Imanoen so Propesiya nen Daniel!
Kapitulo Uno
Say Libro nen Daniel tan Sikayo
1, 2. (a) Anto so pigara ed saray aliwan kaslakan a kipapasen a nipresenta ed libro na Biblia a Daniel? (b) Diad modernon panaon tayo, antoran tepet so linmesa nipaakar ed libro na Daniel?
GINETMA na makapanyarin ari ya ipapatey iray makabat a totoo to lapud agda nayarian ya iparungtal tan ipatalos so makapakewkew a kugip to. Lapud agmandayew so taloran lalaki ed atagtagey ya imahen, sikaray imbuntok ed pinapetang a maong a palbaan, balet ta aliktar ira. Leleg a nagagawa so maliket a selebrasyon, anengneng na nilasus a wadman so sakey a lima a mangisusulat na misteryoso iran salita ed dingding na palasyo. Impaibuntok na saray mauges a nankokomplot so sakey a masiken ed ungib na leon, balet ta sikatoy inmakseb ya ag-asakitan. Anengneng na propeta na Dios so apatiran ayayep ed sakey a pasingawey, tan say kabaliksan na saratan so onnatnat ed saray milenyo ed arapen.
2 Saraya so pigara labat ed saray salaysay a naromog ed libro na Biblia a Daniel. Kasin makanepegan iratan na seryoson panangonsidera? Anto so posiblin pisiglaotan na sayan abayag lan libro parad panaon tayo? Akin a nepeg itayon interesado nipaakar ed saray ebento ya agawa la ed ngalngali 2,600 a taon ed apalabas?
Daniel—Sakey ya Abaybayag lan Libro Parad Modernon Panaon
3, 4. Akin a dakel a totoo so makatunongan a mapaga nipaakar ed arapen na katooan?
3 Iyaapasakey na maslak a parti na libro na Daniel so teman nipaakar ed pananguley ed mundo, sakey a teman paniinteresan a maong natan. Ngalngalin amin a totoo so onabobon a manbibilay itayo ed mairap a panaon. Diad inagew-agew et natatabek itayo na saray balitan walaan na makapaermen iran panonot ya onlelereg lay sosyedad na too lapud alodloor iran problema—tan nagagawa iya anggaman ed makatantandan agawaan na siensia tan teknolohiya.
4 Konsideraen pa iya: Akapanakar so too ed bulan, balet ta agto makapanakar-akar ya andi-takot ed saray karsada ed mismon planeta to. Nakargaan toy abung na amin a klase na moderno iran kagawaan, balet ta agto napatunda so kabubuyak na saray pamilya. Tan naimbento to so information age, balet ta agto nabangatan so totoo a manbilay a mankakasakey a mareen. Aminsan et insulat nen Hugh Thomas, sakey a propesor na awaran: “Daiset so nibangat ed katooan anggaman ed ilalaknab na pikakabat tan edukasyon no nipaakar ed dangka tan pibagay ed arum a totoo.”
5. Diad kaslakan, anto lay nansumpalan na pananguley na too?
5 Diad getman iletneg so paraan na uksoy diad sosyedad, inorganisa na totoo so inkasikara ed silong na nanduruma iran gobierno. Balet, anggapo ed saratan so nipuera ed inkamatua na naimatonan la nen Arin Solomon: “Sakey a too walaan na pakayari ed sananey pian kaugsan to.” (Eclesiastes 4:1; 8:9) Siempre, walaray manuley a marakep iray kalat da. Anggaman kuan, anggapoy ari, presidenti, odino diktador a makapangekal ed sakisakit tan ipapatey. Anggapoy toon makapangipawil ed dalin tayo a Paraiso a ginagala na Dios a pagmaliwan na dalin.
6. Akin ya agnakaukolan nen Jehova so pitutulongan na saray pananguley na too pian sumpalen so linawa to?
6 Ingen, say Manamalsa so mabulos tan nayarian ton gawaen iratan a bengatla. Agto la kaukolay abobon na saray gobierno na too pian sumpalen iray gagala to, ta parad sikato et “saray nasyon singa ra sankatedter na sakey a timba, tan nibilang ira a singa melanting a dabok na simbangan.” (Isaias 40:15) On, si Jehova so Soberanon Manuley ed uniberso. Lapud satan, sikatoy walaan na pakauley ya atagey a tuloy nen saray gobierno na too. Say Panarian na Dios so onsalat ed amin a pananguley na too, pian magnayon a kabendisionan na katooan. Anganko anggapo lay agawan mas malinew ed saya nen say libroy Biblia a Daniel.
