Say Biblia​—Kasin Salita na Dios Odino Too?

Kapitulo 6

Saray Milagro​—Kasin Sikaray Peteg ya Agawa?

Sakey ya agew nen 31 K.P., si Jesus tan saray babangatan to so nambaroy a mamapaarap ed Nain, sakey a syudad ed mamaamianen a Palestina. Sanen akaasingger ira ed wangalan na syudad, nabet day sakey a tulor. Say inatey et sakey a balolaki. Balo so ina to, tan sikato so bogbogtong ya anak to, kanian bukbukor to la natan. Unong ed kuritan, “sikato so inabagey [nen Jesus], inkuanto ed sikato: ‘Agka mannangis.’ Et inmasingger tan diniwit to so lungon, et saray nanawit tinmunda ra. Et inkuanto: ‘Balolaki, kuan ko ed sika, Bangon ka! Et samay inatey, binmangon, et ginmapo a nansalita.”​—Lucas 7:11-15.

1. (Ilaktip so introduksion.) (a) Anton milagro so ginawa nen Jesus diad asingger ed syudad na Nain? (b) Panon kaimportanti iray milagro ed Biblia, ingen kasin panisiaan na amin a totoo a sikaray peteg ya agawa?

Makapaligsay-puso itan a salaysay, balet kasin tua itan? Dakel so agmanisian saratan a bengatla so peteg ya agawa. Anggaman kuan, saray milagro so makanan kabiangan na kuritan na Biblia. Say panisia ed Biblia et kabaliksan to so panisian agawa iray milagro. Diad tua, say intiron padron na katuaan na Biblia so akadependi ed sakey a sankaimportantian a milagro: say inkioli nen Jesu-Kristo.

No Akin ya Agmanisia so Arum

2, 3. Antoy sakey a katunongan ya inusar na pilosopon taga-Scotland a si David Hume diad gunaet ton paneknekan ya ag-agawa iray milagro?

² Kasin panisiaan yoray milagro? Odino diad sayan makasientipikon panaon et liknaen yon agmakatunongan so panisia ed saray milagro​—salanti, ed ekstraordinaryo iran ebento a mangipabitar na isasalet na labas-nen-toon pakayari? No agkayo manisia, wala ni akauna nen sikayo. Duaran siglo lay apalabas, ontan met so problema na pilosopon taga-Scotland a si David Hume. Nayarin saray katunongan yo ed agpanisia so mipara’d sikato.

³ Taloran manunan punto so laktipen na isusuppiat nen Hume ed milmilagro. Unona, insulat ton: “Say milagro so sumlang ed saray ganggan na palsa.” Nanlapula’d gapo et sinmaral lay too ed saray ganggan na palsa. Dati lan amta to a napaktak so sakey a bengatla no ipelag, a kinabuasan ya ombutay so banwa tan nilabilabin onselek, tan arum ni. Kasiporan la, kabat to a saray ebento so lawas ontumbok ed ontan iran kabkabisadon padron. Anggapo so nagawan agmitunosan ed saray ganggan na palsa. Sayan ‘paneknek,’ so panisiaan nen Hume, “a kagenap na dinanman a katunongan base’d eksperiensia” a nikontra’d posibilidad na saray milagro.

4, 5. Anto nin duaran katunongan so imparungtal nen David Hume sumpad posibilidad na saray milagro?

⁴ Say komaduan katunongan ya imparungtal to et lapud mainomay a napalikdo so totoo. Arum so malabay a manisia ed saray pakelaw tan milagro, nagkalalo la no mitukoyan ed relihyon, tan dakel ed sarayan inkuan a milagro so aromogan a palso. Say komatlon katunongan et lapud saray milagro so gendat a nireport ed saray panaon na inka-ignoranti. Mentras magmamaliw ya edukado so totoo, ondaraiset met iray nirereport a milagro. Singa imbalikas nen Hume, “Sarayan makapakelaw ya ebento so agbalot agawa ed agew tayo.” Kanian, panisiaan ton satan so paneknek a saratan so agtalagan nagawa.

