Say Pasen na Musika ed Modernon Panagdayew

SAY panagkanta so sakey a langkap a nanlapud Dios. Say pangikasil na bosis tayo ed kanta so mangitarok na liket ed sikatayo tan ed say Manamalsa tayo. Diad panamegley na satan et nibalikas tayoy emosyon tayo, namparan kaermenan tan gayaga. Nagkalalo ni, nibosis tayo so panangaro, panamagalang, tan panangidayew ed Lapuan na kanta, si Jehova.

Maslak ed ngalngalin talonlasus ya impanukoy na Biblia ed musika so misiglaotan ed panagdayew ed si Jehova. Sasaglawien met na panagkanta so gayaga​—aliwa lambengat a gayaga na saramay mangakanta noagta gayaga met ed biang nen Jehova. Insulat na salmista: “Sikato so kantaan da na panangidaydayew a togtogan na pandereta tan harpa. Ta si Jehova naroyroyo ed katooan to.”​—Salmo 149:3, 4.

Balet panon lan kaimportanti so panagkanta ed modernon panagdayew? Panon so pamaliket na totoo nen Jehova ed sikato diad pangikasil na bosis da ed pankanta? Antoy nepeg a pasen na musika ed tuan panagdayew? Ontulong so pangusisa ed awaran na musika pian naebatan irayan tepet.

Say Maawaran a Pasen na Musika ed Panagdayew

Say sankaunaan ya impanukoy na Biblia ed musika so ag-espisipikon napatnagan a mitukoyan ed panagdayew ed si Jehova. Diad Genesis 4:21, si Jubal so napagalangan ed nayarin impakaimbento na inmuuna iran instrumento ed musika odino anganko et say impakaletneg na sakey a nengneng toy propesyon ed musika. Anggaman ontan, say musika so kabiangan ed panagdayew ed si Jehova sakbay ni ingen na inkapalsa na totoo. Pigaran patalos na Biblia so manedeskribi ed saray anghel a mangakanta, sasaglawien na Job 38:7 so nipaakar ed angheles ya onkekelyaw a magaygayaga tan “inmeyag ira lapu ed liket.” Sirin, wala so Makasulatan a rason pian panisiaan a say panagkanta diad panagdayew ed si Jehova so abayag lan agamil sakbay a niwala so too.

Isasangsang na arum a manag-awaran a say kadaanan a Hebreon musika so melodyan amin, ya anggapoy manusuportan armonia. Balet, masulok a sakey a nota so nagetengteng ed arpa, sakey ya instrumenton bantog a nasasalambit ed Biblia. Saray manag-arpa so maseguron akaimano ed armonia a napawala ed pangikombina na saray tono ed instrumento. Imbes a magmamaliw a kadaanan, say musika ra so andi-duaruwan abantin tuloy. Tan no ibasi tayo unong ed panag-anlong tan prosa ed Hebreon Kasulatan, nibaga tayon atagey ed kualidad so musikay Israel. Peteg, say inspirasyon na musikal a komposisyon so atagey a tuloy nen say diad kabangibang iran nasyon.

Say kadaanan ya impangorganisa ed templo so angitarya na dakerakel ya impangiyarunsa ed saray instrumento tan saray bosis parad panagdayew ed templo. (2 Awaran 29:27, 28) Wala ra so “mangitonton,” “marunong,” “manaaral,” tan “manunaan na saray managkanta.” (1 Awaran 15:21; 25:7, 8; Nehemias 12:46) Diad pangokomento ed abantin dunong da ed musika, insulat na manag-awaran a Curt Sachs: “Saray koro tan orkestra a kabiangan ed Templo na Jerusalem so mangisusuhiri na sakey ya atagey a musikal ya edukasyon, dunong, tan pikakabat. . . . Anggaman agtayo amta so tanol na kadaanan a musika, walaan itayo na nagnap ya ebidensya ed biskeg, kagalangan, tan inkaonsiano to.” (The Rise of Music in the Ancient World: East and West, 1943, pahina 48, 101-2) Sakey ya alimbawa so Kanta nen Solomon ed karakpan tan kualidad na Hebreon komposisyon. Saya so istorya ed kanta, a mipara ed libretto, odino teksto, ed sakey ya opera. Say kanta so atawag ed Hebreon teksto a bilang “Kanta na saray Kanta,” salanti, say sanka-eksilintian a kanta. Parad saray kadaanan a Hebreo, say panagkanta so makanan kabiangan na panagdayew. Tan inyabuloy na saya so positibon emosyonal a panangibalikas na panangidayew da ed si Jehova.

