Nayarin Naekal so Bandalismo

“LAWAS lan ipapasen a say panbabandalismo na saray tin-edyer et balikas na agpangingalngalep tan isusumpa ed saray wala la’d edad tan ed saray estandarte ra,” so impaliwawa na saray autor a di Jane Norman tan Myron W. Harris. Inreport na sarayan autor ya anggaman panisiaan na dakel a tobonbalo ya anggapo lay remedyo pian nauman so kipapasen, “iisipen na sakey ed kada 3 a naamper so panbabandalismo na saray tin-edyer no lalon asikasoen a maong na atateng so ananak da, tan no agnaalipanesan a maong iray tin-edyer.” Anggaman say pamasiansia ed saray kalangweran ya okupado tan say magmaong a panangontrol ed sikara na atateng da so mamakepa ed bandalismo, kasin satan a mismo so sigpot a makapangekal ed saray pansesengegan?

Sano bukbukor da, agmet pansesengegay problema iray dakel a kalangweran, balet no walad grupo odino sanuulop, nayarin manaltaris ira, a gagawaen daray bengatlan binabayanteng tan mauges. Ontan so kipapasen nen Nelson, a diad silong na impluensiay druga odino alkohol et mabetbet ton ibesngaw so sanok to tan agto inkapnek diad panamegley na saray panagbandalismo. Si José, ya adagdag ed saray sermon ed Iglesia Katolika nipaakar ed land reform tan saray kanepegan ed trabaho, so nanisip a kaukolan toy mibiang ed saray welga tan inorganisan bandalismo bilang paraan na protesta. Balet, wala so aromog di Nelson tan José a magmaong ni nen saray gulo odino bandalismo.

Pigaran Aragdalem a Sengegan na Bandalismo

Usisaen tayo pan maong no akin a mibibiang so pigaran kalangweran ed bandalismo. Nawewetwet so dakel a katayatdang tan “dedeskribien [da] so mundo bilang makakewkew tan magulogulon pasen, a napnoy ambagel a totoo.” Anggaman kuan, tan misumlangan ed sisiaen na arum, oniay nikuan ed sakey a report: “Panaaburidoan na saray tin-edyer so nipaakar ed direksion na bilay da. Mas napapagaan ira nen say iisipen na saray wala la’d edad nipaakar ed sikara.” Amta to odino andi, nayarin ibesngaw na sakey a tobonbalo ya apilanor ed bandalismo so ginmalet laran pakadidismayaan, agnaresolbi iran problema, tan agnapepenek iran pankaukolan to. Unong ed sakey ya impanaral ya asalambit ed gapo, “anggapon balot ed saray inmebat ed surbi so angidepensa odino angikatunongan ed bandalismo, anggan saramay akapibiang [la] ed satan.”

Nayarin mataltalag a makadngel na balikas na apresasyon odino panamaseseg so sakey a tobonbalo. Nayarin sikatoy nababaingan la lapud say edukasyon et mas naiikdan na importansia, tan kakaukolanen ed dakel nin trabaho so atagey a sukat na nikadkaduman pikakabat odino technical skill. Niarum ni, nayarin masyadon kritiko tan maganggan iray atateng, managbangat, odino saray kalimog, ya ipupurek da no antoray nadampot na tobonbalo tan aliwan no anto so inkatoo to. Dakel so nanrebeldi odino nambandalismo lapu lambengat ta sikara so adismaya ed inkasikaran dili. Agta say aro tan atension na atateng so mamakepan maong ed ontan iran kagogonigon?

Nayarin naimatonan mo ya anggaman ompatnag a sinmuko laray arum a pakauley pian kontrolen so pansusulsulat ed padir tan arum nin klase na inkadelinkuenti, siansian iilaloan na saray mapagan mibabaley ed inkalapagan a kontrolen na saray managbangat tan empleyado ed eskuelaan so bandalismo. Nipaakar ed panangiyimpuersa na ley, oniay kuan na The World Book Encyclopedia: “Say bandalismo so pakadusaan na panmulta odino kipriso. Say arum a lokal a gobierno so walaan na saray ley ya eebatan na atateng so panbandalismo na ananak da. Balet agmet nadudusa so maslak ed saray panagbandalismo. Mairap so pangiyimpuersa na ley ed ontan iran kaso, tan say kantidad na maslak ya impamerdi na sinansakey so aliwan tanton baleg pian manepeg ya idemanda.” Impanengneng na sakey a report a 3 porsiento lambengat so inerel ed saray akapankasalanan.