Daniel—Inad-aron Maong na Dios
7. Siopa si Daniel, tan panoy impanmoria nen Jehova ed sikato?
7 Inad-aron maong nen Jehova a Dios si Daniel, a nanlingkor bilang propeta to ed loob na dakel a taon. On, deneskribe na anghel na Dios si Daniel bilang “sakey a kalkaliktan a tuloy.” (Daniel 9:23, NW) Say orihinal a Hebreon termino a nipatalos a “sakey a kalkaliktan a tuloy” et mankabaliksay “inad-aron maong,” “pinabpablin maong,” a “labalabay” ni ingen. Si Daniel so mablin tuloy ed imaton na Dios.
8. Panoy impakakar nen Daniel ed Babilonia?
8 Konsideraen tayo pan magano iray nikadkaduman sirkumstansia na sayan inad-aron propeta. Nen 618 K.K.P., kinobkob na Ari na Babilonia a si Nabucodonosor so Jerusalem. (Daniel 1:1) Kayarin tuloy na satan, pigaran de-aral iran tobonbalo a Judio so pasootan ya imbantak diad Babilonia. Kaiba ed saratan si Daniel. Diad saman et nayarin sikatoy wala ni’d katayatdang.
9. Anton panangipasal so niiter ed si Daniel tan saray Hebreon kakaiba to?
9 Si Daniel tan saray kakaiba ton di Ananias, Misael, tan Azarias so kaiba ed saramay Hebreo a pinili pian ipasal a taloy taon diad “aral tan pansasalita na saray Caldeo.” (Daniel 1:3, 4) Impaimano na pigaran iskolar a saya et aliwa labat lan basta panaral na lenguahe. Singa bilang, inkuan nen Propesor C. F. Keil: “Si Daniel tan saray kakaiba to so ibangat diad kakabatan na saray saserdote tan matudio a lalaki na Caldeo, ya abangatan ed saray eskuelaan na Babilonia.” Kanian si Daniel tan saray kaiba to so nagkalalo lan nipasal parad serbisyo ed gobierno.
10, 11. Antoran angat so nipaarapan nen Daniel tan saray kakaiba to, tan anton tulong so inter nen Jehova ed sikara?
10 Agaylan pirmin impangumay sirkumstansia di Daniel tan saray kakaiba to! Kaiba ran nanayam diman ed Juda iray managdayew ed si Jehova. Natan et sikaray aliktob na totoo a mandadayew ed saray ginawagawan dirios tan diosa. Anggaman kuan, ag-apagyaw si malangwer a Daniel, Ananias, Misael, tan Azarias. Determinado ira anggaman ed makapasubok-pananisian kipapasen ya ombemben a malet ed tuan panagdayew.
11 Walay irap-irap to iya. Debosyonadon maong si Arin Nabucodonosor ed si Marduk, say manunaan a dios na Babilonia. No maminsan et saray pagagawa na ari et talagan agnaawat na sakey a managdayew ed si Jehova. (Alimbawa, nengnengen so Daniel 3:1-7.) Ingen, si Daniel tan saray kaiba to so walaan na ag-onsaew a panangigiya nen Jehova. Legan na taloy taon na inkipasal da, sikaray benendisionan na Dios tekep na “pakatalos tan karunongan dia ed amin ya aral tan kakabatan.” Niarum ni, naikdan si Daniel na abilidad a makatalos ed kabaliksan na saray pasingawey tan kugip. Saginonor, sanen inusisa na ari irayan apatiran kalangweran a lalaki, nalmoan to a “maminpolo [ira] a magmaong nen saray amin a mago tan mangkukulam a wala ed nanarian to.”—Daniel 1:17, 20.
Panangiyabawag ed Saray Mensahe na Dios
12. Anto so nikabiig ya asainmin nen Daniel?
12 Diad amin a taon na impanayam to ed Babilonia, nanlingkor si Daniel bilang mensahero na Dios ed saray lalakin singa di Arin Nabucodonosor tan Belsasar. Importanti so asainmin nen Daniel. Inabuloyan nen Jehova si Nabucodonosor a maneral ed Jerusalem, a sikato so inusar bilang instrumento To. Nasabi panaon et naderal met so Babilonia. Talagan itatandoro na libro na Daniel si Jehova a Dios bilang say Sankatagyan tan Manuley dia “ed panarian na saray totoo.”—Daniel 4:17.
13, 14. Antoy agawa ed si Daniel kayari inkagba na Babilonia?
