Kutyaira Kwakakotsekana—Chinodikanwa Chinokosha
KWAVE kuchitaurwa nezvokutyaira kuti “hakutongorina mumwe mubato unopa nzvimbo nokuda kwokukuvadzika kukuru kwakadai nokutambura, asi kunoraira rovedzo duku zvikuru chaiyoiyo yakatsiga nomutoro.” Kwati kwamboitika here kuti unzvenge motokari iri kuuya? Somunhu anofamba netsoka, mutakurwi, kana kuti mutyairi, wati wamboona tsaona yemotokari ndokuratidzira kuitira hanya kufa kwavanhu vazhinji pamigwagwa here?
MuBritain “chiverengero chavanhu vanofamba netsoka chinourawa kana kuti chinokuvadzwa nomutoo wakakomba chave chichikwira kwamakore mashanu.”—The Times.
“Vanenge varume, vakadzi navana 4 000 vanourawa pamigwagwa yeCanada . . . gore riri rose.”—The Toronto Star.
Kubvira muna 1981 kusvikira muna 1985, tsaona dzemotokari muUnited States dzakaparira nzufu 233 200.—The World Almanac, 1987.
“Motokari . . . inouraya vanopfuura vanourawa nehosha yechipfuva, yegomarara, neyomwoyo muRio de Janeiro [Brazil].”—O Estado de S. Paulo.
Pamwero wenyika, ikoku kunowirirana nei?
Kutyaira—Pakurashikirwa
Munyika yose, gore riri rose rutivi rwechina rwamana rwakakarakadzwa rwoupenyu hwavanhu vane mirioni hunourawa somuuyo wetsaona dzemotokari! Mukuwirirana neThe Toronto Star, irworwu rwuno“pfuura avo vose vanourawa gore rimwe nerimwe muhondo, utsotsi nomutsaona dzomunzvimbomo dzamabasa okugadzirwa kwezvinhu.”
MuBritain ndyiko yorufu rumwe rwapamugwagwa inotemwa kuva £252 000 ($400 000, U.S.). Neiko yakawanda zvikuru kudaro? Kunze kweyakashandiswa mukurera munhuyo, kurashikirwa kwake nemari inotambirwa inobvira, nekuvadziko yezvinhu zvokunyama, pane ndyiko yenhakuravarwere, chipatara, namamwe mabasa. Kutyaira kusina kukotsekana kunodya mari zvamazvirokwazvo!
“Bviro Yokuuraya”
Aichimbova Munyori weHurumende Wezvifambiso weBritain John Moore anokuwana “kuchishamisa kuti upenyu 5000 hunourawa gore rimwe nerimwe muBritain—asika hapatongorina kugurukuta kunobva kumanyuko ezvenhau [na]vanhu veBritain.” Mapoka anodzvinyirira okukotsekana kwomugwagwa anotaura kuti ‘kuuraya nemotokari kuri mungozi yokuva muitiro unogamuchirika wokuuraya munhu.’
Pasinei hapo nouku kushaikwa kunooneka kwokuitira hanya, mhedziso imwe hainzvengeke: Matyairire aunoita angaita musiano pakati poupenyu norufu nokuda kwomumwe munhu, zvichida iwe. Alex Miller, munzveri mukuru wokutyaira weStrathclyde Police muScotland, anotsanangura, kuti: “Motokari iri yose chombo chinouraya chinogovera mutyairi bviro yokuuraya.”
Somutyairi, ikoko kunorevei kwauri? Kunonyandura zvikuru mufungo, hakudaro here? Hunyanguvezvo, vatyairi vazhinji vemotokari havakuteereri, zvikurukuru vaya vanonwa ndokutyaira.
KuFederal Republic yeGermany kunobva mushumo wokuti “muna 1984 kwaiva netsaona dzemotokari 40 332 umo vanhu vakaurawa kana kuti kukuvadzwa uye 20 000 dzinobatanidza kuvadziko yakakomba kupfuma—dzose dzichibatanidza vatyairi vakadhakwa.” MuBritain kunwa zvinwiwa zvinoraradzisa kunobatanidza ne 1 mu 3 dziri dzose dzenzufu dzomumugwagwa.
Ko zviverengero zvakadaro zvinodzivisa vatyairi kunwa here? Kwete mukuwirirana nomutauriri wamapurisa womuEngland uyo akacherechedza, kuti: “Kuchine chiverengero chikuru chavatyairi vakagadzirira havo kuzvipinza mungozi ndokuzviisa ivo vamene, mhuri dzavo navamwe vanoshandisa mugwagwa pangozi.” Purofesa Robert Kendell wapaUnivhesiti yeEdinburgh anotaura kuti “inenge 10 muzana yechiverengero chavarume che[Britain] inotyaira motokari kanenge kamwe chete pavhiki paganhuriro yapamutemo [yezvinoraradzisa zviri muropa].” Chiiko ichecho, kana chisati chiri udyire chaihwoihwo?
Vamwe vabiki vezvinwiwa zvinoraradzisa muBritain vanoedza kudukupisa chinetso kupfurikidza nokusimudzira gadziriro dzezvifambiso zvavose. Idzodzi dzinobatanidza makambani ane mabhazi kana kuti anohaisa motokari kubatikana mukutakura chiradza kuenda nokudzoka kuhotera yake yaanoda, pasinei hapo nokuti mugariro wake woutano ungava wakadini. Pamwero weboka, vatyairi vazhinji vanoda havo kunwa vanoedza kudzivisa ngozi kupfurikidza nokutema pachine nguva mberi kuti ndoupi pakati pavo achatyaira kuendesa bokaro kumba, uye uyo anobvuma kugara asina kuraradza ndokunwa hake bedzi zvinwiwa zvisingararadzisi. Ko idzi nhamburiko, kunyange zvazvo dzingava dzinorumbidzwa, dzinobudirira here? Mishumo yomuGlasgow Herald inoti nhanho dzakadaro “hadzina kuringanira kuderedza chinoitika chokunwa ndokutyaira munzira ipi neipi yerevo.”
Chii, zvino, chigadzikiso chechinetso chomutyairi anonwa? “Pakupedzisira tinofanira kuita kuti kunwa ndokutyaira kuve kusingagamuchiriki munzanga,” anodaro mukuru mukuru wamapurisa weWarwickshire, Peter Joslin, achiwedzera, kuti: “Pangiro yedu bedzi ndeiyi: ‘Usanwa ndokutyaira.’”
Ko ikoku kuraira chaikoiko here? Dzimwe nyika dzinogombedzera norumano mirairo yadzo yemotokari, dzichipa zvirango zvakakomba kumutyairi anonwa. Murairo weSweden unopa simba vakuru vakuru kubvuta motokari yomutyairi ane ngozi, sezvo ivo vangatora banga kana kuti pfuti kutsotsi dzamasimba masimba. Sezvinoshumwa Boka raMamejasitiriti reBritain rinotsigira chiito chokurambidza vatyairi vanokundikana miedzo yokufema pari pose apo panodavirwa kuti ivo vangapara mhaka zvakare mhaka isati yasvika kudare.
Zvisinei, kune zvakawanda zvokutyaira kwakakotsekana zvinopfuura kungogara bedzi usinganwi.
[Mufananidzo uri papeji 3]
Munyika yose, gore riri rose chiverengero chavanhu vanourawa mutsaona dzemotokari chinopfuura chiverengero chavanhu cheIceland