Kitabu cha Ayubu Kinaweza Kukusaidia Unapotoa Shauri

1-2. Marafiki watatu wa Ayubu na Elihu walikabili changamoto gani?

HABARI zilisambaa haraka miongoni mwa watu wa Mashariki kama moto wa mwituni. Ayubu, mwanamume aliyejulikana kotekote kwa sababu ya utajiri wake, alikuwa amepoteza kila kitu alicho nacho. Marafiki wake watatu—Elifazi, Bildadi, na Sofari—waliposikia kuhusu mambo yaliyompata Ayubu, walienda Usi ili kumfariji. Lakini hawakuwa wametarajia kuona mambo waliyojionea walipofika.

² Wazia kilichotokea. Ni kana kwamba kila kitu ambacho Ayubu alimiliki kilichukuliwa. Alipoteza makundi yake makubwa ya kondoo, ng’ombe, ngamia, na punda. Watoto wake waliuawa na pia watumishi wake wengi waliuawa kwa upanga. Na nyumba ambayo watoto wa Ayubu waliuawa sasa ni magofu. Zaidi ya kukabili mambo hayo mabaya, Ayubu pia akawa mgonjwa sana. Sasa mwili wake ulikuwa umejaa majipu yenye maumivu makali. Kutoka mbali, wale wanaume watatu wanamwona Ayubu akiwa amevunjika moyo na ameketi kwenye majivu. Wanatendaje? Kwa siku saba hivi, hawamwambii jambo lolote mwanamume huyo aliye na maumivu makali. (Ayu. 2:​12, 13) Baada ya muda fulani, kijana anayeitwa Elihu anawasili na kuketi karibu. Kisha, Ayubu anaanza kuongea kwa kulaani siku aliyozaliwa na kutamani kufa. (Ayu. 3:​1-3, 11) Ni wazi kwamba Ayubu anahitaji msaada! Mambo ambayo wanaume hao watasema na jinsi watakavyoyasema yatathibitisha ikiwa kwa kweli ni marafiki wa Ayubu na ikiwa kwa kweli wanahangaikia hali yake njema.

3. Tutazungumzia nini katika makala hii?

³ Yehova alimwongoza Musa aandike mambo ambayo wale marafiki watatu na Elihu walisema na kutenda. Inaelekea baadhi ya mambo ambayo Elifazi alisema yaliongozwa na roho mwovu. Tofauti na hilo, mambo aliyosema Elihu yaliongozwa na Yehova. (Ayu. 4:​12-16; 33:​24, 25) Hivyo, haishangazi kwamba ingawa kitabu cha Ayubu kina baadhi ya ushauri bora zaidi uliowahi kutolewa, pia kinataja ushauri ambao ni mbaya sana. Jambo muhimu tunaloweza kujifunza kutokana na kitabu cha Ayubu ni jinsi kinavyoweza kutusaidia tunapohitaji kutoa shauri. Kwanza, tutachunguza mifano mibaya ya wale marafiki watatu wa Ayubu. Kisha, tutazungumzia mfano mzuri wa Elihu. Katika kila kisa, tutachunguza jinsi ambavyo Waisraeli wangeweza kujifunza kutokana na kitabu cha Ayubu na jinsi tunavyoweza kunufaika leo.

JINSI MARAFIKI WATATU WA AYUBU WALIVYOMSHAURI

4. Kwa nini marafiki watatu wa Ayubu walishindwa kutimiza kusudi lao? (Tazama pia picha.)

⁴ Biblia inasema kwamba marafiki watatu wa Ayubu walienda “kumpa pole na kumfariji Ayubu” baada ya kusikia kuhusu misiba iliyompata. (Ayu. 2:11) Hata hivyo, walishindwa kutimiza kusudi lao. Kwa nini? Angalau kwa sababu tatu hivi. Kwanza, walifikia haraka mkataa usio sahihi. Kwa mfano, walifikiri kimakosa kwamba Ayubu alikuwa akiadhibiwa kwa sababu ya dhambi alizokuwa ametenda.a (Ayu. 4:7; 11:14) Pili, sehemu kubwa ya ushauri ambao wanaume hao walitoa haukumsaidia Ayubu, haukuwa wenye fadhili, na ulikuwa wenye kuumiza sana. Kwa mfano, wanaume wote watatu walisema mambo ambayo yalisikika kuwa mazuri, lakini yalikuwa maneno matupu. (Ayu. 13:12) Kwa njia isiyo ya fadhili, Bildadi alimwambia Ayubu mara mbili kwamba aliongea sana. (Ayu. 8:2; 18:2) Na Sofari kwa ukali aliashiria kwamba Ayubu alikuwa “mtu asiye na akili.” (Ayu. 11:12) Tatu, ingawa hawakuzungumza kwa sauti kubwa, mara nyingi walizungumza naye kwa njia isiyo ya heshima, yenye dhihaka, na yenye kushutumu. (Ayu. 15:​7-11) Mwishowe, wanaume hao walikazia zaidi kuthibitisha kwamba Ayubu alikuwa amefanya dhambi, kuliko kuuponya moyo wake au kujenga imani yake.

