27 JULLU–2 AGOSTU 2026
KNANANUK 56 Laʼo ho lia-loos
Kontinua hametin Ita-nia fiar nuʼudar Ita aumenta edukasaun
“Nuʼudar ita laʼo ba oin ona, mai ita kontinua laʼo ba oin iha dalan neʼebé hanesan.”—FLP 3:16.
OBJETIVU
Buka hatene Bíblia nia prinsípiu haat neʼebé bele ajuda Ita atu kontinua hametin Ita-nia fiar ba Jeová nuʼudar Ita aumenta edukasaun.
1-2. (a) Se Ita deside atu aumenta edukasaun, Ita presiza kontinua halo saida? (b) Liafuan “kontinua laʼo ba oin iha dalan neʼebé hanesan” refere ba saida? (Filipe 3:16)
JEOVÁ nia atan balu deside atu aumenta edukasaun depois remata tiha edukasaun báziku. Karik sira sente katak edukasaun estra hanesan neʼe bele ajuda sira hetan serbisu neʼebé bele apoia sira atu serbí Jeová. Se Ita deside ona atu aumenta edukasaun, oinsá mak Ita bele kontinua iha relasaun neʼebé besik ho Jeová? (Tgo 4:8a) Klaru katak Ita hasoru ona situasaun neʼebé koko Ita-nia fiar iha eskola. Agora Ita presiza “kontinua laʼo ba oin iha dalan neʼebé hanesan”, neʼe katak kontinua serbí Jeová ho laran-metin hanesan Ita halo toʼo agora.—Lee Filipe 3:16.
2 Iha lian Gregu, fraze “kontinua laʼo ba oin iha dalan neʼebé hanesan” halo ema hanoin kona-ba soldadu sira neʼebé marxa hamutuk ba oin. Se Ita deside atu aumenta edukasaun, Ita presiza kontinua “marxa ba oin” atu serbí Jeová hodi la para ka la hakiduk ba kotuk. Lisaun neʼe sei koʼalia kona-ba Bíblia nia prinsípiu haat neʼebé bele ajuda Ita. Prinsípiu sira-neʼe laʼós buat foun ba Ita. Ita aplika ona ida-neʼe no presiza aplika nafatin nuʼudar Ita kontinua Ita-nia edukasaun no mós kuandu Ita remata ona eskola.
MANTEIN TOMAN ESPIRITUÁL
3. Oinsá mak aumenta edukasaun bele afeta Ita-nia toman espirituál?
3 Dezafiu. Se Ita aumenta edukasaun, neʼe bele halo Ita okupadu tebes. Ita sei hakarak estuda didiʼak iha eskola, no neʼe bele halo Ita hanoin katak eskola mak importante liu fali Jeová nia serbisu. Karik Ita komesa falta reuniaun, ladún haklaken ka estuda Bíblia mesak, no ladún halo orasaun.—Apok 2:4.
4. Tanbasá importante atu “badinas nafatin iha Naʼi nia serbisu”? (1 Korinto 15:58)
4 Lee 1 Korinto 15:58. Atu bisikleta laʼo ba oin, Ita presiza kontinua hean. Nuneʼe mós, atu nafatin iha relasaun metin ho Jeová, Ita presiza “badinas nafatin iha Naʼi nia serbisu”. Neʼe laʼós deʼit kona-ba fahe tempu balu ba atividade espirituál nian. Importante mak Ita tau Ita-nia prioridade ba buat neʼebé loos, serbí Jeová mak primeiru no eskola segundu. (Mt 22:37) Irmán joven ida naran Samantha hatete: “Haʼu promete ba haʼu-nia an, se eskola mak hanetik haʼu-nia espiritualidade, haʼu sei para eskola.”