Panagkanta na Inmunan-Siglon Kristianos

Say musika so tuloytuloy a kabiangan na panagdayew ed limog na saray asasakbay a Kristiano. Kaaruman ed impakawalaan na apuyanan a Salmos, mapatpatnag ya anibukel ira na orihinal a musika tan lirikon parad panagdayew, ya angiletneg na pangaligan ed modernon-agew a komposisyon na Kristiano iran kanta. (Efeso 5:19) Ipapaliwawa na libron The History of Music, nen Waldo Selden Pratt: “Say panagkanta ed publiko tan pribadon panagdayew so niyugali la na saray asasakbay a Kristiano. Parad saray akombertin Judio et saya so panangituloy ed saray kostumbre ed sinagoga . . . Niarum ed Hebreon Salmos . . . , say balon pananisia so tuloytuloy a nanggetman mamawala na balo iran himno, a diad unona et mapatnag ed saray nengneng na saray rhapsody.”a

Diad pangipapabitar ed kablian na panagkanta, sanen inyuksoy nen Jesus so Pangdem na Katawan, sikato tan saray apostol so nayarin anganta na saray Hallel. (Mateo 26:26-30) Saraya so kanta na panangidayew ed si Jehova a nirekord ed Salmos tan kinantan mitukoyan ed selebrasyon na Paskua.​—Salmos 113-118.

Say Impluensya na Palson Panagdayew

Diad panaon a tatawagen a Dark Ages, saray relihyoson musika so apatikey ed maermen a panagkantoris. Ngalngali 200 K.P., imbaga nen Clement na Alexandria: “Kaukolan tayo so sakey ya instrumento: say mareen a bosis, aliwan saray arpa odino tambol odino totot odino trumpita.” Impaakseb iray panameget, a gegeteran so musika na ed saray bosis. Sayan estilo so nagmaliw a kabkabat bilang kantoris odino plainsong. Imbaga na libron Our Musical Heritage a: “Kulang ya apataplon taon kayari na inkipaalagey na Constantinople, say Konsilyo ed Laodicea (A.D. 367) so angisebel ed pibibiang ed namparan saray instrumento tan diad saray kongregasyon no misa. Say kombensional a musika so bosis lambengat.” (Kien miray italiko.) Sarayan panameget so anggapoy basiyan ed asasakbay ya Inkakristiano.

Kaleganan na Dark Ages, say Biblia so kaput a libro parad saray kabanyakan a totoo. Saray Kristianon makpel ya angayarian tan nanbasa na Biblia so apasegsegang tan apapatey ni ingen. Agpankelawan, sirin, a say agamil a panagkanta na saray panangidayew ed Dios so abalang a tuloy kaleganan na satan ya ambilunget a peryodo. Tutal, sano saray kabanyakan a totoo so andian na dalan a nawalaay Kasulatan, panon dan naamtaan a say kakaplo ed intiron Biblia et kanta? Siopa so mangipakabat ed sikara ya inganggan na Dios ed saray managdayew to a ‘kantaan si Jehova na balo a kanta, tan say dayew to kantaen ed duypo na saray sasantos’?​—Salmo 149:1.

Panangipawil ed Musika Diad Suston Pasen To ed Panagdayew

Baleg a tuloy so agawaan na organisasyon nen Jehova diad kipawil na musika tan panagkanta ed matukoy a pasen na saya ed panagdayew. Alimbawa, say Pebrero 1, 1896, a paway na Zion’s Watch Tower so mankarga lambengat na saray kanta. Apauloan iya na “Zion’s Glad Songs of the Morning.”

