Ama jujkunamanta malta piensasunchu

1, 2. ¿Imaraykun mayninpi jujkunamanta jujnirayta ruwasunman piensasunmanpas?

¿JAYK’AQLLAPAS ima ruwasqaykimantapas pipas mana allinta rimarqanchu? Yaqapaschá qanpas jujkunaq ima ruwasqankumantapas malta rimarqanki, yaqa llapanchischá chhaynakunapiqa tarikurqanchis.

² Ichaqa manan admirakunanchischu jujkuna noqanchismanta jujnirayta imatapas ruwasqankumantaqa. ¿Imarayku? Manataq igualchu kanchis chayqa, jujniraytapunin imatapas ruwasunchis. Mayninqa imayna uywasqachus karqanchis, maymantachus kanchis chayman jinan imatapas ruwanchis. Manaña igualtachu piensanchis chaypas manan chayraykuchu t’aqanasqaqa kananchis, aswanpas kallpachakunanchismi juj nisqalla kausananchispaq (Efes. 4:3).

3. ¿Imatan yaqapas ruwasunman juj hermano mana piensasqanchisman jinachu imatapas ruwaqtin?

³ Mayqen hermanopas imatapas mana piensasqanchisman jinachu ruwan chayqa, yaqapaschá nisunman: “Paywanchá rimanay kanqa”, nispa. Mayninqa yaqapaschá chaymanta jujkunawan rimayta qallarisunman. Allin kananta munaspapaschá chaytaqa ruwasunman, manan pipas munasunmanchu hermanonchis mana allinpi tarikunantaqa (Prov. 17:17). Munakunchistaq payta chayqa, manapunin munasunmanchu Jehová Diosmanta t’aqakunantaqa.

4, 5. ¿Imatan ruwasunman mayqen iñiqmasipas imatapas noqanchismanta jujnirayta ruwaqtin?

⁴ Mayqen hermanopas imataña ruwashanman chaypas, ¿nisunmanchu “chay ruwasqaykiqa o chay piensasqaykiqa manan allinchu” nispa? Mayninqa chaytapaschá ruwananchis kanqa, mayninqa manapaschá. Imatapas Bibliaq nisqan contrapi ruwayta munashan chayqa, rimananchismi paywan chhaynapi allinta piensarinanpaq (Prov. 27:​5, 6). Ichaqa ima ruway munasqanpas mana Diospa simin contrachu kashan ¿chayri? ¿Imatan ruwasunman? Chhayna kaqtinqa Romanos 14:1 textoq nisqantan kasukunanchis. Chaypi nisqan jina, “manan pitapas juchachanachu imatapas imayna qhawarisqanmantaqa”.

⁵ Chaywanpas manapaschá facilchu kanqa jujkunaq ima ruwasqankutapas, imatapas imayna qhawarisqankutapas respetay. Chayraykun kaypi yachasunchis imaraykus jujkunaq piensasqankuta respetananchis chayta, imaynatas chayta ruwasunman chaytapas. Ñaupaqtan ichaqa qhawarisun imaraykus mayninpi jujkunaq ima ruwasqankumantapas imayna piensasqankumantapas malta piensasunman chayta.

¿JUJKUNAQ IMA RUWASQANKUMANTAN MAYNINPI MALTA PIENSASUNMAN?

6, 7. ¿Imakuna kaqtinmi jujkunata nisunman imatapas ruwanankupaq mana ruwanankupaqpas?

⁶ Ñaupaqpi yachamusqanchis jina, maymantachá kanchis imayna uywasqachá karqanchis chayman jinan jujnirayta imatapas qhawarisunman, jujnirayta imatapas ruwasunman. Chaymantapas yaqapaschá jujkuna noqanchis jina piensanankuta munasunman, ichaqa manan chayqa pasananchu. Chayta entiendenapaq kaykunapi piensarisun: 1) Yaqapaschá juj hermano mana Testigo familiapi uywasqa kasqanrayku papanta sinchi machaqta rikunman karqan, chaypaschá hermanokunata juj chhikanta ujaqta rikuspa phiñakunman. “Manan allinchu chay ruwasqaykichisqa” nispa imapaschá ninman. 2) Yaqapaschá juj hermana millay onqoymanta qhaliyapurqan. Chaymantataq yacharun juj hermana kaq onqoyllawantaq kashasqanta, chay hermana qhaliyananta munaspataq ninman ima jampikunatachá tomarqan imaynatachá alimentakurqan, kaqllatataq paypas ruwananpaq. 3) Yaqapaschá juj hermano manaraq Testigo kashaspa juj religionniyoq karqan, chaymanta lloqsipuspataq manaña imatapas yachayta munarqanchu chay religionmanta. Chaymantas ichaqa yacharunman juj hermanonchis wañupuqpa familianta compañaspa chay iglesiaman jaykusqanta, chayta yacharuspas payqa sinchita phiñakunman.a