⁵ Anggan natan, kaslakan iran katunongan a mangokontra’d saray milagro et onia iray inkalapagan a prinsipyo ra, kanian konsideraen tayo pan sansakey iray isusuppiat nen Hume.

Sumpad Saray Ganggan na Palsa?

6. Akin ya agmakatunongan so isuppiat ed ideya na saray milagro makasengeg ta saratan et ‘susumlangen daray ganggan na palsa’?

⁶ Komustay suppiat a saray milagro et aliwan tua lapud ‘susumlangen daray ganggan na palsa’? Ompatnag, a saya so singa makatangguyor; ingen motekteken pa so peteg a kabaliksan to. Gendagendat, say milagro so naukeran bilang bengatlan nagagawa ed labas na saray normal a ganggan na palsa.a Saya so talagan ag-iilaloan a nagawa a saray akanengneng so kombinsidon atasian da so labas-nen-toon pakayari. Kanian, say peteg a kabaliksan na isusuppiat et: ‘Saray milagro so imposibli lapud sikaray makapakelaw!’ Akin ya ag-konsideraen ya unona so ebidensia sakbay a mankonklusyon na ontan?

7, 8. (a) No nipaakar ed saray ganggan na palsa a kabat tayo, diad antoran dalan a nagmaliw a malaknab so panmoria na saray sientista ed no anto so posibli tan imposibli? (b) No manisia itayo ed Dios, anto so nepeg met a panisiaan tayo nipaakar ed pakayari ton manggawa na nikadkaduma iran bengatla?

⁷ Diad tua, saray edukadon totoo natan so aliwan singa si David Hume ya agda tanton ipasoot a saray kabisadon ganggan na palsa so onaaplika ed inerman tan ed amin a panaon. Saray sientista so akaparaan a manpalbeng ya, imbes ed kabisadon taloran sukat a dukey, awang, tan kaatagey, nayarin wala so dakel niran sukat ed talba. Pinadesiran da a wala so black holes, angkabaleg iran bitewen a tinmerak a bukor anggad say kapal da so agla nayarin nasukat. Diad liber da et inkuan a say inkasangal na liwang so ontanlan nauman a say mismon panaon so agla onkukurang. Nansasangsangan ni ingen iray sientista no kasin, diad silong na pigaran kipapasen et say panaon so pasener imbes a paabanti!

⁸ Diad impaningbat ed inggapo na talba, inkuan nen Stephen W. Hawking, Lucasian Propesor na Matematika ed Cambridge University: “Diad klasikal a teorya na general relativity . . . diad gapo et nikadkaduma so alablabas a kapal na talba tan say siglaotan na panaon tan liwang. Diad silong na saratan a kipapasen, amin a kabat iran ganggan na physics so naderal.” Kanian, agmipakna iray modernon sientista a lapud walay bengatlan sumlang ed natural iran ganggan na palsa et satan so agbalot nagawa. Diad nikadkaduma iran kipapasen, saray nikadkaduman bengatla so nayarin nagawa. Segurado, no manisia itayo ed makapanyarin-amin a Dios, bidbiren tayon sikatoy walaan na pakayarin manggawa na nikadkaduma​—mamilagro—​iran ebento no ontukoy iratan ed gagala to.​—Exodo 15:6-10; Isaias 40:13, 15.

Komusta met Iray Palso?

9. Kasin tua ya arum a milagro et palso? Ipaliwawa so ebat yo.

⁹ Anggapo so makatunongan a toon mangiburi a walaray palson milagro. Alimbawa, ibabaga na arum a makatambal ira na mansasakit diad panamegley na mamilagron faith healing. Say panangusisa ed sarayan panagtambal so ginawan nikabkabiig a proyekto nen William A. Nolan, doktor ed medisina. Sinubaybayan to so dakel ya inkuan a panagtambal ed limog na saray ebanghelikon managtambal ed Estados Unidos tan saray tatawagen ya espiritistan siruhano (surgeons) ed Asia. Say resulta? Saratan ya amin so aromog ton makapadismaya tan panamalikdo.