5. Ushauri ambao marafiki wa Ayubu walitoa ulikuwa na matokeo gani?

⁵ Haishangazi kwamba ushauri ambao marafiki wa Ayubu walitoa haukuwa na matokeo mazuri. Ayubu alihisi amepondwa na maneno yao. (Ayu. 19:2) Tunaweza kuelewa kwa nini Ayubu alichochewa kutetea sifa yake. Na hilo lilisababisha apoteze usawaziko katika njia yake ya kufikiri na azungumze kwa njia isiyo ya hekima. (Ayu. 6:​3, 26) Marafiki wa Ayubu hawakusema mambo yaliyopatana na njia ya Yehova ya kufikiri; na hawakumtendea Ayubu kwa huruma. Matokeo ni kwamba bila kujua walitumiwa kama chombo mikononi mwa Shetani. (Ayu. 2:​4, 6) Simulizi hilo lingewanufaishaje Waisraeli, na linaweza kutunufaishaje sisi leo?

6. Wazee katika taifa la Israeli wangeweza kujifunza nini kutokana na mfano mbaya wa marafiki watatu wa Ayubu?

⁶ Jinsi ambavyo Waisraeli wangeweza kunufaika. Baada ya kuanzisha taifa la Israeli, Yehova aliwaweka rasmi wanaume waliostahili, wazee, wawe waamuzi na watoe hukumu kulingana na viwango vyake vya uadilifu. (Kum. 1:​15-18; 27:1) Wanaume hao walihitaji kusikiliza kwa makini kabla ya kutoa ushauri au hukumu. (2 Nya. 19:6) Walihitaji pia kuuliza maswali badala ya kufikiri kwamba wanajua habari zote zinazohusika. (Kum. 19:18) Washauri hao katika taifa la Israeli walihitaji kuepuka kuongea kwa ukali na wale waliowafuata ili kupata msaada. Kwa nini? Kwa sababu kuonyesha kwamba umeudhika kunaweza kumzuia mtu kusema mambo yaliyo moyoni mwake. (Kut. 22:​22-24) Wazee katika taifa la Israeli ambao walichunguza simulizi la Ayubu bila shaka wangeweza kujifunza masomo mengi.

7. Mbali na wazee katika taifa la Israeli, ni nani wengine ambao wangeweza kutoa shauri, na wangewezaje kunufaika kutokana na simulizi za Ayubu? (Methali 27:9)

⁷ Bila shaka, si wanaume wakomavu tu walioweza kutoa ushauri katika taifa la Israeli. Ukweli ni kwamba Mwisraeli yeyote—kijana au mzee, mwanamume au mwanamke—angeweza kumshauri rafiki yake aliyehitaji kuboresha ibada yake au kurekebisha mwenendo wake. (Zab. 141:5) Shauri hilo la unyoofu ni ishara ya urafiki wa kweli. (Soma Methali 27:9.) Mfano mbaya wa marafiki watatu wa Ayubu ungeweza kuwapatia Waisraeli mfano hai wa mambo ambayo hawapaswi kusema au kutenda wanapotoa shauri.

8. Tunahitaji kuepuka hatari gani tunapotoa shauri? (Tazama pia picha.)

⁸ Jinsi sisi tunavyoweza kunufaika. Tukiwa Wakristo, tungependa kuwasaidia ndugu na dada zetu wanapopata matatizo. Hata hivyo, ili tuwasaidie, tunapaswa kuepuka kufanya mambo waliyofanya marafiki watatu wa Ayubu. Kwanza, tunapaswa kuepuka kufikia mkataa haraka-haraka na kuhakikisha kwamba mambo tunayosema yanategemea habari hakika. Pili, hatupaswi kutoa ushauri kwa msingi wa uzoefu wetu usiotegemeka, kama alivyofanya mara nyingi Elifazi, badala yake, tutoe ushauri kwa kutegemea msingi imara wa Neno la Mungu. (Ayu. 4:8; 5:​3, 27) Tatu, tunahitaji kuepuka kutumia maneno makali au yenye kuchambua-chambua. Kumbuka kwamba Elifazi na rafiki zake walisema mambo fulani yaliyo kweli; hata jambo moja walilosema lilinukuliwa na mwandikaji wa Biblia aliyeongozwa na roho ya Mungu. (Linganisha Ayubu 5:13 na 1 Wakorintho 3:19.) Hata hivyo, mambo mengi waliyosema kumhusu Mungu hayakuwa sahihi na walimuumiza Ayubu, hivyo Yehova alisema kwamba hawakuwa wamesema ukweli. (Ayu. 42:​7, 8) Ushauri mzuri kamwe haumwonyeshi Yehova kuwa hana usawaziko au kuwafanya watumishi wake waone kwamba Yehova hawezi kuwapenda. Acheni sasa tuzungumzie mambo tunayoweza kujifunza kutoka kwa Elihu.