13 Nantultuloy so serbisyo nen Daniel ed duypo na opisyales ed loob na ngalngali pitoran dekada, angga ed inkagba na Babilonia. Anengneng to ni so impawil na dakel a Judio ed nanlapuan dan dalin nen 537 K.K.P., anggaman agsasaglawien na Biblia no sikaray inibaan to. Sikatoy aktibon tuloy anggad komatlon taon na uley nen Arin Ciro, say manangiletneg na Empiryoy Persia. Diad saman a panaon, ngalngali la 100 so edad nen Daniel!
14 Kayari inkagba na Babilonia, insulat nen Daniel so makatantandan tuloy iran ebento ed bilay to. Say dokumento to natan et makatantandan kabiangan ed Masanton Biblia tan kabkabat bilang say libro na Daniel. Balet akin a nepeg tayon imanoen iyan kadaanan a libro?
Duaran Estilo, Sakey a Mensahe
15. (a) Antoran duaran estilo so lugan na libroy Biblia a Daniel? (b) Panon a makagungguna ed sikatayo so salaysay a kabiangan na Daniel?
15 Lugan na nikadkaduman libro na Daniel so duaran nandumaan a maong ya estilo—say sakey et salaysay, say sakey et mapropetiko. Saratan ya aspekto na libro na Daniel so mamabiskeg na pananisia tayo. Panon? Saray salaysay a kabiangan—a nibilang a mabilabilay diad Biblia—so mangipanengneng ed sikatayo a bendisionan tan asikasoen nen Jehova a Dios iramay manmamatoor ed sikato. Si Daniel tan saray taloran kaiba to so nansiansian agnagiing anggaman ed makapasesga’d bilay iran subok. Natan, amin a malabay a mansiansian matoor ed si Jehova so napabiskeg diad panaral a maong ed alimbawa ra.
16. Anton leksion so naaralan tayo manlapud saray mapropetikon kabiangan na Daniel?
16 Saray mapropetikon kabiangan na Daniel so mamabiskeg na pananisia lapud ipapabitar na satan ya amta la nen Jehova so kurang na awaran sakbay ni na saray siglo, milenyo ni ingen. Alimbawa, inter nen Daniel iray detalyi unong ed imbangon tan inkagba na saray pakayari ed mundo manlapud panaon na kadaanan a Babilonia angga ed “panaon na anggaan.” (Daniel 12:4, NW) Impaimano nen Daniel ed sikatayo so Panarian na Dios ed pakayari na tinuro Ton Ari tan kaiba ‘iran sasanto,’ ya ipapabitar ton satan so gobierno a mansiansia lawas. Sigpot a sumpalen na sayan gobierno so gagala nen Jehova ed dalin tayo tan manresulta ed kabendisionan na amin a malabay a manlingkor ed Dios.—Daniel 2:44; 7:13, 14, 22.
17, 18. (a) Panon a napabiskeg so pananisia tayo diad panusisan maong ed libro na Daniel? (b) Antoran pamaakaran so kaukolan ya imanoen antis tayon igapo so panaral ed sayan mapropetikon libro?
17 Makapaliket ta ag-inyamot nen Jehova so pikakabat nipaakar ed saray nagawa ed arapen. Imbes, sikatoy mabulos a ‘Manangipatnag na saray maamot.’ (Daniel 2:28) Diad panaral tayo ed kasumpalan na saray propesiya a nirekord ed libro na Daniel, napabiskeg so pananisia tayo ed saray sipan na Dios. Lalon makapanseguro itayo a sumpalen na Dios so gagala to diad dugan panaon tan diad eksakton paraan a panlabayan to.
18 Amin a manaral ed libro na Biblia a Daniel a walaay maawat a puso so ombulaslas ed pananisia. Balet, antis tayon igapo so malaknab a pangusisa ed sayan libro, kaukolan tayon aralen so ebidensia no kasin talagan autentiko iyan libro. Inataki na pigaran kritiko so libro na Daniel, ya ibabaga ran saray propesiya so diad tua et nisulat kayari lay kasumpalan na saratan. Kasin makatunongan iray ibabaga na saray manduaruwa? Saglawien na ontumbok a kapitulo iyan pamaakaran.
ANTO SO ATEBEK YO?
• Akin a parad modernon panaon so libro na Daniel?
• Panoy impakaloob di Daniel tan saray kakaiba to parad serbisyo ed gobierno na Babilonia?
• Anto so nikabiig ya asainmin nen Daniel diad Babilonia?
• Akin et nepeg tayon imanoen so propesiya nen Daniel?