10. Kasin isipen yon amin a milagro et palso lapud ta say arum a milagro et apaneknekan a panamalikdo?

¹⁰ Kasin saratan a panamalikdo et mankabaliksan ya agbalot agawa iray peteg a milagro? Andi. No maminsan et nabalitaan tayon nisisirkula so peken kuarta, balet agkabaliksan na satan ya amin a kuarta et peke. Arum a totoon mansasakit so manisian tuloy ed mankuankuanan, manamalikdo iran doktor, tan baleg so ibabayar da ed sikara. Balet agkabaliksan na satan ya amin a doktor et manamalikdo. Arum a pintor so onsianon mangaalig ed orihinal iran “obra maestra.” Balet agkabaliksan na satan ya amin a painting et palso. Nisay mankabaliksan ya agbalot agawa iray peteg a milagro lapud inkuan ya arum iran milagro et palso.

‘Agla Nagawa Iray Milagro Natan’

11. Anto so komatlon isusuppiat nen David Hume sumpad saray milagro?

¹¹ Say komatlon suppiat so asegek ed onian balikas: “Saratan a makapakelaw ya ebento so agbalot nagawa ed agew tayo.” Si Hume so agnin balot akanengneng na milagro, kanian agto panisiaan a nagawa iray milagro. Anggaman ontan, sayan nengneng na panagkatunongan so walaan na pansumlangan. Siopaman a managisip a too so mangaksobi, a sakbay na saray agew na sayan pilosopon taga-Scotland, agawa so ‘makapakelaw iran ebento’ ya agnaulit kaleganan na impanbilay to. Antoran ebento?

12. Anton makapakelaw iran ebento ya agawa’d apalabas so agnipaliwawa natan na onkukurang iran ganggan na palsa?

¹² Sakey a bengatla et say inggapo na bilay ed dalin. Insan, apalsa so dakel a nengneng na bilay. Diad kaunoran et niwala so too, ya alangkapan na kakabatan, imahinasyon, kapasidad a mangaro, tan pakayari na konsiensia. Anggapoy sientistan makapangipaliwawa unong ed letnegan na saray ganggan na palsa ya onkukurang natan no panon so inkagawa na saratan a bengatlan makapakelaw. Ingen walaan itayo na mabilay ya ebidensia a sikaray agawa.

13, 14. Anton gendat iran bengatla natan so ompatnag a makapakelaw ed si David Hume?

¹³ Tan anto so nipaakar ed ‘makapakelaw iran ebento’ ya agawa nanlapulad agew nen David Hume? Ipasen a sarag tayon pawilen so panaon pian ibaga ed sikato so nipaakar ed mundo natan. Isipen pa no panon so pangisalaysay a say sakey a negosyante ed Hamburg so makapitongtong ed sakey a taga-Tokyo a libulibon milya so kaarawi ya agla nakaukolan ya oneyag; a say galaw na soccer ed España so nabantayan ed intiron dalin legan a nagagawa; a saray luluganan a babaleg nen saray barko ed agew nen Hume so natan et makatekkiab tan kargaen to so 500 a totoo pian itarok ed nilibulibon milya diad pigaran oras lambengat. Anto so isipen yon reaksion to? ‘Imposibli! Saratan a makapakelaw ya ebento so agnin balot agawa ed panaon mi!’

¹⁴ Ingen saratan a ‘pakelaw’ so nagagawa ed saray agew tayo. Akin? Lapud naaralan na too so manggawa na saray telepono, telebisyon, tan eroplano diad impangusar ed saray prinsipyo na siensia ya agnin balot naisip nen Hume. Sirin, kasin mairap a tuloy a panisiaan a diad apalabas et ginawa na Dios iray bengatla ed paraan a siansian agtayo natalosan tan makapakelaw ed sikatayo?

Panon Tayon Naamtaan?

15, 16. No peteg ya agawa iray milagro, anto so alenleneg a dalan a naamtaan tayo so nipaakar ed saratan? Iyilustra so ebat yo.

