ICEGERANYO C'IBITABU CO KURI INTERNET ca Watchtower
Watchtower
ICEGERANYO C'IBITABU CO KURI INTERNET
Ikirundi
  • BIBILIYA
  • IVYASOHOWE
  • AMAKORANIRO
  • w06 15/12 rup. 8-11
  • Ikwiragizwa ry’inkuru nziza mu gihugu kibereye ijisho ca Hayiti

Nta videwo ihari.

Uradutunga, ividewo yanse kuvuga.

  • Ikwiragizwa ry’inkuru nziza mu gihugu kibereye ijisho ca Hayiti
  • Umunara w’Inderetsi Utangaza Ubwami bwa Yehova—2006
  • Udutwe
  • Bamamaza mu gasagara ko hagati mu gihugu
  • Inkuru nziza iramamazwa biciye ku tugenegene tubereye ijisho
  • Baramamaza inkuru nziza kw’ishure
  • Harakoreshwa ururimi rw’igikerewole
  • Abari mu mabohero barabwirwa inkuru nziza
  • Abantu benshi baramenya inkuru nziza biciye ku kinyamakuru Réveillez-vous!
Umunara w’Inderetsi Utangaza Ubwami bwa Yehova—2006
w06 15/12 rup. 8-11

Ikwiragizwa ry’inkuru nziza mu gihugu kibereye ijisho ca Hayiti

HAYITI be n’igihugu ca République dominicaine ni vyo bigize izinga ryo mu karere gashushe ryitwa Hispaniola ririmwo imisozi miremire kuruta iyindi yose yo mu kiyaga kirimwo amazinga ya Karayibe. Muri iryo zinga usanga hari imisozi itari mike ifise uburebure bw’imetero zirenga 2.400. Mu mezi yitwa ko akanye, urashobora gusanga utudengeri two mu misozi turiko ibivunjivunji vy’urubura kandi dushasheko ibibarafu vy’intimbatimba ntoyi.

Imisozi n’imyonga vyo mu Bumanuko bwa Hayiti biriko amashamba ya manyenye atotahaye. Ahandi na ho usanga imisozi ari igiharabuga, itabereye ijisho, kandi akenshi ikaba yarimburutse, bitumwe n’uguhonya amashamba. Hamwe woja mu Buraruko canke mu Bumanuko bwa Hayiti, wosanga ico gihugu kibereye ijisho. Uhagaze mu tuyira tumwetumwe tunyurangana ku misozi, urabona neza akarere kanini cane be n’ikiyaga vy’ubwiza bw’akaroruhore kandi bwama bwahindaguritse. Aho woja hose wohasanga amashurwe y’ubwoko bwinshi butandukanye kandi y’amabara akayangana.

Benshi mu banyagihugu 8.300.000 bo muri ico gihugu ni abanyagihugu basanzwe, bakomoka muri Afirika. Naho benshi cane ata bintu vyinshi batunze, usanga ari abantu b’umutima mwiza kandi b’abakiranyi. Mu kiringo c’imyaka nka 60 iheze, Ivyabona vya Yehova barahimbawe no kuja kubwira inkuru nziza y’Ubwami bw’Imana abo bantu, kandi barakiranywe igishika.​—Matayo 24:14.

Bamamaza mu gasagara ko hagati mu gihugu

Ivyo umumisiyonari umwe yiboneye igihe yaja kwamamaza mu gasagara ko hagati mu gihugu ari bwo bwa mbere, ni vyo uwo ari we wese yari kwibonera aramutse agiyeyo. Uwo mumisiyonari yanditse ati:

“Umusi umwe, muri Ntwarante 2003, twaragiye kwamamaza i Casale, ako kakaba ari agasagara gatoyi kari ahantu hagendwa nk’iminuta 30 uvuye i Cabaret aho twaba, hano twaba na ho hakaba hari ku bilometero 30 mu Buraruko bw’umurwa mukuru Port-au-Prince. Mu 1999 ni ho Ivyabona baherukira kwamamaza i Casale, akaba ari co gituma twari dufise umushasharo mwinshi igihe twatangura urugendo isaha imwe yo mu gitondo. Twari 22, ni ukuvuga hafi ishengero ryacu ryose, tukaba twagiriye mu tuduga tubiri tw’insimbabisaka. Uko twariko turamanuka mu mabarabara y’ivu, twese twagenda turayaga, dutwenga, kubera umushasharo twari dufise, gushika dushitse mu mwonga urimwo ibiti vyinshi bininibinini. Uwo mwonga ucamwo uruzi, kandi ako gasagara ka Casale kubatse ku nkengera z’urwo ruzi.