Nen 1938 say panagkanta ed saray miting na kongregasyon so nitunda. Anggaman ontan, ag-abayag et say kakabatan ed panumbok na apostolikon alimbawa tan direksion so nipawil. Diad 1944 a distriton kombension, angipaliwawa si F. W. Franz na diskurson “Song of Kingdom Service.” Impanengneng ton saray kanta na panangidayew ed si Jehova so insaklang na saray mangatatawen a palsa na Dios sakbay nin tuloy na inkapalsa na too tan inkuanto: “Matukoy tan makapaliket ed Dios parad mangaraldalin ya ariripen To ya ikasil so bosis da ed literal a kanta.” Kayari na impakatibukel ed argumento na panagkanta ed panagdayew, inyanunsio toy kipaway na Kingdom Service Song Book ya usaren ed saray sinimban miting ed serbisyo.b Insan say Disyembre 1944 ya Informant (a tatawagen natan a Ministeryo Tayo ed Panarian) so angiyanunsio ya ilaktip met la na arum a miting so panangilukas tan pansara iran kanta. Say panagkanta so nagmaliw lamet a kabiangan na panagdayew ed si Jehova.

‘Panagkanta ed si Jehova Diad Kapusoan Tayo’

Say kablian na impapuson panagkanta so niyilustra na agagi tayo ed Mamabukig ya Europa tan diad Aprika ya akasagmak na inkagipit tan panamasegsegang ed loob na dakel a taon. Si Lothar Wagner so nipisok a pitoy taon. Panon ton akapansungdo? Inkuanto: “Diad pigaran simba et inyapasakey ko so pangipatlep ed saray kanta na Panarian. Sano agko eksakton amta so teksto, siak la so manibukel na sakey odino duaran estansa. . . . Agaylan daakan na makapaseseg tan makapaalagey a kanonotan so lugan na kanta tayo ed Panarian!”​—1974 Yearbook of Jehovah’s Witnesses, pahina 226-8.

Kaleganan na limaran taon ya inkipisok lapud matoor a talindeg to, si Harold King so akaromog na ligliwa ed pananibukel tan panagkanta ed saray kanta na panangidayew ed si Jehova. Pigara ed saray komposisyon to so nauusar la natan na Tastasi nen Jehova ed panagdayew da. Say gayagan nisiglaot ed panagkanta so makasustinin tuloy. Balet agla kaukolan so kapasegsegang pian nakombinsi itayo ed kablian na panagkanta na panangidayew ed Dios.

Makapanggayaga so amin a totoo nen Jehova ed kanta. Anggaman talawan itayo ed insangin pangibalikas ed inkasikatayo, say liknaan tayo ed si Jehova so nibesngaw sano ibosis tayo iraya ed kanta. Impaimano nen apostol Pablo no panon tayon makapanggayaga ed pankanta na saray panangidayew sanen sinimbawa toray Kristiano a mantultuloy “a mansasalita so sakey tan sakey ed sikayo na saray salmo tan saray himno tan kankansion a nipaakar ed espiritu, a mankankanta tan irayrayew yo ed saray kapusoan yo so Katawan.” (Efeso 5:19) Sano napno na espiritual a bengabengatla so kapusoan tayo, mabiskeg a nibalikas tayo iraya ed kanta. Kanian say tombok ed apaaligwas a panagkanta et say dugan awawey na puso.

Say pakawalaan na maabig a relasyon ed si Jehova so lapuay magayagan espiritu, mamakiwas ed sikatayon mansalita, mankanta, tan mangikelyaw ed saray panangidayew ed si Jehova. (Salmo 146:2, 5) Ipapuson kakantaen tayo iray bengatla a panggagayagaan tayo. Tan no labay tayo so kanta odino saray sentimiento na kanta, maseguron nakanta tayo itan a sisimoon.

Agkaukolan na sakey so mangantan maksil pian makakantan walay liknaan. Say maksil a panagkanta et agto kabaliksan a maong a panagkansion; nisay panagkantan agnarengel. Arum a bosis a walaay kasiporan a banengbeng so ombitar anggano say panagkanta so makalna. Say kabiangan na angat ed panagkantan maabig et say panaral a mitukoy. Balanglan mankakanta ka unong ed armonia odino diad pibabansag, say mibagayan a kakasil mo ed saray asingger ed sika so manresulta ed sakey a makapalikliket tan pinankasakey a kanta. Say Kristianon inkasimpit tan matalineng a layag so ontulong ed sakey a makabalansi ed pankantan walaay ligsa tan ingen agmanadaeg so bosis to. Anggaman ontan, saramay marunong a mankanta odino walaan na maong ya impanbosis so agbalot nepeg a nadismaya ed pangikasil. Say marakep a bosis so lapuay mabiskeg a suporta ed sakey a kongregasyon a mankakanta na saray panangidayew ed si Jehova.

