga ke batle gore batsadi ba me ba tshwanelwe ke go nthekela sengwe le sengwe.” Laurie-Ann yo mosha le ene o na le lebaka le le tshwanang la go bo a bereka. A re: “Ke mosetsana e bile ke rata go reka.”

Ga go gakgamatse he, go bo, go ya ka makasine wa U.S.News & World Report, “baithuti ba le 3 mo go ba le 4 ba ba simololang kwa dikolong tse di kgolwane [tsa United States] le ba ba fetsang jaanong ba bo ba ya meberekong morago ga sekolo le ka mafelobeke.” Ka tsela nngwe, seno se bontsha go nna le “lorato lwa madi” go go sa lekalekanang go go bonwang gongwe le gongwe mo lefatsheng la gompieno le le ratang dikhumo. (1 Timotheo 6:10) Le fa go ntse jalo, ga se basha botlhe ba ba berekang ba ba ineelang mo go rateng dikhumo.

Baebele e bolela gore: “Madi [ke] phemelo.” (Moreri 7:12) E bile go ka nna ga bo go na le mabaka a le mmalwa a a utlwalang a a go dirang gore jaaka mosha wa Mokeresete o batle go bereka.a Ka sekai, Avian yo mmotlana o tlhalosa jaana fa a tlhalosa lebaka la go bo a bereka malatsi a le mabedi mo bekeng: “Go nthusa gore ke itlamele fa ke ntse ke le mmulatsela wa ka metlha [moreri wa nako e e tletseng].”

O ka tswa o na le mabaka a a tshwanang a go bo o eletsa go bona tiro e e seng ya letsatsi lotlhe. Gongwe o batla go ya kwa kopanong ya Bokeresete. Kgotsa o ka tswa o tlhoka diaparo tse di oketsegileng tse o tla di aparang kwa dipokanong tsa phuthego. Le fa lebaka e ka tswa e le lefe, dilo tseno di tlhoka madi. Gone ke boammaaruri gore Jesu o solofeditse gore Modimo o tla tlamela ba ba ‘senkang pele Bogosi jwa Modimo.’ (Mathaio 6:33) Le fa go ntse jalo, seno ga se bolele gore jaanong o nne ka mabogo. (Bapisa Ditiro 18:1-3.) Ka jalo, ke dikgato dife tse di molemo tse o ka di tsayang fa o tlhoka go itirela madinyana?

Go Simolola

A re re gongwe batsadi ba gago ba a dumela gore o batle tironyana, kgato ya ntlha e ka nna go buisana le baagelani, barutabana le ba losika mme o ba bolelele gore o senka tiro. Fa e le gore o ditlhong go ba kopa ka tlhamalalo, o ka nna wa ba botsa fela gore bone ba ne ba dira eng fa ba sa ntse ba le basha. Ba ka go neela dikakantsho dingwe tse di molemo. Fa go na le batho ba bantsi ba ba itseng gore o batla mmereko, seno se ka dira gore o bone tshedimosetso e ntsi e e molemo e bile o ka bolelelwa ka ba le bantsi ba ba nang le yone.

Morago ga moo, leka makwalodikgang a a phasalatsang ka mmereko le dipati tsa tshedimosetso kwa mabenkeleng, kwa sekolong sa gaeno le kwa mafelong mangwe a botlhe. Mosha mongwe yo o bidiwang Dave a re: “Ke kafa ke neng ka bona mmereko ka gone. Ke ne ka leba mo lokwalodikgannyeng, ka ba romelela ka fax lekwalo le le mpuelelang fa ke batla tiro ka ba ka ba founela.” Le fa go ntse jalo, a o lemogile gore ditiro tse dintsi ga di phasaladiwe? Makasine wa Seventeen o bolela gore bangwe ba lekanyetsa gore “mebereko e ka nna meraro go e le lesome ga e teng go fitlha motho yo o tshwanetseng a botsa ka ga yone.” Ka jalo, o ka leka go kopa mohiri gore a leke go go bonela mmereko golo gongwe!

Mme o ka dira seno jang? O ka nna wa akanya gore ‘Ga ke na maitemogelo ape.’ Akanya gape. A o kile wa tlhokomela bomonnao fa batsadi ba gago ba ne ba ile golo gongwe kana wa sala le bana bangwe fela? Seno se bontsha gore o na le maikarabelo. A o kile wa thusa rraago go baakanya koloi? Seno se bontsha gore o na le kitsonyana ka go baakanya dikoloi. A o itse go tlanya kana go dirisa khomputara? Kana a o kile wa bona maduo a a kwa godimo mo tirong nngwe e ntšha e o e dirileng? Dintlha tseno di ka go buelela sentle mo mohiring yo o tla go thapang.