5. Saida mak Ita bele halo atu okupadu nafatin iha Jeová nia serbisu?
5 Saida mak Ita bele halo antes hahú edukasaun estra? Deside metin atu tau uluk Jeová iha Ita-nia moris. Husu Ita-nia an: ‘Haʼu iha planu saida atu bele prepara no tuir beibeik reuniaun, haklaken, no estuda Bíblia mesak?’ (Jos 1:8; Mt 28:19, 20; Ebr 10:25) ‘Uluk kuandu haʼu eskola hela, oinsá mak haʼu arranja tempu atu halo buat espirituál nian?’ ‘Se haʼu presiza hadiʼa haʼu-nia toman, mudansa saida mak haʼu bele halo agora?’ Deside metin atu okupadu nafatin iha Jeová nia serbisu nuʼudar Ita aumenta edukasaun. Ita presiza badinas eskola, maibé labele husik ida-neʼe hanetik Ita-nia adorasaun ba Jeová.a—Mt 6:24.
6. Kuandu analiza Ita-nia an, Ita presiza hanoin kona-ba saida deʼit? (Haree mós foto.)
6 Nuʼudar Ita aumenta edukasaun, analiza beibeik Ita-nia an, karik fulan-fulan. Husu Ita-nia an: ‘Haʼu nafatin tau uluk Jeová iha haʼu-nia moris ka lae?’ Matan-moris kona-ba sinál sira neʼebé hatudu katak Ita-nia prioridade troka. Porezemplu, karik Ita komesa toman atu falta reuniaun ka toʼo tarde, ka durante reuniaun Ita hanoin kona-ba matéria eskola nian, ka tuir deʼit reuniaun liuhusi vídeo konferénsia. No mós, karik Ita ladún ona halo orasaun ho laran, ladún lee Bíblia, ka baruk haklaken no hakarak fila lalais. Se nuneʼe, halo kedas buat ruma. Keta husik eskola hanetik Ita atu tau uluk Jeová iha Ita-nia moris.
Keta husik edukasaun hanetik Ita atu tau uluk Jeová iha Ita-nia moris (Haree parágrafu 6)
“PROTEJE Ó-NIA KBIIT ATU HANOIN”
7. Oinsá mak edukasaun estra bele afeta Ita-nia hanoin?
7 Dezafiu. Edukasaun estra balu bele halo Ita aprende ideia neʼebé kontra Bíblia, hanesan “filozofia no hanorin bosok”, inklui ateízmu no evolusaun. (Kol 2:8) Karik profesór balu mós anima ita atu tau fiar ba Ita-nia an rasik. Irmaun joven ida konta kona-ba tempu neʼebé nia eskola, nia dehan: “Ami la aprende deʼit skill, maibé aprende kona-ba dalan oinsá atu iha hanoin, maibé dala barak neʼe la tuir Jeová nia hanoin. Porezemplu, mestre sira hanorin katak ita-nia susesu depende ba ita-nia kapasidade. Neʼe halo susar liután mai haʼu atu sadere ba Jeová nia ajuda.”
8. Tanbasá importante atu ‘proteje Ita-nia kbiit atu hanoin’? (Provérbios 5:1, 2)
8 Lee Provérbios 5:1, 2. Bíblia haruka Ita atu ‘proteje Ita-nia kbiit atu hanoin’. Kuandu ema ruma koko atu estraga ka hadau buat ruma husi Ita, Ita sei proteje ida-neʼe. Satanás no ninia mundu sempre koko atu estraga Ita-nia kbiit atu hanoin. (1 Ped 5:8) Mundu nia espíritu halo Ita laran-rua kona-ba morál, oinsá moris hahú, ka Maromak iha. Ema barak fó sai sira-nia hanoin nuʼudar ideia neʼebé “aas” ka matenek, maibé tuir loloos neʼe mak “buat beik ba Maromak”.—1 Kor 3:18-20.