Nayarin onabobon kan say suston panangasikaso na atateng so sankaabigan a dalan pian nasolbar so pansesengegan na inkadelinkuenti. Balet sano nabuyak so bilay na pamilya, manirap iray komunidad. Inkuan nen Propesor Ana Luisa Vieira de Mattos, na São Paulo University, ed Brazil, ya arum ed saray rason na problema ed saray kalangweran et say “malukak a panangasikaso na atateng, kakulangay totontonen, kakulangay pitatalosan, panagpaulyan, agpananginenen odino agpananginunang.”

Diad panaon tayo et maseguron nanenengneng tayo la so kasumpalan na saray salita nen Jesus: “Lapud ondakel naani so kaugsan, say aro ray amayamay ombetel.” (Mateo 24:12) Tan siopa so makapangiburi a napapaneknekan a tua iray salitan nikurit ed 2 Timoteo 3:1-4? Insulat nen apostol Pablo: “Kabaten mo so saya, a dia ed saray kaunoran ya agew onsabi so saray panaon a maatap. Ta saray totoo sikara naani so mangaro ed saray lamalaman da, maaro ra na pilak, managpasirayew, atagey a linawa, maayew, matulay ed saray kaatengan da malamang, aliwa ran masimpit, anggapo so aro ra a nianakan, anggapo so panangasi ra, managpauges, aliwa ran maadia, maruksa ra, maingongot ed saray maabig, managliput, mayu-uges, mapasang, maaro ed saray likeliket, a lalo nen say dia ed Dios.” Say katuaan to et say pakapilimog ed totoon walaan na ontan iran ugali so pansengegay inkadelinkuenti. Balet agtayo nepeg ya onsuko. Sinmaew iray komunidad ed inkalapagan a mangekal ed bandalismo, balet walaray naromog tayon totoo a matalona iran akapanguman ed estiloy kabibilay da, ya aliwa laran garambasal odino palpalaran. Diad saray kipapasen da et napatunda so bandalismo.

Maabig a Kigiyaan na Kalangweran

Anto so akatulong ed saray managbandalismo tan arum ni pian manguman so personalidad da? Anggaman singano makapakelaw ed pigaran edukador tan atateng, itatarya na Biblia so ekselenti tan nipanpanaon a panangigiya. Diad panumbok ed satan, apakiwas laray datin managbandalismo a mangunor ed espisipikon ganggan na Dios: “Agmo nepeg so ontumbok ed saray dakel a totoo a managgawa na mauges.” (Exodo 23:2) Dakel so asagyat la ed katuaan a manlapud Salitay Dios nipaakar ed saray sisiaen tan doktrina ya agda nin balot atalosan ed kapiganman, tan say naaralan da la so angimpluensia ed sikara parad pankaabigan da. Konsideraen pa so eksperiensia nen José, sakey a tobonbalo ed São Paulo. Sikatoy binmaleg a mananisia ed panangusar na saray talintao diad panagdayew. Sanen naamtaan ton say Dios so walaan na ngaran, a Jehova, tan Sikato et ag-onaabobon ed panagdayew ed talintao, anguman si José ta pian nagawa toy makapaliket ed imaton na Dios.​—Exodo 20:4, 5; Salmo 83:18; 1 Juan 5:21; Apocalipsis 4:11.

Imbes a nawalaan na nanduruman makapadismayan eksperiensia diad marawal a pangkat tan saray welga, aromog nen Nelson so peteg ya ilalo ed arapen, tan angiter itan ed sikato na pirmin pakainawaan. Inkuanto: “Imbes ya ipulisay ak na pamilyak lapud mauges a kakaulop tan bilang sakey a durugista, natan et siak so rerespetoen a tuloy ed abung. Mabetbet a pansimbawaen ak nen amak ed saray kuyak. Nanlapula’d impanaral koy Biblia ed saray Tastasi nen Jehova, manggagayaga ak natan lapud walaan ak lay gagala ed bilay.” Tan parad sakey a tobonbalo ed syudad a singa si Marco​—a nipasal lan manayam ed maramsak a kaliberliber​—et talagan makapaligsay-puso so pakaaral nipaakar ed gawaen na Panariay Dios ed dalin bilang paraiso.​—Apocalipsis 21:3, 4.

