බඩු මිල දරාගන්න බැරිද?

තියෙන ගාණ පරෙස්සමින් පාවිච්චි කරන්න

ජීවන වියදම ඉහළ යද්දී අපි හැමෝටම ඒක ලේසි නැහැ. එහෙමයි කියලා ‘දැන් නං ඉතින් කාලා ඇඳලත් ඉවරයි’ කියලා හිතන්න එපා. මොකද ඒ වෙනුවෙන් ඔයාට තාමත් දෙයක් කරන්න පුළුවන්.

ඒක වැදගත් ඇයි?

ඔයාට ලැබෙන සල්ලි අරපිරිමැස්මෙන් පාවිච්චි කළේ නැත්නම් දන්නෙම නැතුව ඒ ටික ඉවර වෙයි. ඒකෙන් වෙන්නේ තියෙන ප්‍රශ්න දෙගුණ තෙගුණ වෙන එක. ඔයාගේ අතට එන්නේ පොඩි ගාණක් වුණත් ඔයා මොළේ කල්පනා කරලා දේවල් කළොත් කරදරයක් නැතුව ඔයාගේ වැඩ ටික කරගන්න පුළුවන් වෙයි.

ඔයාට කරන්න පුළුවන් මොනවාද?

ලැබෙන ගාණට වඩා වියදම් කරන්න එපා. එතකොට මාසේ දුවාගන්න සල්ලි මදි වෙයිද කියලා බය වෙන්න ඕනෙ නැහැ. හදිස්සියේවත් හිතපු නැති වියදමක් ආවත් ඔයා හිර වෙන්නෙත් නැහැ.

බජට් එකක් හදාගන්න. ඒ කියන්නේ ඔයාට ලැබෙන ගාණයි, තියෙන වියදමුයි ලියාගන්න. එතකොට ලැබෙන ගාණට වඩා වියදම් නොකර ඉන්න ඔයාට පුළුවන්. බජට් එක හදද්දී අත්‍යවශ්‍යම දේවල් ඒකට දාගන්න. ඒකේ නැති දේවල්වලට වියදම් කරන්න එපා. බඩුවල මිල ගණන්, ඔයාගේ ආදායම අඩු වැඩි වෙද්දී ඒකට අනුව වෙනස්කම් කරගන්න. ඔයා විවාහ වෙලා නම් දෙන්නාම එකතු වෙලා බජට් එක හදන්න.

මෙහෙම කරලා බලන්න. ගෙවීමේ ක්‍රමයට හරි ක්‍රෙඩිට් කාඩ්වලින් හරි බඩු ගන්නේ නැතුව පුළුවන් නම් අතේ තියෙන මුදලට බඩු ගන්න. ලැබෙන ගාණට වඩා වියදම් කරන්නේ නැතුව ඉන්නත් ණය උගුලට අහු නොවී ඉන්නත් ඒක උදව් වෙනවා කියලා සමහරු කියනවා. බැංකුවට ලැබෙන ගාණයි, ඒකෙන් ඔයා එළියට අදින ගාණයි බැංකු වාර්තාවේ පෙන්නනවා. මාසේ අන්තිමට ඒක බලන්න. ඇත්තටම ඔයාගේ අතේ කීයක් තියෙනවාද කියලා දැනගෙන ඉන්න එක ඔයාට ලොකු සහනයක් වෙයි.

ඔයාවම පාලනය කරගෙන අනවශ්‍ය දේට වියදම් නොකර ඉන්න එක ලේසි නැහැ තමයි. හැබැයි ඔයාට හොඳ බජට් එකක් තියෙනවා නම් ඒක කරන එක අමාරුත් නැහැ. එතකොට ඔයාට සල්ලි ගැන හිතහිත වධ වෙන්න ඕනෙ නැහැ.

‘සල්ලි තියෙනවාද කියලා මුලින්ම ගණන් බලන්න.’—ලූක් 14:28.