9. Saida mak Ita bele halo atu proteje Ita-nia kbiit atu hanoin?
9 Saida mak Ita bele halo antes hahú edukasaun estra? Atu proteje Ita-nia kbiit atu hanoin, konfirma katak Ita fiar duni lia-loos husi Bíblia antes hahú edukasaun estra. Husu Ita-nia an: ‘Tanbasá haʼu fiar katak Maromak iha? Tanbasá haʼu fiar Bíblia mak Maromak nia Liafuan? Tanbasá haʼu fiar katak Bíblia nia morál mak diʼak liu fali mundu nia hanoin?’ Diʼak mós atu hanoin fali kona-ba tempu neʼebé Ita eskola hela. Ita-nia fiar sai fraku bainhira ema seluk hatete katak sira apoia teoria evolusaun ka lae? Ita hakarak halo tuir kolega eskola nia hahalok neʼebé kontra Bíblia ka lae? Se Ita sente katak Ita-nia fiar la metin, saida mak Ita bele halo agora? Antes atu hahú edukasaun estra, deside metin atu la husik ema seluk estraga Ita-nia kbiit atu hanoin.—2 Tim 2:16-18.b
10. Oinsá mak Ita bele kontinua proteje Ita-nia kbiit atu hanoin?
10 Nuʼudar Ita aumenta edukasaun, analiza beibeik Ita-nia an hodi husu pergunta hanesan: ‘Haʼu komesa hanoin katak ema seluk nia hahalok aat neʼebé kontra Bíblia mak buat baibain deʼit ka lae? Kuandu ema fó sai ideia ruma, haʼu nota lalais ka lae katak neʼe mak ema nia matenek laʼós lia-loos? Haʼu fiar duni Maromak nia Ukun deʼit mak bele rezolve ema nia problema ka lae?’ Atu proteje Ita-nia kbiit atu hanoin, kontinua estuda Maromak nia Liafuan no hanoin kleʼan oinsá atu aplika. Estuda Bíblia no hanoin kleʼan sei ajuda Ita atu hametin Ita-nia fiar ba lia-loos.—1 Tim 4:15.
MANEJA ITA-NIA TEMPU HO MATENEK
11. Bá eskola no estuda bele lori dezafiu saida?
11 Dezafiu. Bá eskola no estuda bele han Ita-nia tempu barak, liuliu se Ita estuda ba ezame ka tenke halo kompletu projetu ruma. Se Ita la maneja Ita-nia tempu ho matenek, Ita bele sente estrese ka kole demais. Tan neʼe importante tebes atu tau matan ba Ita-nia an iha dalan fíziku no mentál.
12. Ita presiza ‘uza didiʼak Ita-nia tempu’ atu halo saida deʼit? (Éfeso 5:15, 16)
12 Lee Éfeso 5:15, 16. Ita presiza ‘uza didiʼak Ita-nia tempu’ maski dala ruma susar tanba Ita iha buat barak atu halo. Porezemplu, Ita presiza estuda matéria eskola nian, maibé Ita mós presiza ransu ho Ita-nia família no maluk fiar-naʼin. (Sal 133:1; Prov 18:1) Buat neʼebé importante liu mak tau matan ba Ita-nia espiritualidade. (Mt 6:33) Liután neʼe, karik Ita iha responsabilidade iha família laran no halo serbisu. Ita mós tenke tau matan ba Ita-nia saúde hodi deskansa no halo ezersísiu. (Ecle 4:6; 1 Tim 4:8) Atu halo buat sira-neʼe hotu, Ita presiza maneja tempu ho didiʼak.
13. Saida mak Ita bele halo atu uza tempu ho didiʼak?
13 Saida mak Ita bele halo antes hahú edukasaun estra? Bíblia dehan katak planu neʼebé diʼak sei lori susesu. (Prov 21:5) Tan neʼe, halo oráriu ho didiʼak antes hahú edukasaun estra. Husu Ita-nia an: ‘Uluk kuandu haʼu eskola hela, haʼu uza didiʼak tempu atu halo buat importante oioin ka lae? Se haʼu ladún uza didiʼak haʼu-nia tempu iha pasadu, mudansa saida deʼit mak haʼu bele halo agora?’ Deside metin atu kontrola Ita-nia tempu no keta husik tempu mak kontrola Ita.c
