Asustini na Kompiyansak ed si Jehova
UNONG ED SALAYSAY NEN AGENOR DA PAIXÃO
Say alenleneg ya anak mi, si Paul, so inatey lapud bronchitis sanen sikatoy 11 bulan lambengat. Taloran bulan ed saginonor, nen Agosto 15, 1945, say pinabpablik ya asawa so inatey lapud pneumonia. Siak so 28 ed saman, tan sarayan makapasinagem ya agawa so amaermen tan angonigon ed siak. Balet say kompiyansa ed si Jehova tan ed saray sipan to so anustini ed siak. Abuloyan yo ak pan mangisalaysay no panon kon awalaan na onian kompiyansa.
MANLAPULAD panaon na inkianak ko ed Salvador, Bahia State, Brazil, nen Enero 5, 1917, inbangat to ak la nen Nanay pian dayewey “sasantos” na Iglesia Katolika. Babangonen to kami ni ingen a sanaagi ed palbangon ta pian saniiba kami ed pikakasi. Balet, say atateng ko so onaatendi met ed saray sesyon na candomblé, say Aprikano-Brazilianon voodoo iran seremonya. Ginalang kon maong irayan sisiaen, balet anggapoy kompiyansak ed tatawagen a sasantos na Katolisismo odino diad candomblé. Say nagkalautlan anismaya ed siak et say panangidumaduma ed rasa a napatnagan ed limog na sarayan relihyon.
Sinmabi panaon et inmalis so duaran kuyak ed abung pian mananap na trabaho. Saginonor et inkaindan na amak so pamilya. Kanian diad edad a siamera, kapilitan koy mananap na trabaho pian makatulong ak ed inak tan say yogtan kon bii. Ngalngalin 16 taon ed saginonor, apaneknekan a saray impitongtong ko ed katrabahoan ko ed pabrika so asabin anguman ed bilay ko.
Impakagamor na Kompiyansa ed si Jehova
Akabat ko si Fernando Teles nen 1942. Mabetbet ton ibabaga a makapuy so pandayew ed “sasantos.” (1 Corinto 10:14; 1 Juan 5:21) Nen inmuna et sikato so agkon balot inimimano. Balet say inkasimoon tan interes to’d totoo, antokaman so kolor da, so akaayat ed siak, tan nandinayewan ko so pikakabat to’d Biblia, nagkalautla ed imbaga to nipaakar ed Panarian na Dios tan ed paraison dalin. (Isaias 9:6, 7; Daniel 2:44; Apocalipsis 21:3, 4) Diad impakaimano ed interes ko, inikdan to ak na Biblia tan arum a literatura na Biblia.
Pigaran simba ed saginonor, inawat ko so sakey ya imbitasyon ed sakey a panagaral na Biblia ed kongregasyon. Say grupo so manaaral na libron Religion, ya impalapag na Watch Tower Bible and Tract Society. Nanggayagaan ko so panagaral tan ginapoan koy onatendi ed amin a miting ed kongregasyon na Tastasi nen Jehova. Say nagkalalo lan akasagyatan ko et anggapoy panangidumaduma tan say impakaawat kon tamtampol. Diad satan a panaon et onkakaraw ak la ed si Lindaura. Sanen tinongtong ko’d sikato so nanaaralan ko, sikatoy ginmapon inmatendi’d saray miting a kaibak.
Say sananey a bengatlan anagyat ed siak diad saray miting et say panangidanet ed panagpulong a kimey. (Mateo 24:14; Gawa 20:20) Apaseseg na saray payunir, a singa pananawag ed saray sigpot-panaon a ministro, ginapoan koy impormal a pitotongtong ed arum a walad tren legan a siak so manbiabiahin paarap tan papawil a manlapud trabaho. Sano makaromog ak na interesado, alaen koy address to tan bisitaen ko pian salien a bayuboan itan ya interes.