“Ako gasagara kitekaniye katanguye mu ntango z’imyaka ya 1800 igihe abasoda bamwebamwe b’Abanyapolonye baje muri Hayiti gufasha abahoze ari abaja kuronka intahe y’ukwikukira, bajana n’abagore babo b’Abanyahayiti kugerera muri uwo mwonga wimbuka. Ivyo vyatumye muri ako gasagara haba uruvange rwiza rw’abantu. Birahimbaye cane kubona muri ako gasagara hari abera, ab’utubiri twompi, abashaka kwirabura, abafise amaso asa n’icatsi gitoto, abafise ayagomba kwirabura, n’abandi n’abandi.

“Umuntu yatwakiriye ku rugi rwa mbere twadodoyeko ntiyashimishijwe. Mu gihe twariko turava kuri uwo muhana, twagiye tubona umugabo mw’ibarabara yariko aza adutumbereye. Yipfuza kumenya nimba twemera ko hariho itandukaniro hagati ya Yezu n’Imana. Twaramusavye kwakira Bibiliya yiwe maze ikiyago gishingiye ku Vyanditswe twaciye tugirana kiramujijura yuko Yezu ari Umwana w’Imana be n’uko Yehova ari we ‘Mana yonyene y’ukuri’ (Yohana 17:3). Abantu benshi baraduhaye ikaze ngo twicare maze tuganire na bo. Bamwebamwe baratubaza bati: ‘Mbega muzogaruka ryari kutwigisha Bibiliya?’.

“Sasita zigeze, twararonse ahantu heza hari agatutu maze aba ari ho twivunira umusase. Abavukanyikazi babiri bari batetse inkono nini y’amafi. Emwe, ukuntu ayo mafi yari aryoshe, umuntu yari gucirako n’urutoke! Mu gihe twari tukiri ng’aho dufungura twongera dutera inkuru, twaranabwira inkuru nziza abahita. Mu nyuma, twarajabutse uruzi tuja mu kindi gice c’ako gasagara. Twarahimbawe no kuganira n’abo bantu b’umutima mwiza wasanga bicaye munsi y’ibiti iruhande y’amazu yabo abayabaye. Ese ingene vyari bihimbaye kwumva abana bariko barakina, kubona abagore bariko baramesurira impuzu ku ruzi be n’abanyokuru bariko barasya ikawa!

“Isaha cumi zegereje, uko twari tugize umugwi twarasubiye inyuma tunezerewe, tuja aho twari twasize twa tuduga twacu kugira ngo dusubire i Cabaret. Jewe n’umunega wanje twarahimbawe vy’ukuri n’urugendo rwacu rwa mbere twagize aho i Casale, ahaba abantu bakirana kandi bafata abandi kigenzi”.

Kuva abamisiyonari ba mbere b’Ivyabona bashitse muri Hayiti mu 1945, igitigiri c’abamamaji b’Ubwami cagumye congerekana muri ico gihugu, ku buryo ubu hari abamamaji nka 14.000 bagira uruhara mu kwamamaza no mu kuyobora inyigisho za Bibiliya zo ku muhana zirenga 22.000. Abo bamamaji baragize ico bakoze ku buzima bw’abantu 59.372 bitavye Icibutso cabaye muri Ntwarante 2005, kandi baramamaje icese inkuru nziza y’Ubwami bw’Imana. Reka turimbure uburyo butandukanye igikorwa Ivyabona vya Yehova barangura cagize ico gikoze ku bantu.