JINSI ELIHU ALIVYOMSHAURI AYUBU

9. Eleza kwa nini Ayubu alihitaji msaada baada ya marafiki wake kuacha kuzungumza, na jinsi Yehova alivyoandaa msaada huo.

⁹ Kufikia wakati ambapo Ayubu na marafiki wake waliacha kubishana, ni lazima hali ilikuwa mbaya sana. Wanaume hao walikuwa wamezungumza maneno ya kutosha kujaza sura 28 za Biblia, na mambo mengi waliyosema yalichochewa na hasira. Haishangazi kwamba Ayubu aliendelea kuwa na maumivu! Bado alihitaji faraja na kurekebishwa. Yehova alimsaidiaje Ayubu? Alimtumia Elihu kumshauri. Kwa nini Elihu hakuzungumza mapema? Alisema hivi: “Mimi ni kijana, lakini ninyi ni wazee. Kwa hiyo kwa heshima nilijizuia.” (Ayu. 32:​6, 7) Kijana Elihu alitambua jambo ambalo watu wengi leo hutambua: Wale wenye umri mkubwa wameishi miaka mingi na kujifunza mengi, hivyo, wana hekima na uzoefu ambao mara nyingi vijana hawana. Lakini baada ya kumsikiliza Ayubu na rafiki zake kwa subira, Elihu hakuweza kuendelea kukaa kimya. Alisema hivi: “Umri peke yake haumfanyi mtu awe na hekima, wala si wazee peke yao wanaoelewa yaliyo sawa.” (Ayu. 32:9) Baada ya hapo, Elihu alisema nini na kwa njia gani?

10. Elihu alifanya nini kabla ya kumpatia shauri Ayubu? (Ayubu 33:​6, 7)

¹⁰ Kabla ya kumpatia shauri Ayubu, Elihu alitengeneza mazingira yanayofaa. Jinsi gani? Kwanza, alidhibiti hisia zake mwenyewe. Tunajua hilo kwa sababu Biblia inasema kwamba mwanzoni Elihu alikuwa amekasirika. (Ayu. 32:​2-5) Hata hivyo, Elihu hakumshambulia hata mara moja Ayubu kwa hasira. Badala yake, alizungumza naye kwa njia yenye kumtia moyo. Kwa mfano, alimwambia Ayubu hivi: “Tazama! Mimi ni kama wewe mbele za Mungu wa kweli.” (Soma Ayubu 33:​6, 7.) Kisha, Elihu alitaja wazi kwamba alikuwa amemsikiliza kwa makini Ayubu. Isitoshe, alitaja mambo makuu ya mazungumzo ya Ayubu. (Ayu. 32:11; 33:​8-11) Elihu alifanya hivyo tena katika pindi nyingine alizomshauri Ayubu.—Ayu. 34:​5, 6, 9; 35:​1-4.

11. Elihu alimshauri Ayubu kwa njia gani? (Ayubu 33:1)

¹¹ Alipokuwa anamshauri Ayubu, Elihu alifanya hivyo kwa njia ambayo ilionyesha anamheshimu mwanamume huyo mwaminifu. Kwa mfano, Elihu alitumia jina la Ayubu, jambo ambalo inaelekea wanaume wale watatu hawakufanya. (Soma Ayubu 33:1.) Huenda akikumbuka tamaa yake kubwa ya kuzungumza wakati Ayubu na marafiki wake walipokuwa wakibishana, Elihu, akiwa na hisia-mwenzi alimpa pia Ayubu nafasi ya kuzungumza baada ya kumshauri. (Ayu. 32:4; 33:32) Kwa njia iliyo wazi, Elihu pia alimwonya Ayubu kuhusu kwa nini njia yake ya kufikiri haikuwa nzuri na kwa fadhili alimkumbusha kuhusu sifa ya Yehova ya hekima, nguvu, haki, na upendo mshikamanifu. (Ayu. 36:​18, 21-26; 37:​23, 24) Bila shaka, shauri hilo zuri kutoka kwa Elihu lilimsaidia Ayubu awe tayari kupokea maagizo zaidi, wakati huu kutoka kwa Muumba wake. (Ayu. 38:​1-3) Mfano wa Elihu ungeweza kuwanufaishaje Waisraeli wa zamani, na unawezaje kutunufaisha sisi leo?