Kaleganan to, say kompiyansak ed si Jehova tan ed uusaren ton organisasyon so mantutultuloy ya ombubulaslas. Sirin, kayari intalineng ed sakey a diskurso na Biblia ed Kristianon dedikasyon, siak so abautismoan, diad Atlantic Ocean, nen Abril 19, 1943. Diad satan met lamlamang ya agew, akibiang ak ed unonan pankanawnawa diad regular a panagkabkaabungan a ministeryo.
Duaran simba ed saginonor, nen Mayo 5, si Lindaura tan siak so nankasal. Insan, nen Agosto 1943, sikatoy abautismoan legan na inmunan asamblean ginawa na Tastasi nen Jehova ed syudad na Salvador. Oniay inkuan na 1973 Yearbook of Jehovah’s Witnesses nipaakar ed satan ya asamblea: “Apatunda diad aksion na klero so publikon paliwawa ed Salvador, balet agnambayag sanen say baleg ya impansagpot ed maabig a panangiyabawag . . . so agawa.” Say ebidensya na panangigiya nen Jehova anggaman pirmi panamasegsegang so amabiskeg ed kompiyansak ed sikato.
Singa nisalaysay ko la’d gapo, duaran taon lambengat kayari inkabautismoan nen Lindaura—tan taloy bulan kayari impatey na anak mi—say inad-arok ya asawa so inatey. Sikato lambengat so 22. Balet say walan kompiyansak ed si Jehova so anustini ed siak legan na saraman a mairap a bulan.
Apabiskeg na Espiritual ya Aktibidad
Nen 1946, sakey taon kayari impakaandi akulaw ko tan anako, siak so aturo bilang aripen ed panagaral na Biblia ed samay saksakey a walan kongregasyon ed saman diad Salvador. Diad satan met a taon a ginmapo so Teokratikon Eskuelaan Parad Panagministro ed saray kongregasyon ed Brazil, tan siak so nagmaliw a sankaunaan a manangikondukta na eskuelaan ed estado na Bahia. Insan nen Oktubre 1946, say “Glad Nations” Theocratic Assembly so agawa ed syudad na São Paulo. Inkuan na amok ed samplora lan taon a kaukolan to ak tan dinesdes to ak ya ag-onla. Balet, kayarik ya impaliwawa ed sikato no panoy kaimportanti ed siak na iyatendi ed asamblea, inikdan toak na baleg a regalo tan nanpilalek ed maabig a panbiahik.
Saray sesyon na asamblea ed São Paulo’s Municipal Theater so nikondukta ed Portuges—say lenguahe ed Brazil—ontan met ed Ingles, Aleman, Hungaryo, Polako, tan Ruso. Diad satan ya asamblea et nipaway so Awake! a magasin ed Portuges. Alay impakatenyeg na asamblea ed siak—ngalngalin 1,700 so inmatendi’d publikon paliwawa—a nanpirma ak na aplikasyon pian igapoy panagpayunir ed Nobyembre 1, 1946.
Diad satan a panaon et pirmi so impangusar mi ed ponograpo diad panagpayunir mi. Say paliwawan “Protection” so mabetbet a nipapatogtog ed saray onabung. Kayari to, ibaga min: “Ta pian sikatayo so nasalimbengan manlapud agnanengneng a kabusol, kaukolan tayoy mansiansia ed sakey a kaaro ya agmet nanengneng. Si Jehova so sankabalgan a kaaro tayo tan mas makapanyari ni nen say kabusol tayo, si Satanas. Kanian mansiansia itayon maapit ed si Jehova pian nasalimbengan manlapud sikato.” Insan iyopresi mi so bokletan Protection, a walaan na kaaruman ya impormasyon.
Nanpayunir ak ed loob na kulang a sakey taon sanen akaawat ak na imbitasyon a manlingkor bilang espisyal payunir ed Kongregasyon na Carioca diad Rio de Janeiro. No maminsan et makakaabet kami diman na mabiskeg ya isusumpa. Aminsan et say kaibak, si Ivan Brenner, so inataki na onabung. Anawag na polis so kakaabay, tan inawit da kamin amin ed prisento.