Gape o se ka wa itlhokomolosa ditiro tsa gago tsa go itlosa bodutu le dilo tse dingwe tse o di ratang. Ka sekai, fa o itse go tshameka seletswa sengwe sa mmino, bona gore a go ka se nne le phatlatiro kwa lebenkeleng le le rekisang dilo tsa mmino. Go phepafetse gore o kgatlhegela dilo tsa lebenkele leno mme go a bonala gore o tla kgona go araba dipotso tsa bareki.

Go Dira Kopo ya Mmereko

A re re gongwe o neilwe nako e e beelanweng go fitlha ka yone gore o ye go botsolodiwa ka mmereko. Ela tlhoko gore o apare le go ipaakanya sentle, ka gonne ponalo ya gago e ka bolela go le gontsi. E ka bolela gore o “na le boikarabelo, o sethakga, o dira dilo ka thulaganyo”—kana e ka bua sengwe se se farologaneng gotlhelele ka wena. Baebele e bua boammaaruri fa e kgothaletsa basadi ba Bakeresete gore “ba ikgabise ka diaparo tse di rulagantsweng sentle, ka boingotlo le go itekanela sentle ga mogopolo.” (1 Timotheo 2:9) Seno le sone se a dira le mo banneng. O se ka wa apara ka tsela ya go latlhelela fela kana e e botlhaswa fa o ya go tlhatlhobelwa tiro, go sa kgathalesege gore ke tiro ya mofuta ofe.

Boikutlo jwa gago le maitseo le tsone di bolela go le gontsi ka wena. Dirisa Molao wa Sekagouta: Tshwara ba bangwe ka tsela e o batlang ba go tshwara ka yone. (Mathaio 7:12) Goroga ka nako e lo dumalaneng ka yone. Nna matlhagatlhaga mme o ntshitse matlho dinameng. Nna maitseo. Kwantle ga gore o ikgantshe kana o feteletse dilo, tlhalosa gore ke ka ntlha yang fa o akanya gore o a tshwanelega go dira tiro nngwe e e rileng. Bua ka tlhamalalo.

Baitseanape bangwe ba buelela gore o tle le lekwalo le le kwadilweng sentle, le le rulagantsweng sentle, le le go buelelang fa o batla tiro (kana o le romele go sa le gale). Le tshwanetse la bo le na le leina la gago, aterese, nomoro ya thelefouno, se o batlang go se dira, thuto (go akaretsa le ditlelase dipe fela tse di kgethegileng tse o kileng wa di tsena) tiro e o kileng wa e dira pele (go akaretsa tiro e o neng o e duelelwa le e o neng o ithaopetse yone), kitso nngwe e e kgethegileng, dilo tse o di kgatlhegelang le ditiro tse o itlosang bodutu ka tsone (tseno di ka bontsha gore ke dilo dife tse o di kgonang) le ntlha e e bontshang gore o ka ba romelela lekwalo le le tlhalosang ditshwanelego tsa gagwe fa ba le tlhoka. Gape o ka nna wa kwala maina, diaterese le dinomoro tsa thelefouno tsa batho ba ba ka go buelelang gore o bone mmereko mo tsebeng e e kwa thoko. Gone mme, tlhomamisa gore o bona tetla ya bone pele. Bone ba ka akaretsa batho ba ba kileng ba go thapa, morutabana wa gago, mogakolodi wa sekolo, tsala ya gago e e godileng—mongwe fela yo o ka supelang botswerere jwa gago, bokgoni jwa gago kana botho jwa gago.

Go Ipereka

Go tweng fa e le gore le mororo o dirile gotlhe go o ka go kgonang o santse o sa bone mmereko? Seno se tlwaelegile kwa dinageng tse dintsi. Le fa go ntse jalo, o se ka wa kgobega marapo. Gongwe o ka thusiwa ke fa o ka simolola kgwebo ya gago. Melemo ya gone ke efe? O ka kgona go itirela thulaganyo ya gago mme wa bereka ka tsela e o batlang ka yone. Gone ee, go ipereka go tlhoka gore o bo o le motho yo o kgonang go tsaya kgato ka boene, o kgona go itaola e bile o iketleeletse go tsaya matsapa.