⁷ Kaykunapi piensarillasuntaq: 4) Juj hermanos unayña Jehová Diosta servishanman. Paypa tiemponpiqa manas allintachu qhawarikunman karqan sunkhayoq runakunata, juñunakuykunapi asambleakunapi pantalonniyoq warmikunatapas. Kunantaq junt’aq kamachi willakamusqanta yachanña chaypas, nishallanman hermanokunata ama sunkhayoq kanankupaq. Hermanakunatapas ninmansi vestidoyoq faldayoq juñunakuykunaman asambleakunamanpas rinankupaq. 5) Juj umalliqsi reqsinman juj hermanota. Payqa colegiota tukuruspas astawan estudiasqa, ichaqa chay hermanoqa Jehová Diosmantas t’aqakapusqa. Kunantaq, iñiq t’aqapi juj wayna colegionta tukuruspa astawan estudiayta munashanman. Chayta yachaspas chay umalliqqa llakisqa kashanman. Chaysi payqa chay waynata kallpachanman amaña estudiananpaq, tayta-mamanta imas ninman amaña estudiachinankupaq.

8. a) ¿Imakuna pasaqtinmi wakin tayta-mamakuna juj tayta-mamakunamanta malta piensankuman? b) ¿Iman pasanman jujkunaq ruwasqankumanta malta rimaqtinchis?

⁸ Kunanqa yachasun imakunas pasanman tayta-mamakunawan chayta. 6) Tayta-mamakuna, qankunaqa maytan kallpachakunkichis wawaykichista Jehová Diospa nisqanman jina yachachispa wanachispa ima uywanaykichispaq (Efes. 6:4). Wakin iñiqmasikunan ichaqa jinallata qhawanku wawanku ima ruwanankutapas. Wakinqa manan imaninkupaschu wawanku wasinkuman nishu tardeta chayapuqtin, dejallankun videojuego nisqata pujllanankutapas. Juch’uymantapachan celulartapas qonku. Chaykunata rikuspapaschá wawaykichisqa nisunkichisman: “¿Imaraykun ima ruwasqaytapas qhawawashallankichis? Amigoykunataqa manan chhaynatachu tayta-mamanqa controlan”, nispa. Chay nisqanta uyarispapaschá qankunaqa chay tayta-mamakunamanta malta rimayta qallariwaqchis. Kaykaman yacharamunchis imakuna kaqtinsi jujkunamanta malta rimayta qallarisunman chaykunata. Ichaqa manan chayllachu. Yaqapaschá mayqen hermanopas imaynatas qolqenta gastan chaymanta rimayta qallarillasunmantaq. Yaqapaschá rimallasunmantaq watapi jayk’a kutitas paseaq rishan, imakunatas qhawan chaykunamantapas. Chhayna juj ruwaykunamantapas manachus noqanchispa piensasqanchisman jina kashan chayqa, yaqapaschá malta rimayta qallarisunman. Ichaqa, ¿manapunin munasunmanchu chaykunarayku iñiq t’aqapi t’aqanasqa kaytaqa riki?

9. ¿Imata ruwananchispaqmi llapanchispas kallpachakushanchis, chhaynataq chayqa imatan mana ruwananchischu? (Qhaway kay parrafopaq dibujota).

⁹ Llapanchispas jujniraymi kanchis, chaymi jujnirayta imata ruwanapaqpas piensanchis. Ichaqa manan chayraykuchu ninanchis “noqaq piensasqaymi aswan allin paypa piensasqanmantaqa” nispaqa (Rom. 14:5). Arí, Bibliapin niwanchis juj yuyaylla kananchispaq. Chaywanqa manan llapanchis igual-llata piensananchismantachu ruwananchismantachu rimashan, aswanpas Jehová Diospa kamachikuyninkunata yuyaychayninkunata juj nisqalla kasukunanchismantan rimashan (2 Cor. 13:11). Chayta allinta entiendenapaq kaypi piensarisun: Askha runakunas munashankuman juj llaqtanman viajayta. Kasqan llaqtamanña viajayta munashanku chaypas, manapaschá kasqan ñannillantachu carreterallantachu viajanqaku. Maynintaña rinqachu chaypas, llapankun kaq llaqtallaman chayanqaku ¿riki? Chhaynallataqmi noqanchiswanpas. Jujniraymantaña imatapas ruwasunman chaypas, llapanchismi kallpachakushanchis Jehová Diospa sonqonta kusichinanchispaq. Chayraykun manapuni jujkunaq ima ruwasqankumantapas maltaqa rimananchischu (Mat. 7:1; 1 Tes. 4:11).