රස්සාව රැකගන්න මහන්සි වෙන්න. ඒකට ඔයාට කරන්න පුළුවන් දේවල් මොනවාද? වෙලාවට වැඩට යන්න. ඔයා කරන වැඩේ ආසාවෙන් කරන්න. අනිත් අයටත් උදව් කරන්න. මහන්සි වෙලා වැඩ කරන්න. අනිත් අයට ගරු කරන්න. වැඩපොළේ නීතිරීතිවලට කීකරු වෙන්න. වැඩේ තව දක්ෂ විදිහට කරන්නත් ඉගෙනගන්න.

සල්ලි නාස්ති කරන්න එපා. ඔයාගෙන්ම මෙහෙම අහගන්න. ‘වැඩකට නැති දේවල්වලට, මට හානියක් වෙන දේවල්වලට මං සල්ලි වියදම් කරනවාද?’ උදාහරණයකට, දුක් මහන්සි වෙලා හම්බ කරපු සල්ලි හුඟක් අය මත්ද්‍රව්‍යවලට, සූදුවට, සිගරට්වලට, වෙරි වෙන කල් බොන එකට වියදම් කරනවා. මේ පුරුදු නිසා ජොබ් එක ගහලා යන්න, ජීවිතේට අනතුරක් වෙන්න වුණත් පුළුවන්.

‘ප්‍රඥාව හොයාගන්න කෙනා සන්තෝෂවත්. ප්‍රඥාව රිදීවලට වඩා වටිනවා.’—හිතෝපදේශ 3:13, 14.

හදිස්සියකට කීයක් හරි ඉතුරු කරගන්න. එතකොට හිතුවේ නැති දෙයක් වුණොත් ඔයාගේ අතේ සල්ලි තියෙනවා. උදාහරණයකට, පවුලේ කෙනෙක් අසනීප වෙන්න පුළුවන්. ඔයාගේ ජොබ් එක නැති වෙන්න පුළුවන්. ඒත් කීයක් හරි ඉතුරු කරලා තිබුණොත් බය වෙන්න දෙයක් නැහැ.

‘නොහිතන වෙලාවක බලාපොරොත්තු නොවුණ දේවල් ඕනෙම කෙනෙක්ට වෙන්න පුළුවන්.’—දේශනාකාරයා 9:11.

ඉතුරු කරන්න යෝජනා

කඩෙන් කන එක අඩු කරන්න.

නිතරම කඩෙන් කන්න ගියොත් ඒකට ලොකු වියදමක් යනවා. ඇත්ත, උයන්න පිහන්න කාලයක් යනවා. ඒකට මහන්සි වෙන්නත් ඕනේ. හැබැයි ඒකෙන් සෑහෙන ගාණක් ඉතුරු කරගන්න පුළුවන්. එතකොට රසත් හොඳයි ගුණත් හොඳයි.

ගන්න කලින් හිතන්න.

බඩු ගන්න යන්න කලින් ලිස්ට් එකක් හදාගන්න. ඒකේ නැති දේවල් ගන්න යන්න එපා.
සැරින් සැරේ බඩු ගන්නේ නැතුව පුළුවන් නම් ටිකක් වැඩිපුර ගන්න. එතකොට ලාභේ වැඩියි. හැබැයි ගත්ත බඩු සවුත්තු වෙන්නේ නැති වෙන්න ඒවා හරි විදිහට ගබඩා කරන්න.
ප්‍රසිද්ධ වෙළඳ නම් තියෙන බඩු වෙනුවට ගාණ අඩු හැබැයි හොඳ තත්වේ තියෙන ඒවා ගන්න.
පුළුවන් නම් ඔන්ලයින් ක්‍රමයට බඩු ගන්න. එතකොට ගාණ අඩු කරලා තියෙන ඒවා හොයාගන්න ලේසි වෙයි. මොනවාද ගත්තේ, කීයක් වියදම් වුණාද කියලත් දැනගන්න පුළුවන්. ඔයා ඉන්න පැත්තෙත් ඔන්ලයින් ක්‍රමයට බඩු ගන්න පුළුවන් නම් එහෙම කරලා බලන්න.
සේල් දාපු බඩු, විශේෂ වට්ටම් තියෙන බඩු මොනවාද කියලා හොඳට බලන්න. දෙයක් ගද්දී මිල ගණන් සසඳන්න. වතුර, ගෑස්, කරන්ට් එක වගේ දේවල් පාවිච්චි කරද්දී වැඩියෙන් ලාභ කෝකද කියලා බලලා වැඩ කරන්න.