Mme o ka simolola kgwebo ya mofuta ofe? Akanya ka baagelani ba gago. A ba tlhoka go direlwa sengwe mme go se na ope yo o ka se dirang? Ka sekai, a re re gongwe o rata diphologolo. O ka ithaopela go tlhapisa kana go poma diphologolo tsa baagelani ba gago ka madinyana a a rileng. Kana gongwe o tshameka seletswa sengwe sa mmino. A gongwe o ka ruta ba bangwe go se tshameka? Kana gongwe ke kgang ya go dira tiro e gantsi batho ba bangwe ba e nyatsang, e e jaaka go tlhatswa difensetere kana go phepafatsa. Mokeresete ga a tlhabisiwe ditlhong ke go dira ka diatla tsa gagwe. (Baefeso 4:28) O ka nna wa bo wa leka le go ithuta tiro nngwe e ntšha. Leba dibuka tse o ka ithutang ka tsone go dira ditiro tseo kwa dilaeboraring kana o kope tsala gore e go rute. Ka sekai, Joshua yo mmotlana o ne a ithuta go kwala ka mokwalo wa calligraphy (mokwalo o o kgabisitsweng o o kwadilweng ka matsetseleko). Mme a simolola kgwebo e potlana ya go dira dikarata tsa taletso tsa manyalo le tsa meletlo.—Bona lebokose la “Ditiro Tse o ka Itshimololelang Tsone.”

Tlhagiso: O se ka wa itlhaganelela go simolola kgwebo o ise o sekaseke pele ditshenyegelo le mabaka a mangwe a a amegang mo go yone. (Luke 14:28-30) Sa ntlha, buisana le batsadi ba gago ka yone. Gape buisana le ba bangwe ba ba kileng ba nna le dikgwebo tsa mofuta oo. A go tla tlhokega gore o duele makgetho? A go tla tlhokega gore o bone makwalo kana tetlelelo? Botsa balaodi ba lefelo la lona go bona dintlha tse di oketsegileng.—Baroma 13:1-7.

Nna Tekatekano!

Gone go kotsi go nna le tiro e ntsi go feta kafa o ka e laolang ka gone. Laurie-Ann o boletse seno ka basha bangwe ba ba berekang: “Ga ba dire tiro ya bone ya sekolo e e dirwang kwa gae, e bile ba nna ba lapile thata mo ba sa kgoneng go tlhwaya tsebe mo tlelaseng.” Ke boammaaruri gore kwa dinageng tse dingwe basha ga ba na se ba ka se dirang fa e se gore ba bereke nako e ntsi gore ba thuse malapa a bone go tshela. Mme fa maemo a sa go tlhoke go dira jalo ke ka ntlha yang fa o tshwanetse wa ipolaya ka tsela eno? Bomankge ba le bantsi ba bolela gore go bereka diura tse di fetang di le 20 ka beke fa o sa ntse o tsena sekolo ke go ipolaya mme go ka nna le matswela a a kotsi. Bangwe ba akantsha gore motho a se ka a dira diura tse di fetang di le robedi go ya go di le lesome ka beke.

Fa o dirisa nako e ntsi thata, maatla le botlhaga o bereka morago ga sekolo seno se ka koafatsa botsogo jwa gago, maduo le semoya sa gago. Ee, ga se bagolo fela ba ba gateletsweng ke “maatla a a tsietsang a dikhumo le dikeletso tsa dilo tse dingwe tsotlhe.” (Mareko 4:19) Ka jalo, nna tekatekano. Solomone o ne a tlhagisa jaana ka go bereka mo go feteletseng: “Go molemo se se lekanyeng legofi fa se na le boiketlo, bogolo go se se lekanyeng diatla di le pedi fa se na le letsapa le go belebetlèla phefo fela.”—Moreri 4:6.

Ee, go ka nna ga bo go tlhokega go itirela madinyana. Mme fa maitlhomo a gago a go dira jalo e le a a siameng e bile e le a bomodimo, jaaka Avian yo o boletsweng pelenyana, o ka tlhomamisega gore Jehofa o tla segofatsa maiteko a gago. Le fa go ntse jalo, tlhomamisega gore ga o tshwarege thata ka tiro mo o lebalang “dilo tsa botlhokwa segolo,” e leng dilo tsa semoya. (Bafilipi 1:10) Le fa gone madi e ka nna “phemelo,” kamano ya gago le Modimo ke yone e e tla dirang gore o atlege eleruri.—Moreri 7:12; Pesalema 91:14.

[Ntlha e e kwa tlase]

[Lebokoso mo go tsebe 20]

Ditiro Tse o ka Itshimololelang Tsone

• Go tlhatswa difensetere

• Go rekisa kana go tsamaisa makwalodikgang

• Go tlosa kapoko mo tseleng

• Go tlhokomela tshingwana kana llono

• Go sala le bana

• Go fepa diruiwa, go tsamaya le tsone kana go di tlhapisa

• Go phatsimisa ditlhako

• Go roka kana go aena diaparo

• Go jala merogo le go e rekisa

• Go godisa dikoko kana go rekisa mae

• Go tlanya kana go dira tiro ya khomputara

• Go tsamaisa melaetsa

• Go tsamaisa dilo

• Go ruta mmino kana dirutwa tse dingwe

[Setshwantsho mo go tsebe 19]

Go bereka mo go feteletseng go ka diga maduo a gago