Panangiparungtal ed Misteryo na Kimbilikiti
SAY Kimbilikiti so relihyon na inaatey lan atateng na tribu na Rega ed probinsya na Kivu, a wala ed sentral-a-bukig na Zaire. Saray lalaki na Rega so umaanop ed makdel a takel, saray bibii so managsigay ed ilog, tan saray pamilya so managdalos na dalin. Ingen say bilay na amin so sigpot ya inuleyan na Kimbilikiti, say baleg a tribun espiritu a nepeg dan pangipanengnengan na sigpot a katutulok. Tan nepeg dan siiimon a bantayan so amin a sekreton nisiglaot diad debosyon ed sikato, lapud say pangiwalwal ed saraya so nadusan tampol na ipapatey. Diad tua, anggan anton protesta ed ipatey na sakey a membro na pamilya diad lima na Kimbilikiti so mansumpal met ed tampol a kapatey.
Panoy inggapo na sayan mabiskeg a relihyon? Diad ebat, onnengneng itayo ed apalabas.
Sakey a Misteryon Ginawa
Unong ed tongtong, diad akadkaunan tuloy ya awaran na tribu sakey a laki so walaan na taloran ilalak a lalaki. Si Katima Rega, say panguloan, so aliwaliwan pandak, a nisesengeg ed makapkapuy ya itsura et sikato so ag-akapangasawa. Diad kanonotan, anggaman kuan, sikato so matudion tuloy tan walaan na sankabunaan ya imahinasyon. Nanggayagaan toy panangan ya anggad punto na inkabuakag. Pian natulongan a makala na tagano ya agmantrabaho, sikato so angimbento na simplen plautan kawayan ya instrumenton mamawala na mahikan tanol. Sikato met so nanggawa na uhas-baluton kiew a tinakeran na lubir ed sampot. Sano sayan kagawaan so ibasibas a maples ed tagey na ulo na sakey, sikato so mamawala na maksil, makapataktakot, manasibengbeng a tanol.
Sayan lehendaryon imbentor so inmunan anali ed kagawaan to diad duaran kakaanakan to, a kinumbinse toran say tanol so nanlapud sakey ya espiritu tan sirin tinaktakot toran pantakewen na tagano tan tabako a para ed sikato a manlapud saray duaran agagi ton lalaki. Ginetma ton palaknaben so lawak na kimey to, sikato so inmamot ed kakiewan tan inalagar toray manerel na sira tan ikarga da ra ed babako. Insan to paknolen so instrumento to, a saray bibii so sitatakot ya onsempet ed baryo, a taynanan daray akemel dan sira.
Diad inmuna, saray report ed inkatalagnaw na bibii so panduaruwaan. Sanen say parehon kipapasen so nantultuloy ya agawa tan saray ombaryo so andian laray siraen, saray lalaki so sisisilib a sinmingger ed “demonyon-ayep,” a nalmoan dan si Katema Rega. Arum so mankaliktan a mamatey ed sikaton tampol, balet inkuan na arum a say ginawa ton kagawaan so sankasiliban tan nampapaknaan dan gawaen so “boses” a bilang say espiritu na tribu ra. Bantayan a bilang sekreto tan magmaliw a misteryo ed amin na saray agmikabat. Amin a membro na tribu so nakaukolan ya ontulok ed amin daray ganggan, bilibilin, tan getegeter a manlapud “boses,” say espiritu na takel. Balet anto so nepeg a panawag? Akipakna ran amin sanen insuhiri na sakey a makabat a matatken so “Kimbilikiti.”
Sirin nianak so relihyon na tribun Rega. Nipaalagey so interon letnegan na saray totontonen, agagamil, tan ananito ed saman a simplen gapowan. Kabekta, taloran arum ya agnanengneng ya “espiritu” so niarum a bilang kaiba na Kimbilikiti. Si Kabile, a no maminsan et impasen ya agi ton bii tan no maminsan et asawa to, so sankaganaan tan ekstraordinaryon bii. Amin na saray manbalbalolaki so nibagan mamilagron nagalsiman diad panamegley na seksual a pirelasyon ed sikato! Si Twamba, yugtan ya agi nen Kimbilikiti, so nibagan walaan na ontan lan biskeg a sarag ton pawalaen iray bagyo, a kusboen iray kaabungan, tan arum nira. Say “boses” to so narengel diad panamegley na pangiwasiwas ed uhas-baluton kiew! Say komatlon espiritu et si Sabikangwa, odino Mukungambulu. Sikato so sananey a yugtan ya agi nen Kimbilikiti tan pinmatnag a sikato so manumpal ed betang a mensahero to.