¿IMARAYKUN RESPETANANCHIS JUJKUNAQ PIENSASQANKUTA?

10. Santiago 4:12 textopi nisqanman jina, ¿pillan derechoyoq juzgananpaq, imaraykun paylla chaypaq derechoyoq?

¹⁰ Bibliapiqa kashanmi razonkuna jujkunaq piensasqanta ruwasqanta respetananchispaq. Wakinmi kaykuna: Manan noqanchisqa derechoyoqchu kanchis jujkunata ima ruwasqankumantapas juchachanapaqqa (leey Santiago 4:12). Jehová Diosllan chanin juezqa kamachikuykunata churaqpas. Arí, payllan ima kamachikuytapas yuyaychaytapas qowanchis. Chaymi payllamanpuni cuentata qosunchis, manan runamanchu (Rom. 14:10). Chhaynaqa, manan jujkunaq ima ruwasqankumantapas piensasqankumantapas mana allintaqa rimashananchischu, aswanpas respetananchismi.b

11. ¿Imata ruwaspan yanapakusunman iñiq t’aqapi juj nisqalla kausanapaq? (Qhaway kay parrafopaq fotota).

¹¹ Jehová Diosqa manan imatapas kaqllata ruwananchistachu munan, aswanpas juj nisqalla kausananchistan munan. Payqa maytan kusikun jujniray kasqanchiswan. Chaytan sut’ita rikunchis tukuy kamasqankunapi. Chaypaq juj chhikanta piensarisun sach’akunapi. Manan iskay sach’akunaqa jayk’aqpas igual-llaqa kankumanchu ¿riki? Chhaynallataqmi noqanchispas kanchis. Pachantinpi 8 mil millones más runakunaña tiyanchis chaypas, manan pipas kaq genioyoqqa kaq rijch’ayniyoqpas kasunmanchu. Jehová Diosmi sapankatapas jujniray kananchispaq kamawarqanchis. Chhaynataña kamawarqanchis chaypas, Jehová Diosqa juj nisqalla kausananchistan munan. Chaymi manapuni jujnirayta ruwasqanchisrayku piensasqanchisraykuqa t’aqanasqaqa kausananchischu, aswanpas llapa iñiqkunan juj nisqalla sumaqta kausananchis (Rom. 14:19).

¿IMATAN RUWASUNMAN RESPETANANCHISPAQ?

12, 13. ¿Imakunatan tapukusunman pipas piensasqanman jina imatapas ruwaqtin? (Gálatas 6:1; Qhaway “¿Imatan ruwawaq pipas mana piensasqaykiman jinachu imatapas ruwaqtin?”, nisqa willakuyta).

¹² ¿Imatan ruwasunman pipas piensasqanman jina imatapas ruwaqtin? Chaypaqqa tapukuy: “¿Chay hermano cheqaqtapunichu pantata ruwashan, icha noqaq piensasqaymanta jujnirayllatachu ruwashan?”, nispa. Sichus Diospa kamachisqanta mana kasukushanchu chayqa, kayta tapukullaytaq: “¿Noqachu chaymanta paywan rimanay, icha umalliqkunachu rimananku?”, nispa. Sichus paywan rimayta munanki chayqa, Bibliaq nisqanman jinan llamp’u sonqollawan rimanayki (leey Gálatas 6:1). Ichaqa manan sapa imatapas jujnirayta ruwaqtinchu paywanqa rimananchis. ¿Imarayku? Manataq igualchu kanchis chayqa, yaqapaschá jujniraymanta imatapas ruwasunchis. Chhayna kaqtinqa manan mana allintaqa rimananchischu. Aswanpas paykunaq piensasqankuta ruwasqankutan respetananchis (Rom. 14:​2-4).

¹³ Kaypi piensarillasuntaq: Sichus amigonchiswan juj restauranteman mijuq risunman chayqa, manan paytaqa nisunmanchu mijusqanchis mijunallatataq mijunanpaqqa ¿riki? Aswanmi pay ajllakunan imachus gustan chayta ¿riki? Imataña mijunqa chaypas, manan noqanchischu chaywanqa allinpas mana allinpas kasun. Chhaynatan respetananchis jujkunaq ima ruwasqankutapas piensaykusqankutapas. Manan ninanchischu imayna ruwanankuta imata ruwanankutapas. Chaykunaqa sapankamantañan.

14. ¿Imata ruwaspan yanapakusunman iñiq t’aqapi juj nisqalla kausananchispaq? (1 Corintios 8:​12, 13).