¹⁵ Siempre, say pangibagan nayarin agawa iray milagro et agto kabaliksan ya ontan so nagawa. Diad sayan koma-20 siglo, panon tayon naamtaan a diad panaon na Biblia et say Dios so nanggawa o agnanggawa na peteg iran milagro diad panamegley na ariripen to ed dalin? Anton nengneng na ebidensia so nailaloan yo ed saratan a bengatla? Isipen so sakey a too ed takel ya inawit pian ombisita ed baleg a syudad. Sano sikato so ompawil, panon ton deskribien ed saray katribu to iray pakelaw na sibilisasyon? Agto nipaliwawa no panon ya onandar so kotse odino akin ya ontotogtog so radyo. Agto nayarian so manggawa na computer pian pruebaan a saratan a bengatla et wala. Say nagawaan to lambengat et say pangibaga ed anengneng to.

¹⁶ Sikatayo so walad kipapasen a kapara na saramay katribu na saman a too. No peteg a nanggawa so Dios na saray milagro, say alenleneg a paraan pian nakabatan iratan et diad panamegley na saray mismon akatasi. Agnipaliwawa na saray mismon akatasi no panon ya agawa iray milagro, nisay naalig da iratan. Say nibaga da lambengat ed sikatayo et say anengneng da. Tua a saray akatasi so nayarin napalikdo. Nayarian da met ya aruman odino pikeweten so agawa. Sirin, pian napanisiaan iray testimonya ra, kaukolan tayon kabaten a sarayan tastasi et matua, napanmatalkan, tan napaneknekan a walaan iray maong a motibo.

Say Milagron Apaneknekan a Tuloy

17. (a) Anto so milagron apaneknekan a tuloy ed Biblia? (b) Anto iray sirkumstansian angipaarap ed impatey nen Jesus?

¹⁷ Say milagron apaneknekan a tuloy ed Biblia et say inkioli nen Jesu-Kristo, kanian akin ya ag-iya usaren bilang sukatan. Unona, konsideraen so nireport iran katuaan: Si Jesus so inaresto ed labi na Nisan 14​—kapetekan na labi Huebes ed modernon paraan na panagbilang ed simba.b Sikato so pinmarungtal ed arap na papangulo na Judios ya amakasalanan ed sikato na panagpauges tan nandesidin sikatoy kaukolan ya ompatey. Si Jesus so inyarap na saray Judion papangulo ed Romanon Gobernador a si Pontio Pilato, a sinmuko ed panangidesdes da tan inyawat to ed sikara pian pateyen. Diad ngarem na Biernes​—siansian Nisan 14 ed Judion kalendaryo—​sikato so impasak ed panamairapan a kiew tan diad pigaran oras et sikatoy inatey.​—Marcos 14:43-65; 15:1-39.

18. Unong ed Biblia, panon so inkayat na balitan apaoli si Jesus?

¹⁸ Kayari impanuyok na sakey a sundalon Romano ed dikingan nen Jesus ed panamegley na gayang pian seguroen no sikaton talagay inatey, say laman nen Jesus so imponpon ed balon lubok. Diad ontumbok ya agew, Nisan 15 (Biernes/Sabado), et sabatth. Balet diad kaimbuasan na Nisan 16​—kabuasan na Simba—​arum a babangatan so linma ed lubok tan aromog dan anggapoy karga. Ag-abayag, kinmayat so balita a si Jesus so anengneng a mabilay. Say unonan reaksion ed sarayan balita so mipadparan tuloy natan​—agpanisia. Anggan saray apostoles so agmanisia. Balet nen anengneng dan mismo a mabilay si Jesus, anggapoy nagawaan da noag panisiaan a sikatoy peteg ya inmoli ed bilay.​—Juan 19:31–20:29; Lucas 24:11.

Say Anggapoy Kargan Lubok

19-21. (a) Unong ed si Justin Martyr, panon so impanumlang na saray Judio ed panagpulong na saray Kristiano nipaakar ed inkioli nen Jesus? (b) Anto so naseguro tayon tua nipaakar ed lubok nen Jesus nen Nisan 16?