Sekreton Kurang na Pimemembro
Diad nanengneng ya ayaman, si Kimbilikiti so inrepresenta na sakey a hierarkia na saray atagey a saserdote (say makabat a Bami). Sakey ed sikara, tinawag na Mukuli, so mangimaton ed panaggalsim. Si Kitumpu, sananey ya atagey a saserdote, so onakton sakey a doktor tan sikato so aktual a manggalsim ed saray babalolaki. Say komatlo, si Kilezi, so mangasikaso ed saray kapanggalsim a lalaki. Say betang a manamegley ed baetan na saray membron kampo tan saray ordinaryon mibabaryo so betang nen Bikundi, sakey a grupo na saraman so membro la.
Say kurang na pimemembro (tinawag na Lutende) so ginawa ed kautelan na takel, say impasen ya ayaman nen Kimbilikiti. Nagawa ed estrikton inkasekreto, tan anggan anton bii (ayep odino too) a sibersiber ed pasen so tampol a bitkelen! Diad agew na pimemembro, nagawa so angkabaleg iran piesta ed nanduruman baryo, tekep na andi-tundan panggagalaw tan pansasayaw a manlapud masakbay a kabuasan. Saya so nigetman panubok ed resistansya na saray lalakin walad kalangweran ya akimembro. Kayari to, ontalineng ira ed awaran nen Kimbilikiti, a kumpleto ed amin na saray miton ginawa ed inlabas na saray taon. Saray ugugaw a lalaki so apanisian si Kimbilikiti tan si agi-asawa ton Kabile so peteg a persona. Sarayan walad kalangweran so nibagan manparaan a mipuligesgesan ed si Kabile, a kayari na satan et sikara so seksual a mirelasyonan ed sikato tan mamilagron nagalsiman. No wala so anggan siopa ya onsaew ed saray duaran subok, si Kabile so sipapasnok a manreklamo ed si Kimbilikiti, a mamatey ed saman so nankasalanan!
Maminsan a walad takel, anggaman kuan, agnanengneng na ugugaw a lalaki so bengabengatlan nibaga ed sikara. Noag ingen, saray taloran atagey a saserdote (Mukuli, Kitumpu, tan si Kilezi) so maningkat ed balang sakey tan pantutumbokanen daran galsiman. Satan, inkuan da, so pipupuligesgesan ed si Kabile! No say ugaw so ag-onabig a susto sakbay na aturon panaon na ipawil to ed baryo, sikato so bitkelen tan paandien, ta say ontan a kipapasen so maneral ed mito na mamilagron kagalsiman diad kayari na pirelasyonan ed maganggana, makapanyarin Kabile.
Anggaman ed ontan lan panamagalang ed si Kabile, kaleganan na saray seremonya na piuulop a saray ugugaw a lalaki so nibangat ed mauges iran balikas ed sekso a sumpad bibii, a pati saray dilin kainaan tan agagi ran bibii. Sano sikara la so ompawil ed baryo, saray bibii so napuersan omparungtal a ngalgalin labos-lakseb tan manakar ed pueg da tan mansayaw ed arap da tan sikara so puntirya na balobalon naaralan dan insulto.
Kaleganan na panaoy piuulop, say Bikundi (saraman so akiulop la) so onla ed saray baryo a mansamel na tagano odino kaykayarian. Saray pamilya so napuersan mangiter na antokaman a kerewen a para ed si Kimbilikiti tan saraman so arawi ed kampo na piuulop. Saray kalsada so sinaraan ni tan saray ondaralan so naobligan manbayar na antokaman a kerewen nen Kimbilikiti. Say impansiansia ed onian dalan et say orihinal a getma “na boses”—pangala na tagano ya agla pansagpotan.
Diad katuaan, sirin, anto so Kimbilikiti? Sakey a katilaan a ginawa ed arum iran pegpeg na kawayan! Pian satan so nitandoro, anggaman ontan, sakey a sistema na panangebbiew so ginawa a tekep na takot ed patey a bilang manunan instrumento. (Hebreos 2:14, 15) Say arum a kagawaan et say panag-anito, agum, tan karutakan. Tan amin na saya so impansiansia ed sakey a hierarkia na atagey a saserdote. Balet panon a saya so walaan na sengegan ed inkapasegsegang ya asagmak na saray Tasi Jehova?
[Saray Litrato ed pahina 6]
“Plauta” nen Kimbilikiti
[Litrato ed pahina 7]
Manamemben-katooran a Tastasi ed lugar na Pangi