Inkuru nziza iramamazwa biciye ku tugenegene tubereye ijisho

Abanyahayiti benshi cane barakunda amabara. Ivyo ubibonera ku mpuzu bambara, ku mazu yabo asizwe amarangi, ku bwoko butandukanye bw’amashurwe yo mu busitani bwabo be no ku tugenegene bahingura. Aho uciye hose mu mabarabara y’i Port-au-Prince, urabona ibihuzu bikomeye bicapuweko amashusho hakoreshejwe ubuhinga kavukire bukoresha amabara akaze bwitwa L’Art Haitien. Abagura ivyo bihuzu bava mu mihingo myinshi y’isi.

Ivyo bihuzu si vyo gusa usanga biriko amabara akaze. Amabarabara y’i Port-au-Prince anyagaramwo imiduga yunguruza abantu bita kamyoneti, canke tap-tap, iriko amashusho acapuwe mu buryo bwerekana yuko abayacapuye bazi kwiyumvira koko. Akenshi umuntu abonye ayo mashusho, aca amwibutsa amashusho ashingiye ku nkuru zo muri Bibiliya.

Uriko uragendagenda muri ayo mabarabara, hari aho uza ubona ishusho usanzwe umenyereye, nk’iyerekana Adamu na Eva muri Edeni. Ugize utya, uza uyibona ku kiyo c’inyuma c’ikamyoneti irenganye! Ivyanditswe canke ivyivugo birimwo izina Yehova usanga akenshi vyanditse kuri iyo miduga canke ugasanga vyashizwe mu mazina y’amashirahamwe y’ivy’ubudandaji.

Baramamaza inkuru nziza kw’ishure

Ivyabona bakiri bato bo muri Hayiti bararonka uturyo twiza two gufasha abanyeshure bagenzi babo kumenya ivyerekeye Bibiliya. Akarorero k’ivyo ni ibi vyavuzwe n’Icabona umwe w’umwigeme afise imyaka 17.

“Umusi umwe, hari umunyeshure twigana yanyegereye maze ambaza ico ijambo ‘ubushakanyi’ risigura. Nibwiye yuko uwo muhungu arondera gusa ko tugiranira imimenyerano, nca ndamwirengagiza. Ariko igihe yabaza ico kibazo nyene umunyeshure w’umuhungu, ivyo vyatumye abanyeshure bose twigana baca bashaka kumenya ivy’ico kibazo. Rero mu ndwi yakurikiye, maze kugira ubushakashatsi bukeyi ku bijanye n’ico kibazo, narashikirije ikiganiro abo banyeshure, ndabasigurira igituma Ivyabona vya Yehova bihatira kuguma batanduye mu nyifato runtu, mu vy’impwemu, no ku mubiri.

“Abo banyeshure barabajije ibibazo vyinshi kandi baremeye inyishu zishingiye kuri Bibiliya nabahaye. N’umuyobozi w’ishure, naho yabanje gusa n’uwugonanwa, yarabajije ibibazo vyinshi kandi aratunganya ivy’uko nshikiriza ikiganiro mu yandi masomero. Naraberetse igitabu Ibibazo urwaruka rwibaza​—Inyishu ngirakimazia, kandi benshi ico gitabu carabashimishije. Bukeye bwaho, narahaye abanyeshure twigana ibitabu 45. Benshi ntibatevye kurangiza kubisoma, kandi ubu bamwebamwe barigana Bibiliya n’Ivyabona baba hafi yabo. Umunyeshure umwe aba hafi y’iwacu, ubu aritaba amakoraniro yose”.

Harakoreshwa ururimi rw’igikerewole

Nk’uko nyene ico gihugu kibereye ijisho n’abanyagihugu baco bakaba bameze neza, ni ko n’ururimi rw’igikerewole co muri Hayiti ruryoheye ugutwi, na rwo rukaba rukoresha amajambo y’igifaransa be n’indimburo y’indimi zo muri Afirika yo mu Burengero. Urwo ni rwo rurimi kavukire rw’Abanyahayiti, ururimi biyumvamwo. Ni rwo rurimi nyamukuru Ivyabona vya Yehova bakoresha mu kurangura ubusuku bwabo, kandi hariko haragirwa indinganizo zo gusohora ibitabu vyiyongereye bishingiye kuri Bibiliya mu gikerewole co muri Hayiti.