¹⁹ Kasin inmoli si Jesus, odino saya so ginawa-gawa lambengat? Nayarin saya so intepet na totoo nensaman: Kasin siansian walad lubok so bangkay nen Jesus? Aturingan komon iray babangatan nen Jesus no anengneng na kakabusol da so bangkay a siansian walad lubok a bilang paneknek a sikatoy ag-inmoli. Anggaman ontan, anggapoy nikurit ya onia so ginawa ra. Imbes, unong ed Biblia, saray sundalon apabtangan a manbantay ed lubok so binayaran tan nibaga’d sikara: “Kuanyo, ‘Saray binangatan to linma ra ed labi, tan sikato so tinakew da nen peles min naugip.’” (Mateo 28:11-13) Likud ed Biblia et walaan itayo met na ebidensia a saray Judion papangulo so kinmiwas ed onian dalan.

²⁰ Ngalngalin sakey a siglo kayari impatey nen Jesus, insulat nen Justin Martyr so tinawag a Dialogue With Trypho. Dia et inkuanto: “Sikayo [saray Judio] so angibaki na pinili tan ordinadon lalaki ed intiron mundo pian iyabawag so sakey ya andian-na-Dios tan andian-na-ganggan ya inkaerehes a nanlapud manngaran na Jesus, sakey a manamalikdon taga-Galilea, ya impasak tayo, balet diad labi sikatoy tinakew na saray babangatan to ed lubok, ya angipomponan ed sikato.”

²¹ Natan, si Trypho so sakey a Judio, tan say Dialogue With Trypho so insulat pian iyagel so Inkakristiano a sumpad Judaismo. Kanian, ag-ibaga nen Justin Martyr so inkuanton​—saray Judio so angakusa ed saray Kristiano diad impanakew ed bangkay nen Jesus ed lubok—​no talagan agginawa na Judios so ontan a panamakasalan. Ta no andi, sikato so magmainomay a napakasalanan na panagtila. Saya so nibaga lambengat nen Justin Martyr no saray Judio so peteg ya angibaki ed saratan a mensahero. Tan saya so nagawaan da no say lubok so peteg ya andian na karga nen Nisan 16, 33 K.P. tan no anggapo so bangkay nen Jesus a nituro ra bilang ebidensia a sikato so ag-inmoli. Kanian lapud anggapo so karga na lubok, anto so agawa? Kasin tinakew na saray babangatan so bangkay? Odino mamilagron inekal itan bilang ebidensian peteg ya inmoli si Jesus?

Say Konklusyon nen Lucas a Doktor

22, 23. Siopan lakin di-aral nen inmunan siglo so angusisa ed inkioli nen Jesus, tan antoran lapuan na impormasyon so wala ed sikato?

²² Sakey a lakin di-aral a tuloy nen inmunan siglo a maalwar ya angusisa ed ebidensia et si Lucas, sakey a doktor. (Colosas 4:14) Insulat nen Lucas so duaran libron kabiangan natan na Biblia: sakey et say Ebanghelyo, odino awaran na ministeryo nen Jesus, tan say komadua, so tinawag na Saray Gawa na Apostoles, say awaran na inkayat na Inkakristiano ed saray taon kayari impatey nen Jesus.

²³ Diad introduksion na Ebanghelyo to, tinukoy nen Lucas so daakan ya ebidensian walad sikato balet ta anggapo la natan ed sikatayo. Sinalita toray dokumenton nisulat ya angituplegan to nipaakar ed bilay nen Jesus. Inkuanto met a sikatoy akisalita ed saray mismon akatasi ed impanbilay, impatey, tan inkioli nen Jesus. Insan, inkuanto: ‘Inupapet kon maong so amin a bengabengatla ya agawa nanlapu ed inmuna.’ (Lucas 1:1-3) Mabitar, say impanusisa nen Lucas so nagnap. Kasin sikatoy maong a manag-awaran?

24, 25. Panon so panmoria na dakel ed kualipikasyon nen Lucas bilang sakey a manag-awaran?

²⁴ Patuaen na dakel a sikato so maong. Nen 1913, si Sir William Ramsay so nankomento ed sakey a paliwawa ed inkamaawaran na saray sulat nen Lucas. Say konklusyon to? “Si Lucas so sakey a manunaan-ed-rangkon manag-awaran; aliwa lambengat a napanmatalkan iray balikas to; sikato so walaay tuan maawaran a liknaan.” Onia met so konklusyon na dakel iran modernon manangusisa. Inkuan na The Living Word Commentary, diad impangiparungtal ed saray tomo ed Lucas: “Si Lucas so namparan manag-awaran (tan walaan na inkasusto) tan teologo.”