Legan na interogasyon, say asanokan ya onabung so angakusa ed sikami a manggigirogiro ed kareenan. Sikatoy inganggan na hepe na polisya pian mandeen. Insan binmaling so hepe na polisya ed sikami tan diad maumildin tonada et imbaga ton bulos kami lan onalis. Inamper toy mangaakusa’d sikami tan pinankasalanan toy agmanepeg a panangataki. Saray situasyon a singa ontan so anustini ed kompiyansak ed si Jehova.
Apalaknab a Sigpot-Panaon a Ministeryo
Nen Hulyo 1, 1949, aliketan ak ed impakaimbitan manlingkor ed Bethel, bilang pananawag ed sangan opisina na Tastasi nen Jehova ed sakey a bansa. Say Bethel ed Brazil so walad 330 Licínio Cardoso Street diad Rio de Janeiro. Diad satan a panaon et wala lambengat so 17 ed intiron pamilya na Bethel. Kaleganan to et siak so inmatendi ed lokal a Kongregasyon na Engenho de Dentro, balet saginonor et siak so niasain bilang manangasikason manangimaton ed mogmon kongregasyon ed Belford Roxo, sakey a syudad a pigaran milya manlapud Rio de Janeiro.
Matrabaho iray sampot-simba. Kada Sabado et siak so mantren a mamaarap ed Belford Roxo, mibiang ed lawak a ministeryo no ngarem, tan insan Teokratikon Eskuelaan Parad Panagministro tan Service Meeting met ed labi. Misanlabi ak ed agagi tan mibiang ak ed lawak a ministeryo ed kaimbuasan. Diad ngarem ton man et siak so onatendi ed publikon paliwawa na Biblia tan Panagaral na Panag-Bantayan tan ompawil ak ed Bethel ed ngalngalin pasado alas nuebe la ed labi. Natan et wala la so 18 kongregasyon ed Belford Roxo.
Nen 1954, kayari talora tan kapalduan taon na ontan ya eskedyul, siak lamet so niasain ed Rio de Janeiro bilang manangasikason manangimaton ed Kongregasyon na São Cristóvão. Diad loob na samploran taon, siak so nanlingkor bilang ontan ed satan a kongregasyon.
Saray Asainmin Ko ed Bethel
Say inmunan asainmin ko ed Bethel et say mangipaalagey na garahe parad alenleneg a luluganan na Sosyedad, sakey a gaway-Amerikanon 1949 Dodge vehicle van a pinangaran na Chocolate lapud kolor ton kayumanggi. Sanen akompleto la so garahe, siak so niasain a mantrabaho ed kusina, a nansiansiaan kon taloy taon. Insan niyalis ak ed Job Press Department, no iner et masulok ak lan 40 taon dia.
Karaklan ed kagawaan mi ed panag-imprinta so segundamano la. Alimbawa, diad dakel lan taon et nipasal mi lan tawagen so daan a platen press a Sarah, a ningaran ed akulaw nen Abraham. Inusar la iya ed pigaran taon diad pabrika ed hedkuarter na Watch Tower Society ed Brooklyn, New York. Insan diad dekada na 1950, saya so impawit ed Brazil. Dia, singa say akulaw nen Abraham, ed inkatatken to la et amawala na bunga—diad porma na Panag-Bantayan tan Awake! iran magasin.
Agak balot tinmundan mankelaw ed idaraak na bilang na palapagan ya apawala ed planta na panag-imprintaan ed Brazil. Diad intiron taon na 1953, akapangiprinta kami na 324,400 a magasin, balet natan say napapawala so masulok nen say taloran milyon a binulan!
Saray Pasilidad Mi ed Bethel
Makapalikliket ed dakel laran taon so pakanengneng ed iyaawang na saray pasilidad mi ed Bethel diad Brazil. Nen 1952 et nanpaalagey kami na duaran-grado a pabrika ed beneg na ayaman mi ed Rio de Janeiro. Insan nen 1968, niyalis so Bethel ed sakey a balon bilding diad syudad na São Paulo. Diad inyalis mi, ompatnag a baleg a tuloy tan maawang iman parad 42 membro na pamilyan Bethel. Inisip min sayan bilding so talagan nikana para ed amin ya ibubulaslas mi diad arapen. Balet, nen 1971 et nipaalagey so kaaruman a duaran limaran-grado, tan sakey a walad diking a pabrika so sinaliw, pinasimbalo, tan intoop ed sayan sular. Balet diad loob na pigaran taon, say tuloytuloy ya idaraak na manangiproklama na Panarian—nilampasan mi so 100,000 a marka nen 1975—so nankaukolan na dakel nin kuarto.