12. Yehova aliwatumiaje manabii kuwasaidia watu wake, na Waisraeli wangewezaje kunufaika kutokana na mfano mzuri wa Elihu?

¹² Jinsi ambavyo Waisraeli wangeweza kunufaika. Katika historia yote ya Waisraeli, Yehova aliwaweka rasmi manabii ili wawajulishe Waisraeli kusudi lake. Kwa mfano, katika kipindi cha Waamuzi, Debora alilipatia mwongozo wa kiroho taifa hilo na Samweli alitumikia kwa bidii akiwa msemaji wa Yehova tangu alipokuwa kijana. (Amu. 4:​4-7; 5:7; 1 Sam. 3:​19, 20) Kisha, katika nyakati za wafalme, Yehova aliandaa mfululizo wa manabii ili kuwaimarisha watu wake kiroho na kuwapatia ushauri waliokengeuka kutoka katika ibada safi. (2 Sam. 12:​1-4; Mdo. 3:24) Mfano wa Elihu, uliotajwa katika kitabu cha Ayubu ungeweza kuwasaidia wanaume na wanawake waaminifu kuelewa jambo la kusema na jinsi ya kulisema wanapotoa shauri.

13. Wakristo leo wanawezaje kuwatia moyo waabudu wenzao?

¹³ Jinsi sisi tunavyoweza kunufaika. Tukiwa Wakristo, sisi pia tunawajulisha wengine kusudi la Mungu kwa kutangaza habari zinazopatikana katika Neno lake, Biblia. Tunatumia pia maneno yanayojenga na kuwatia moyo waabudu wenzetu. (1 Kor. 14:3) Wazee hasa wanahitaji kutambua umuhimu wa ‘kuwafariji’ ndugu na dada zao, hata wale ambao huenda wameudhika au maneno yao yamekuwa “mazungumzo ya ovyoovyo.”—1 The. 5:14; Ayu. 6:3.

14-15. Toa mfano wa jinsi ambavyo mzee anaweza kumwiga Elihu anapotoa shauri.

¹⁴ Wazia hali hii. Mzee wa kutaniko amepata habari kwamba dada katika kutaniko lao ameshuka moyo. Kwa kufaa, yeye na ndugu mwingine wanamtembelea na kujitahidi kumtia moyo. Katika ziara hiyo, dada anawaeleza kwamba amevunjika moyo. Anataja kwamba hana shangwe ingawa anahudhuria mikutano na kushiriki katika huduma. Mzee huyo wa kutaniko atafanya nini?

¹⁵ Kwanza, ataanza kwa kujaribu kujua sababu za huzuni yake. Ili kutimiza hilo, atahitaji kumsikiliza kwa subira. Je, anahisi kwamba hastahili upendo wa Mungu? Je, “mahangaiko ya maisha” yanamvunja moyo? (Luka 21:34) Pili, mzee huyo atatafuta nafasi za kumpongeza dada huyo. Isitoshe, bado anahudhuria mikutano na kushiriki katika huduma licha ya kushuka moyo. Na tatu, mzee anapoelewa hali ya dada na sababu inayomfanya avunjike moyo, atatumia Biblia kumhakikishia kwamba Mungu anampenda.—Gal. 2:20.

ENDELEA KUNUFAIKA KUTOKANA NA KITABU CHA AYUBU

16. Tunawezaje kuendelea kunufaika kutokana na kitabu cha Ayubu?

¹⁶ Tunanufaika sana kwa kuchunguza kitabu cha Ayubu! Kama tulivyojifunza katika makala iliyopita, simulizi hili lililoongozwa na roho ya Mungu linatufundisha kwa nini Mungu anaruhusu kuteseka, na jinsi tunavyoweza kuvumilia. Na kama tulivyochunguza katika makala hii, sisi sote tunaweza kujifunza kutoa shauri kwa njia yenye matokeo, kwa kufuata mfano mzuri wa Elihu, badala ya mifano mibaya ya marafiki watatu wa Ayubu. Kwa nini usipitie mambo uliyojifunza katika kitabu cha Ayubu kabla ya kuwapa wengine shauri wakati ujao? Na ikiwa muda mrefu umepita tangu mara ya mwisho uliposoma kitabu cha Ayubu, jiwekee lengo la kukisoma tena kitabu hicho cha pekee. Utatambua kwamba ni chenye manufaa leo, kama tu wakati kilipoandikwa.