²⁵ Inyabawag nen Dr. David Gooding, datin propesor na Daan a Sipan a Griego ed Amianen ya Ireland, a si Lucas so “kadaanan a manag-awaran unong ed tradisyon na Daan a Sipan iran manag-awaran tan diad tradisyon nen Thucydides [sakey ed saray sankatagyan-a-rangkon manag-awaran ed kadaanan a mundo]. Singa sikara maalwar a tuloy so impangusisa to ed saray reperensya to, diad impamili ed materyal to, tan diad panangipaliwawa ed saya. . . . Sayan metodo so tinekepan nen Thucydides na pilalek parad maawaran ya inkasusto: agtayo isipen ya ag-aparaan iya nen Lucas.”

26. (a) Anto so konklusyon nen Lucas nipaakar ed inkioli nen Jesus? (b) Anto so amabiskeg ed sikato ed onian konklusyon?

²⁶ Anto so konklusyon na sayan kualipikadon tuloy a too no akin ya andian na karga so lubok nen Jesus nen Nisan 16? Namparan diad Ebanghelyo tan diad libro ton Saray Gawa, inreport nen Lucas a say inkioli nen Jesus manlapud inaatey so katuaan. (Lucas 24:1-52; Gawa 1:3) Agton balot panduaruwaan itan. Anganko ta say pananisia to ed milagro na inkioli so apabiskeg ed saray dilin eksperiensia to. Anggaman malinew ya agto atasian a mismo so inkioli, ingen inreport to so impakatasi ed saray milagron ginawa nen apostol Pablo.​—Gawa 14:8-10; 20:7-12; 28:8, 9.

Anengneng Da so Apaolin Jesus

27. Siopa so arum ed saray amidbir ya akanengneng ed apaolin Jesus?

²⁷ Duara ed saray Ebanghelyo so insulat na saray lalakin kabkabat da si Jesus, akanengneng ed impatey to, tan amidbir ya akanengneng a mismo ed sikato kayari inkioli to. Saratan et di apostol Mateo, say datin managsingil na buis, tan si Juan, say inadaron apostol nen Jesus. Say sananey nin managsulat na Biblia, et si apostol Pablo, ya akanengneng met ed apaolin Kristo. Niarum ni, imbinsabinsa nen Pablo so kangaranan na saramay akanengneng ed binmilay a Jesus kayari impatey to, tan inkuanton aminsan et nampanengneng si Jesus ed “masulok a limanlasus ya agagi.”​—1 Corinto 15:3-8.

28. Anto so epekto na inkioli nen Jesus ed si Pedro?

²⁸ Sakey ed saray sinalambit nen Pablo ya akatasi et si Santiago, agi nen Jesus ed ina, a makapikabat ed si Jesus nanlapulad inkaugaw. Say sakey ni et si apostol Pedro; ya inreport nen manag-awaran a Lucas ya angiter na makpel a pantasi ed inkioli nen Jesus pigaran simba lambengat kayari impatey nen Jesus. (Gawa 2:23, 24) Duaran sulat ed Biblia so insulat nen Pedro, tan diad unaan ed saraya et impanengneng nen Pedro a say pananisia to ed inkioli nen Jesus so siansian mabiskeg a manamakiwas anggaman dakel lan taon so linmabas kayari na ebento. Insulat to: “Nagalang so Dios tan Ama na Katawan tayo a Jesu-Kristo, ya unong na baleg a panangasi to pinabilay to itayo lamet ed mabilay ya ilalo, lapu ed inkioli ed bilay nen Jesu-Kristo, nanlapu ed saray inaatey.”​—1 Pedro 1:3.