Mu 1987, agatabu Kuba kw’isi ibihe bidashira mu gahimbare! karahinduwe mu gikerewole co muri Hayiti, hakurikira igitabu Ubumenyi Bujana mu Buzima Budahera hanyuma agatabu Ni Ibiki Imana Idusaba?. Ivyo bitabu n’utwo dutabu vyarafashije cane abatohoji ba Bibiliya bashasha bipfuza gutahura inyigisho z’ishimikiro zo mw’Ijambo ry’Imana. Kuva ku wa 1 Nyakanga 2002, Umunara w’Inderetsi na wo nyene waratanguye gusohorwa mu gikerewole co muri Hayiti. Ibitabu vyo mu rurimi rw’igifaransa biracakoreshwa, mugabo benshi bashima gusoma ivyo mu rurimi kavukire rwabo.

Abari mu mabohero barabwirwa inkuru nziza

Ivyabona vya Yehova baherutse gutangura kuja kubwira inkuru nziza abagabo n’abagore bari mu mabohero ya Leta. Ivyabona bariko bakora ivyo, barahimbarwa no kubwira ubutumwa buhumuriza abo bantu bari mu bintu bibabaje. Umuvukanyi umwe yigana ibi:

“Umusi wa mbere dutangura kugendera ibohero rimwe, abanyororo barazanywe mu cumba kinini cane kugira ngo abe ari ho tubonanira. Twaribaza ingene baza kuvyakira. Igihe twabasigurira ko twari twajanywe no kubafasha gutahura Bibiliya, bose uko bari 50 baraduhaye ikaze. Twaraberetse agatabu Niwijukire Gusoma no Kwandika be n’agatabu Kuba kw’isi ibihe bidashira mu gahimbare! two mu gikerewole, kandi twaratanguye kuyoborera inyigisho za Bibiliya abanyororo 26 muri bo. Cumi muri abo ntibari bazi gusoma, mugabo barashimishijwe igihe twabereka ingene umuntu yokoresha amashusho ari muri utwo dutabu kugira ngo atahure amajambo yanditswemwo”.

Igihe Ivyabona basubira kubagendera, umugabo umwe yavuze ati: “Ka gatabu, naragasomye ndakanoganza. Nguma nzirikana ku vyo kavuga, kandi nagumye ndindiranye umushasharo ko mugaruka kutugendera”. Umugabo umwe yapfunzwe ahorwa ko yivye akoresheje ibirwanisho yavuze ko yipfuza kugira amahinduka, kandi yarasavye yuko hogira uwuja kwigisha Bibiliya umugore wiwe. Se w’abana babiri yari apfunzwe na we nyene yarasavye ko hagira uwuja kwigisha umugore wiwe kugira ngo amenye itandukaniro riri hagati y’inyigisho z’ukuri n’iz’ikinyoma. Umukuru w’idini umwe w’umuporotisanti yari apfunzwe ahorwa ko yanyuruje abayoboke b’idini ryiwe amahera menshi, yavuze yuko ico gihe yari amaze kwubura ukuri be n’uko arangije ikiringo c’umunyororo yaciriwe, yofashije abayoboke b’idini ryiwe gucika Ivyabona vya Yehova.

Iyindi mbohe, kubera ko yari yabuze agatabu kiwe Ni Ibiki Imana Idusaba? ko mu gikerewole, yaciye yimura ako gatabu kose n’iminwe arabiye mu ka mugenziwe bari bapfunganywe, maze ibiri muri ko vyose abifata ku mutwe. Umugore umwe yari mw’ibohero yaratanguye kubwira ivyo yariko ariga abagore icenda bari bapfunganywe, mbere aranatangura kwigana na bo. Umugabo umwe yari apfunzwe, amaze kurangiza kwiga ako gatabu hanyuma akabandaniriza inyigisho yiwe mu gitabu Ubumenyi, yaratanguye kubwira inkuru nziza abandi bari bapfunganywe. Hadaciye n’igihe, yari asigaye ayoborera inyigisho ya Bibiliya bane muri bo.

Merconyb yarigeze kuba yiga Bibiliya kandi arafise incuti z’Ivyabona vya Yehova. Yararemesheje abandi banyororo gusoma ibitabu bishingiye kuri Bibiliya incuti ziwe zamushira. Avuga ati: “Igihe mpaye abanyororo ibitabu, baca banyita Icabona ca Yehova. Ndababwira ko ntari Icabona kubera ko nzi ico kuba Icabona bisobanura. Ubu nshaka gufatana uburemere ivyo kwiga Bibiliya maze mbatizwe. Iyo mba narakurikiye akarorero ka bakuru banje igihe nari nkiri muto, ubu simba ndiko ndarya umunyororo ngaha”.