Konsideraen pa met so kipapasen na datin membroy pangkat, a naynay a misepakan ed karsada, tan managbandalismo. Bilang sakey ya ulilan maer-ermen ni so impanugaw to, si Valter so asagyat a say Dios so walaan na totoo diad utel na sayan abulok tan marelmeng a sistema. Panggugunaetan dan maong ya iyaplika iray prinsipyo na Biblia diad kabibilay da, ya ipapanengneng da so panangabagey, konsiderasyon, tan panangasi. Insalaysay nen Valter: “Tua so sipan nen Jesus, walaan ak la natan na balbaleg a pamilya, ‘agagin lalaki tan bibii tan kainaan tan kaamaan.’ Nipaakar ed arapen, pitamitam ko so panaon sano manbilay la so totoo ed liket tan pankakasakey diad silong na matunong a gobierno na Dios.”​—Marcos 10:29, 30; Salmo 37:10, 11, 29.

Magmaong a Bengatla Nen Say Panprotesta

Niarum ni ed pangipapanengneng day konsiderasyon tan aro ed kapara ran totoo, naaralan la na sarayan datin managbandalismo so ‘panggula ed mauges.’ (Salmo 97:10; Mateo 7:12) Komusta ka ey? Anggano sakey kan manasagmak na saray epekto na inkalapagan a bandalismo, diad panaral moy Salitay Dios et magmaliw a tudtua ed sika si Jehova bilang maaron mangatatawen ya Ama a mangiyaansakit ed sika. (1 Pedro 5:6, 7) Natulongan ka na Dios pian ombulaslas ed espiritual, anggaman ed personal iran kakapuyan odino kairapan. Satan a mismo et alay abig ya eksperiensia!

Talagan kaliktan nen Jehova tan say Anak to, si Jesu-Kristo, ya amin a nengneng na totoo so makapanaral ed katuaan na Biblia. Aliwa lambengat a lalon natulongan natan na Salitay Dios iray sinansakey pian ontundan manbandalismo. Pakiwasen to met iran lalon onaligwas diad pangiyaplika ed madibino iran prinsipyo. Bilang resulta, magmaliw iran membro na internasyonal ya impanaagi a kabkabat bilang malinis tan walaan na maong iran walna, say sankamundoan a kongregasyon na Tastasi nen Jehova. Mitunosan ed Efeso 4:24, sarayan masimoon a Kristiano so ‘mangikakawes ed balon inkatoo, a sikato so pinalsay Dios ed loob na kaptekan tan matuan kasantosan.’ Agmanbayag, say mundo so napano na ontan iran totoo lapud saraya lambengat so makaliktar tan manbilay ya ando lan ando.​—Ikompara so Lucas 23:43.

Posibli so Balon Mundo ya Anggapo Lay Bandalismo

Panisiaan mo kasi a talagan sigpot a napaandi so bandalismo? No ontan, panon a nagawa so ontan a makatantandan pananguman? Magano lan sigpot ya ekalen na Panariay Dios iyan marelmeng a sistema. Eebatan na saramay manaayam diad dalin so antokaman a ginagalan pananumlang ed matunong iran ganggan na Dios. (Ikompara so Isaias 24:5, 6.) Anggaman “saray managgawa na mauges nabagbag ira a mansasapon,” naliktar iramay mangaaro ed inkatunong. “Si Jehova tulongan to ra, tan iliktar to ra: iliktar to ra ed bagel, tan ilaban to ra, nisengeg ed manmatalek ira ed sikato.”​—Salmo 37:38-40.

On, sigpot a naekal iray sengegan na bandalismo. Ontan met ed amin a krimen, panaglames, kairapan, tan karelmengan. Imbes, say deen, tuan inkatunong, kaulimekan, tan kaligenan so napatnagan ed bilay diad balon mundo. Dedeskribien na Isaias 32:18 so peteg a nagawa diad literal a paraan: “Say baley ko manayam naani ed mareen a panag-ayaman; tan dia ed maligen a paspasen, tan dia ed saray mareen a panpainawaan.” On, sakey a marakep tan ingglobon paraiso so panayaman na totoo a mangipanengneng na aro tan konsiderasyon ed arum.

Kaiba so minilyon nin arum, panggagayagaan la na saray datin managbandalismo so sakey a maapit a relasyon ed si Jehova a Dios. Agla ra mibibiang ed antokaman a gawa na bandalismo. Paigiya ka kasi ed Salitay Dios a mamaarap ed bilay diad balon mundo to? Aligen so salmista nensaman ya angikurit ed inyabawag nen Jehova: “Bilinen taka tan ibangat taka ed dalan a nepeg mo a laen: simbawaen taka a sinenengneng so matak ed sika.”​—Salmo 32:8.

[Litrato ed pahina 7]

Naprotektaan iray kalangweran ed atension tan aro na atateng