¹⁴ ¿Imatan qhawarinanchis manaraq imatapas ruwashaspa? Llapanchismi kallpachakunanchis Diospa llaqtanpi juj sonqolla kausananchispaq, chaymi mana imatapas ruwananchischu iñiqmasikunata iñiyninkupi urmachinapaq jinaqa (leey 1 Corintios 8:​12, 13). Chaypaq kaypi piensarisun: Yaqapaschá qanqa Bibliata t’aqwisqayki qhepaman ña yuyaykunkiña imatapas ruwanaykipaq. Ichaqa chay ruwasqaykita rikuspa pipas iñiyninpi pisipanman ¿chayrí? ¿Allinchu kanman chay yuyaykusqaykita ruway? Manan ¿riki? Chhaynaqa manaraq imatapas ruwashaspa ñaupaqta tapukuy: “¿Imaninkumanmi hermanokuna kay ruwasqayta rikuspa? ¿Kallpachanapaq jinachu kashan icha urmachiymanchu pitapas iñiyninpi?”, nispa (1 Cor. 10:​23, 24).c Sapankaña ajllakunchis ima ruwananchista chaypas, yachanchisña hermanonchiskuna ima ruwasqanchistapas respetanankuta chaypas, hermanonchiskunapi piensaspan chaykunataqa ruwananchis manan noqallanchispichu piensananchis (Rom. 15:1). ¿Imaraykun chayta ruwananchispuni? Jujkunapi piensaspaqa Romanos 12:18 textopi nisqantan kasukushanchis. Chaypin nin: “Tukuy atisqaykichista ruwaychis lliu runawan sumaqta kausanaykichispaq”, nispa. Chay textopi nisqan jina, tukuy atisqanchistan kallpachakunanchis hermanonchiskunawan juj nisqalla thajpi kausakunanchispaq.

15. ¿Imaynatan umalliqkuna yanapakunkuman iñiqkuna juj nisqalla kanankupaq? (1 Corintios 4:6).

¹⁵ Umalliqkunaqa respetanankun jujkunaq ima ruwasqankutapas. Manan paykunaqa ima kamachikuytapas churanankuchu. Bibliaq nisqan jina, imachus qelqasqa kashan chayllatan ruwananku (leey 1 Corintios 4:6). Chhaynapin yanapakunqaku iñiqkuna juj nisqalla kausanankupaq. Chaymantapas umalliqkunaqa pitapas yuyaychaspaqa manan piensasqankuman jinachu ruwananku, aswanmi Bibliaq nisqanman jina qelqanchiskunaq nisqanman jina ruwananku (Isa. 48:​17, 18).

16. ¿Imaynatan juj umalliq rikuchinman llapa umalliqkunaq acuerdoman jaykusqankuta respetasqanta?

¹⁶ Chaymantapas umalliqkunaqa, juñunakuspa ima acuerdoman jaykusqankutapas respetanankun. Paykunaqa Diospa espiritunta mañakuspataq, Bibliapi nisqanman jinataq chay acuerdota ruwashanku chayqa sapankapas respetanankun chaytaqa. Mayqen umalliqpas mana acuerdopichu kasharqan chaypas, yaqa llapankutaq chhaynapaq acuerdoman jaykurqanku chayqa, respetananmi chaytaqa (Efes. 5:17). Chaymantapas umalliqkunaqa ima cartapas chayamusqantaqa manan piensasqankuman jinachu q’ewinanku, manataqmi chay cartapi imachus nisqanmantaqa mastachu imatapas ruwananku. Chaymantapas manan qelqanchispi imachus nisqanmanta juj partechata jap’ispachu munayninkuman jina imatapas ruwachiyta munananku.

17. ¿Imaraykun allinpuni jujkunaq ima ruwasqankutapas imayna piensasqankutapas respetay?

¹⁷ Kaypi yachasqanchis jina runakunaqa manan igualchu kanchis, manan igualtachu imatapas qhawarinchis. Chaymantapas sapankan jujniray gustoyoq kanchis. ¡May munaymi Diospa llaqtanpi chhayna kasqanchisqa ¿riki?! Sapankataq jujniray kanchis chayqa, manataq igualchu genionchispas chayqa, munaymi Diospa llaqtanqarikukun. Chhaynaqa, chaykunarayku t’aqanasqa kananchismantaqa kallpachakusun juj sonqolla kananchispaq, llapanchis thajpi kausananchispaqpas. Kallpachakusun jujkunata ama ofiendenanchispaq, jujkunaq ima ruwasqankutapas imatapas imayna qhawarisqankuta respetananchispaqpas. Chayta ruwasun chayqa jujllan kasunchis, thajpipunin kausasunchis (Sal. 133:1; Mat. 5:9).