14. Pergunta saida deʼit mak bele ajuda Ita atu analiza Ita-nia an?
14 Nuʼudar Ita aumenta edukasaun, analiza beibeik Ita-nia an. Husu Ita-nia an: ‘Haʼu iha tempu natoon atu deskansa no halo ezersísiu ka lae? Haʼu nafatin iha tempu atu ransu ho irmaun-irmán sira ka lae? Haʼu bele halo hotu haʼu-nia TPC tuir tempu ka lae? Se haʼu la tuir tempu, neʼe tanba haʼu iha buat barak demais atu halo, ka haʼu la uza tempu ho didiʼak? Ema seluk inklui haʼu-nia família sente katak haʼu presiza hadiʼa haʼu-nia toman ka lae?’ Se Ita rekoñese katak Ita presiza halo mudansa ba Ita-nia oráriu, ka hadiʼa Ita-nia toman, keta demora atu halo ida-neʼe. Ita mós bele koʼalia ho ema neʼebé hatene maneja didiʼak sira-nia tempu.—Prov 11:14.
KONTINUA “LAʼO HAMUTUK HO EMA MATENEK”
15. Nuʼudar Ita tuir kursu ka eskola, karik Ita hasoru dezafiu saida?
15 Dezafiu. Nuʼudar Ita tuir kursu ka eskola, karik Ita-nia maluk estudante sira hakarak Ita atu ransu hamutuk, no Ita mós hakarak ransu ho sira. Karik Ita sente besik liu ho sira tanba idade hanesan no gosta buat neʼebé hanesan, liuliu se Ita uza tempu barak liu ho sira iha klase. Ikusmai Ita bele sente katak sira mak diʼak liu fali irmaun-irmán sira. Maibé Ita presiza kuidadu. Maski Ita iha buat barak neʼebé hanesan ho sira, maibé loloos Ita la hanesan ho sira tanba Ita hakarak halo Jeová kontente no sira lae. No kuandu Ita gasta tempu barak liu ho sira, sira-nia hanoin bele fó influénsia ba Ita. (1 Kor 15:33) Neʼe mak buat neʼebé akontese ba Michael neʼebé tuir treinamentu kona-ba eletrisidade ba tinan haat. Nia hatete: “Nuʼudar parte ba treinamentu, semana-semana haʼu gasta oras 40 atu serbisu ho ema neʼebé la respeitu feto, rona múzika neʼebé la diʼak, no koʼalia liafuan foʼer. No neʼe komesa afeta haʼu-nia hanoin.”
16. Ita aprende saida husi Provérbios 13:20?
16 Lee Provérbios 13:20. Bíblia fó avizu katak ransu neʼebé la diʼak bele lori problema mai ita. Maibé “ema neʼebé laʼo hamutuk ho ema matenek sei sai matenek”. Lisaun mak: Ita hotu sei hetan influénsia neʼebé diʼak ka la diʼak husi ema neʼebé ita ransu beibeik. Tan neʼe, kontinua habelun ho sira neʼebé hadomi Jeová no hakarak duni atu Ita hetan susesu.—Sal 101:6, 7; 119:63.
17. Saida mak Ita bele halo atu hasees an husi ransu neʼebé la diʼak?
17 Saida mak Ita bele halo antes hahú edukasaun estra? Tau limite ba tempu neʼebé Ita sei gasta ho kolega eskola. Irmaun Trenton hatete: “Haʼu hatudu laran-diʼak ba kolega eskola, maibé haʼu la gasta tempu hamutuk ho sira bainhira fila eskola. Haʼu haree sira nuʼudar kolega eskola, laʼós nuʼudar haʼu-nia belun neʼebé besik.” Oinsá ho Ita? Husu Ita-nia an: ‘Uluk bainhira haʼu eskola hela, oinsá mak haʼu tau limite ba tempu neʼebé haʼu gasta ho kolega eskola? Se haʼu ladún kontrola haʼu-nia ransu iha tempu uluk, mudansa saida mak haʼu presiza halo agora?’ Deside metin atu kontinua “laʼo hamutuk ho ema matenek” no keta gasta tempu barak demais ho ema neʼebé la hadomi Jeová.d
18. Pergunta saida deʼit mak Ita presiza husu ba Ita-nia an? (Haree mós foto.)
18 Durante eskola husu beibeik Ita-nia an: ‘Haʼu komesa habelun ho kolega eskola ka lae? Sira-nia toman, liafuan, no hahalok komesa afeta dalan neʼebé haʼu koʼalia no hanoin ka lae? Jeová sente oinsá kona-ba haʼu-nia dalan atu ransu ho sira?’ (Sal 1:1) Keta demora atu halo mudansa se Ita nota katak Ita presiza hadiʼa buat ruma. Ita-nia belun sira mak ema neʼebé hadomi Jeová. No mós, keta dada an atu haklaken ba kolega eskola. Ita iha oportunidade furak atu koʼalia ba sira kona-ba Jeová no Bíblia.