Umwe mu banyororo yari yarahawe ibinyamakuru na Mercony, yabwiye Icabona yamugendeye ati: “Imbere y’uko uza ku musi wa mbere ushize, nari nishwe n’intuntu kandi nariko niyumvira ivyo kwiyahura. Ariko maze gusoma ivyo binyamakuru, narasenze Imana ndayisaba imbabazi ku bintu bibi nakoze nongera ndayisaba ko yondungikira umuntu yonyereka inzira ibereye. Ntiworaba ukuntu nahimbawe igihe wagaruka ku musi ukurikira kubaza abapfungwa nimba boshima kugirirwa inyigisho ya Bibiliya! Nipfuza ko wonyigisha ingene nokorera Yehova”.

Abantu benshi baramenya inkuru nziza biciye ku kinyamakuru Réveillez-vous!

Ikinyamakuru Réveillez-vous! co ku wa 8 Munyonyo 2000, cavuga ivyerekeye umwuga w’ubuforoma. Umugore umwe yararonse amakopi yaco 2.000, maze arayashikiriza abaforoma bari bitavye inama nkarishabwenge yabereye i Port-au-Prince. Ikinyamakuru Réveillez-vous! co ku wa 8 Mukakaro 2002, ico na co kikaba carimwo ibiganiro bivuga ivyerekeye abapolisi n’igikorwa barangura, carashikirijwe abapolisi benshi mu gisagara ca Port-au-Prince. Abo bapolisi barashimye ico kinyamakuru, kandi bamwebamwe gushika n’ubu baracahagarika Ivyabona ku mabarabara babasaba ayandi makopi y’ico kinyamakuru.

Mu misi iheze, hari umukozi umwe wo muri rya Shirahamwe mpuzamakungu ryitaho amagara y’abantu (OMS) yateguye isekeza ryo kwigisha abantu ibijanye n’ikiza ca SIDA. Yaratumiwe ku biro vy’ishami vy’Ivyabona vya Yehova, maze arerekwa amakuru avuga ivy’ico kiza yasohowe mu kinyamakuru Réveillez-vous!. Yaratangajwe no kubona ibiganiro bishingiye kuri Bibiliya vyerekana uburyo bwiza bwo kwirinda SIDA, n’ingene abamaze kwandura uwo mugera bofashwa kugira bamenye ukuntu bovyifatamwo. Yavuze yuko ikinyamakuru Réveillez-vous! ari ica mbere mu gutanga mwene ayo makuru ajanye n’iyo ndwara.

Ni vyo, Ivyabona vya Yehova, bakoresheje uburyo butandukanye, bariko barakwiragiza inkuru nziza y’Ubwami mu gihugu kibereye ijisho ca Hayiti, nk’uko bariko barabigira no mu bindi bihugu 234 vyo hirya no hino kw’isi. Abantu benshi bariko barakira neza ubwo butumwa butanga icizigiro, kandi bariko barafashwa kurenza amaso ku ngorane zo mu buzima bwo muri kino gihe, bagahanga amaso isi nshasha, aho abantu bose basenga Imana y’ukuri Yehova bazoba bafise ubuzima butagiramwo ingorane n’imwe.​—Ivyahishuriwe 21:4.

[Utujambo tw’epfo]

a Ibitabu vyose bivugwa muri iki kiganiro vyasohowe n’Ivyabona vya Yehova.

b Si ko yitwa.

[Picture Credit line on page 9]

Ifoto y’amaja inyuma: ©Adalberto Rios Szalay/photodisc/age fotostock

    Ibitabu vy’ikirundi (1983-2026)
    Sohoka
    Injira
    • Ikirundi
    • Rungika
    • Uko vyoza bimeze
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Amasezerano agenga ikoreshwa
    • Ibijanye no kugumya ibanga
    • Gutunganya ibijanye no kugumya ibanga
    • JW.ORG
    • Injira
    Rungika