අලුතින් ගන්න කලින් හිතන්න.

ෆෝන්, ටැබ් වගේ දේවල් අලුත් වෙවී දවසින් දවස වෙළඳපොළට එනවා. මොකද ඒවා හදන අයට ඕනෙ වැඩි වැඩියෙන් සල්ලි හම්බ කරන්න. ඒ නිසා මෙහෙම හිතන්න. ‘අලුතින්ම ආපු එක ගත්තා කියලා මට ඒකෙන් වැඩක් තියෙයිද? අද හෙටම අලුත් එකක් ගන්න ඕනෙද? අලුත් එකක් ගන්නම වුණත් තියෙන අලුත්ම එක මං ගන්න ඕනෙද?’

කැඩුණා කියලා අහක දාන්න එපා.

ගෙදරදොරේ පාවිච්චි කරන බඩු නිතරම නඩත්තු කරන්න. ඒවා කැඩුණාම, අලුත් එකක් ගන්නවාට වඩා හදන එක ලාභයි නම් හදලා පාවිච්චියට ගන්න. දෙයක් අලුතින්ම ගන්නවා වෙනුවට හොඳ තත්වේ තියෙන පාවිච්චි කරපු බඩු ගන්න.

ගෙදරම වගා කරන්න.

පුංචි වගාවක් දාන්න ඔයාගේ වත්තේ පොඩි ඉඩක් වෙන් කරගන්න පුළුවන්ද? එතකොට ඔයාගේ කෑම බීමට යන වියදම අඩු කරගන්න පුළුවන්. ඒ වගේම ඔයා වවපු දෙයක් තව කෙනෙක් ළඟ තියෙන දෙයක් එක්ක හුවමාරු කරගන්න, විකුණන්න නැත්නම් කාට හරි දෙන්න ඔයාට පුළුවන්.

“කඩිසර කෙනාගේ සැලසුම් සාර්ථක වෙයි.”—හිතෝපදේශ 21:5.

“ගණන් යන්නේ මොනවාද, ලාභ වෙන්නේ මොනවාද කියලා අපි හැම දවසකම ඇහැගහගෙන ඉන්නේ. හිතුණ හිතුණ දේ ගන්න අපි ක්‍රෙඩිට් කාඩ් එක පාවිච්චි කරන්නෙත් නැහැ.”—මයිල්ස්, එංගලන්තය.

“කඩේ යන්න කලින් මං ගෙදර කට්ටියත් එක්ක එකතු වෙලා අපිට ඕන කරන බඩු ලිස්ට් එක හදාගන්නවා.”—ජෙරමි, එක්සත් ජනපදය.

“ආර්ථිකේ වෙනස් වෙන නිසා අපි ගන්න හිතාගෙන හිටපු දේවල් ගන්න අපි ළඟ ඇත්තටම සල්ලි තියෙනවාද කියලා අපි නිතරම බලනවා. හදිස්සියකට කියලා අපි කීයක් හරි වෙන් කරලත් තියාගන්නවා.”—යාඑල්, ඊශ්‍රායලය.

“කාර් එක හරි, ගෙදර බඩුවක් හරි කැඩුණොත් අලුතින් ගන්න ඉක්මන් වෙන්නේ නැතුව ඒක හදාගන්න කියලා අපි දරුවන්ට කියලා දුන්නා. එන එන අලුත්ම දේවල් ගන්නේ නැතුව ඉමු කියලා මායි, නෝනායි කතා වුණා.”—ජෙෆ්රි, එක්සත් ජනපදය.

“මං වත්තේ එළවළු ටිකක් වවාගත්තා. කුකුල්ලු ටිකකුත් හැදුවා. ඒකෙන් ගෙදර වියදම් අඩු කරගන්න පුළුවන් වුණා. මගේ වත්තේ එළවළු මං දන්න කියන අය එක්කත් බෙදාගන්නවා.”—හොනෝ, මියන්මාරය.