Keta dada an atu haklaken ba kolega eskola (Haree parágrafu 18)e
PREPARA HO DIDIʼAK
19. Oinsá mak Ita bele prepara an atu tahan hasoru dezafiu nuʼudar Ita aumenta edukasaun? Fó toʼok ilustrasaun.
19 Ema neʼebé atu saʼe foho presiza prepara ho didiʼak. Maski nia la hatene ho loloos susar saida mak nia sei hasoru, maibé nia presiza iha saúde diʼak, uza roupa saʼe foho nian, no hatene fatin neʼebé nia atu bá. Nuneʼe mós ho Ita, se Ita deside atu aumenta edukasaun, Ita presiza iha saúde espirituál neʼebé diʼak, “uza kompletu ekipamentu funu nian husi Maromak”, no Ita-nia objetivu mak laʼós atu hetan susesu iha mundu neʼe, maibé atu fó glória ba Jeová iha buat hotu neʼebé Ita halo.—Éf 6:11-13; 1 Kor 9:26, 27; 10:31.
20. Oinsá Ita bele ‘kontinua koko Ita-nia an’?
20 Bíblia anima ita: “Kontinua koko imi-nia an atu hatene se imi moris tuir fiar ka lae.” (2 Kor 13:5) Ita bele halo ida-neʼe nuʼudar Ita aumenta Ita-nia edukasaun. Analiza beibeik Ita-nia an hodi tuir pontu sira neʼebé Ita aprende iha lisaun neʼe. Ita nafatin iha toman espirituál neʼebé diʼak ka lae? Ita proteje Ita-nia hanoin husi mundu neʼe nia matenek ka lae? Ita maneja Ita-nia tempu ho didiʼak ka lae? Ita haburas relasaun belun ho irmaun-irmán sira no hasees an husi ransu neʼebé la diʼak ka lae? Ita hotu presiza husu pergunta hanesan neʼe ba ita-nia an maski eskola hela, serbisu, ka iha fatin naran deʼit. Deside atu kontinua hametin Ita-nia fiar maski Ita hasoru situasaun naran deʼit. Ita bele fiar katak Jeová sei haraik bensaun ba Ita-nia hakaʼas an.—Prov 3:5, 6.
KNANANUK 87 Mai, simu kmaan bá!
a Atu hetan sujestaun kona-ba oinsá Ita bele okupadu nafatin iha Jeová nia serbisu, haree informasaun iha jw.org ho títulu “Pergunta husi joven sira . . . Saida mak haʼu presiza halo depois hetan tiha batizmu?—Parte 1: Kontinua halo atividade espirituál”.
b Atu hetan sujestaun kona-ba oinsá atu proteje Ita-nia hanoin, haree informasaun “Keta husik ‘matenek mundu neʼe nian’ lohi ita” iha Livru Haklaken Maiu 2019.
c Atu hetan sujestaun kona-ba oinsá atu organiza Ita-nia atividade loroloron nian, haree informasaun “Pergunta husi joven sira . . . Oinsá haʼu bele maneja haʼu-nia tempu?” iha jw.org.
d Atu hetan sujestaun kona-ba oinsá atu halo desizaun diʼak kona-ba ransu, haree lisaun 48 husi livru Moris Haksolok ba Nafatin ho títulu “Hili didiʼak Ita-nia belun”.
e ESPLIKASAUN BA FOTO: Irmán ida neʼebé tuir kursu kona-ba hadiʼa no tesi fuuk haklaken ba ninia kolega iha kursu fatin.