Sirin, sakey a balon sular na saray bilding so impaalagey diad ngalngalin 140 kilometro manlapud São Paulo ya asingger ed melag a baley na Cesário Lange. Nen 1980 et say pamilyan Bethel a 170 membro so niyalis ed sarayan balon pasilidad. Manlapud saman say kimey na Panarian so binmulaslas a tuloy. Walaan kami la natan na masulok a 410,000 a mibibiang ed regular a panagpulong a kimey ed Brazil! Pian naasikaso so espiritual a pankaukolan na amin na sarayan manangiproklama na Panarian, kaukolan min mangipaalagey ni na balo iran pabrika pian niprinta so literatura na Biblia tan saray balon ayaman pian napanpundo iray boluntaryo ed Bethel. Peles a walay ngalngalin 1,100 a membro na pamilyan Bethel!
Pinabpabli Iran Pribilihyo
Ipapasen koy serbisyo ed Bethel bilang mabmablin pribilihyo. Kanian, anggaman diad asasakbay iran taon et ninonot ko so pangasawa lamet, denisidik so pangisentron nagnap ed saray pribilihyok ed Bethel tan diad panagpulong a kimey. Dia et walaan ak na liket ed panlingkor a kaantabayan so dakel a kalangweran diad panag-imprintaan tan diad pangipapasal ed sikara diad saray asainmin da. Asalik so akideneng ed sikara a singa ananak. Say seseg tan inkamabulos da so lapuan na baleg a panamaseseg ed siak.
Sananey nin pribilihyo et say panggayaga ed ulop na saray maabig iran kakuartoan diad dakel lan taon. Tua, say pandudumaan ed personalidad so tunggal paminsan et mangipaarap na angat. Ingen naaralan kon agmaniilalo na inkanaspot ed arum. Nambanikelan koy inmarawi’d panamabaleg ed saray ankelag a problema odino panlikna ed dilin-importansya. Say agtanton seryoso a pangipapasen ed inkasiak so tinmulong pian nitepel koy kakulangan na arum.
Sananey nin mabmablin pribilihyo a nanggayagaan ko et say impakaatendik ed ankakabaleg ya internasyonal a kombension ed Estados Unidos. Sakey ed saraya et samay “Everlasting Good News” Assembly, ya agawa’d Yankee Stadium, New York, nen 1963, tan say sakey et “Peace on Earth” International Assembly ya agawa ed parihon pasen nen 1969. Legan a wadman ak, apanggayagaan ko so impakabisita ed asingger a sankamundoan a hedkuarter na Tastasi nen Jehova diad Brooklyn, New York!
Pribilihyok met ed samploran taon so pakapibiang—a misusublayan ed arum—diad pangidadaulo ed morning worship na pamilyan Bethel. Siansia, say sankaengrandian a pribilihyo, say angiter ed siak na baleg a gayaga tan panamaseseg, et say pangitatarok na mensahe na Panarian ed saray matuan-impanpuso, a singa ginawa met na Katawan tayo, si Jesu-Kristo.
Diad agano niran taon et siak so nipaarap ed angat ed pambibilay a walaay Parkinson’s disease. Say maaron panatalima na agagi ed infirmary na Bethel so lapuan na tuloytuloy a tulong tan ligliwa ed siak. Tekep na nagnap a kompiyansa, ipipikasik ed si Jehova a pakasilen to ak ni komon pian nitultuloy koy pankimey ed anggaay nayarian ko nisesengeg ed tuan panagdayew to.
[Litrato ed pahina 23]
Say sanga ed Brazil a panaayaman ko natan
[Saray litrato ed pahina 23]
Say akulaw ko, ya inatey nen 1945