Say panagkanta ed miting tayo so mangiter met na matukoy a nengneng diad panagkanta ed saray kabiangan na armonia unong ed saray melodya. Saramay makapangitono ed armonia odino makabasa ed saray linya na armonia ed panagkantaan tan nikanta ra so napapaseseg a mibagayan ed panagkanta tan mangarum ed karakpan na musika.c

Arum so mankuan, ‘Onselang ak met’ odino ‘Walaan ak na mabanday a bosis; a saya so onsikkyaw no atagey laran nota.’ Sirin, masuyat ira no panagkanta la, anggano diad Kingdom Hall. Say katuaan to et anggapoy bosis a mangibebelyaw na panangidayew ed si Jehova a “mabanday” ed punto-de-bista to. No panon a say bosis ed panagsalita so napaaligwas diad panagpasal tan diad itumbok ed makatulong iran suhestion a niiiter diad Teokratikon Eskuelaan Parad Panagministro, ontan met a say panagkanta na sakey so napaaligwas. Arum so akapanpaaligwas ed bosis da diad pantareren legan a mankikimey. Say panagtareren so mamalamoyot ed tono na bosis. Tan diad matukoy iran panaon legan a bokbokor tayo odino mankikimey ya agmakakaistorbo ed arum, say panagkanta na Kingdom melodies et eksilintin ehersisyo na bosis tan paraan a say sakey et magmaliw a magayaga, relaks so kipapasey nonot to.

Nipaseseg tayo met so pankanta na pigaran Kingdom song diad saray panduroypo. Say ontan a panagkanta, ya uulopen na sakey ya instrumento a singa say gitara odino piano odino piano recordings na Sosyedad, so mangiiter na sakey a maespiritual a kaliberliber ed saray panduroypo tayo. Ontutulong met itan ed pakapanaral na saray kanta tan maabig a pakakanta ed saratan diad saray miting ed kongregasyon.

Pian natulongan iray kongregasyon a napaligsa so panagkanta ra ed saray miting, say Sosyedad so angitaryay nirekord iran musikal a piulopan. Sano nipapatogtog iraya, kaukolan a maimano so mangaasikaso na sound system ed kakasil. No say musika so aliwan tanton maksil, nayarin nababaingan so kongregasyon ed pangikantan maksil. Sano mikakanta so agin mangokontrol na sound system ed kongregasyon, nadetermina to no kasin say musika so makapangigigiya odino andi.

Manggaway Melodya ed si Jehova

Say panagkanta so mangiiter ed sikatayo na pankanawnawa pian nibalikas tayoray liknaan tayo ed Manamalsa. (Salmo 149:1, 3) Aliwa lambengat iyan emosyonal a panangibesngaw, noagta sakey a kontrolado, resonabli, tan magayagan panangibalikas na panangidayew tayo. Say pangipapuso tayo’d panagkanta ed kongregasyon so mangiyan ed sikatayo ed dugan kipapasey nonot tan puso parad ontumbok a programa tan mamakiwas ed sikatayo diad babaleg a pibiang ed panagdayew ed si Jehova. Anggaman mangaapekta ed emosyon so panagkanta, saray liriko so mamilin met ed sikatayo. Dia sirin ed panangibalikas tayo ed inkasikatayo tekep na panbabansag tan armonia, siuuyamo tan sipapaabeba tayon nipaparaan so kapusoan tayo pian makapanaral itayon saniiba bilang atiptipon a totoo.—Ikompara so Salmo 10:17.

Lawas kabiangan ed panagdayew ed si Jehova so panagkanta. Walaan itayo sirin na ilalo a milikna a maando ed sentimiento na salmista: “Legan a mabilay ak idayew ko si Jehova mankanta ak na saray daydayew na Dios ko ambegya a wala ak ni.”—Salmo 146:2.

[Saray paimano ed leksab]

[Kahon ed pahina 27]

Pigaran Suhestion ed Magmaong a Panagkanta

1. Bembenan a matinunos so panagkantaan sano mangakanta. Ontulong iya ed pakalinawan mas natural.

2. Onsungap a susto ed gapo na kada grupo na salita.

3. Say panangibeswat ed sangi a komkomportabli so mangarum na kasil tan banengbeng na bosis.

4. Nagkalautla, iyapasakey so sentimiento na kakantaen.