29. Anggaman agtayo nakatongtong iray akatasi ed inkioli, anto so makapasagyat ya ebidensian niwala’d sikatayo?

²⁹ Kanian, unong ya akapitongtong si Lucas ed totoo ya akanengneng tan akapitongtong ed si Jesus kayari na impatey to, nabasa tayo met iray salitan insulat na arum ed sikara. Tan sikatayon mismo so mangukom no kasin saraman a totoo so apalikdo, no kasin papalikdoen da itayo, odino kasin peteg ya anengneng da so apaolin Kristo. Diad tua, sikaray imposiblin napalikdo. Arum ed sikara so maapit a kakaaro nen Jesus anggad patey. Arum ed sikara so akatasi ed impanirap nen Jesus ed panamairapan a kiew. Anengneng da so danum tan dala ya inmagus ed sugat lapud gayang ya induyok na sundalo. Amta na sundalo, tan amta ra, a talagan inatey si Jesus. Diad saginonor, inkuandan anengneng da si Jesus a binmilay tan aktual ya akisalita ed sikato. On, mairap iran napalikdo. Sirin, kasin sasalien da itayon palikdoen diad pangibagan si Jesus so pinaoli?​—Juan 19:32-35; 21:4, 15-24.

30. Akin ya imposiblin mantila iray asasakbay ya akatasi ed inkioli nen Jesus?

³⁰ Pian naebatan iya, itepet tayo pa ed inkasikatayo: Kasin panisiaan dan mismo so ibabaga ra? On, andi-duaruwa. Parad saray Kristiano, a pati saramay akatasi, say inkioli nen Jesus so sigpot a letnegan na pananisia ra. Inkuan nen apostol Pablo: “No si Kristo et ag-inmolin binmilay, sirin say panagpulong mi andi-kabaliksan to, tan say pananisia [mi] met andi-kabaliksan to . . . No si Kristo agpinaoli a binmilay, say pananisia yo andi-kabaliksan to.” (1 Corinto 15:14, 17) Kasin saya so singa salita na toon mantitila sano ibabaga ton anengneng to so pinaolin Kristo?

31, 32. Antoran sakripisyo so ginawa na saray Kristiano, tan akin a saya so mabiskeg ya ebidensia a sarayan Kristiano so mangibabaga na katuaan sanen inkuandan si Jesus so apaoli?

³¹ Konsideraen pa no anto so kabaliksan na pagmaliw a Kristiano ed saraman ya agew. Anggapo so itarok ton dayew, pakayari, odino kayamanan. Kasunian ni ingen iya. Dakel ya asasakbay iran Kristiano so ‘angakon sigagayaga ed inkasamsam na saray kagawaan da’ nisesengeg ed pananisia ra. (Hebreos 10:34) Say Inkakristiano so mankabaliksan na pangisakripisyo ed bilay tan panamasegsegang a mabetbet a mansumpal ed inkamartir diad panamegley na makapabaing, makapaot-ot ya ipapatey.

³² Arum iran Kristiano so nanlapud maaligwas iran pamilya, a singa si apostol Juan a say ama to et okupado ed baleg a negosyo na panagsigay ed Galilea. Dakel so walaan na maabig iran arapen, a singa si Pablo, a nen nagmaliw a Kristiano et estudyante na bantog a rabbin si Gamaliel tan ombabalitado la ed saray Judion manuley. (Gawa 9:1, 2; 22:3; Galacia 1:14) Ingen, imbeneg dan amin so iyoopresi na sayan mundo pian nikayat da so mensahen nibase’d katuaan a si Jesus so apaoli manlapud inaatey. (Colosas 1:23, 28) Akin a mansakripisyo tan manirap ira ed sakey a sengegan no kabat dan nibase itan ed tila? Say ebat so, agda gawaen itan. Sikaray mabulos a manirap tan ompatey lapud sengegan a kabat dan niletneg ed katuaan.

Saray Milagro so Peteg a Nagagawa

33, 34. Lapud peteg ya agawa so inkioli, anto so nibaga tayo nipaakar ed arum iran milagro ed Biblia?

³³ On, say ebidensia so sigpot a napanisiaan. Si Jesus so peteg a pinaoli manlapud inaatey nen Nisan 16, 33 K.P. Tan lapud agawa itan ya inkioli, saray amin nin milagro ed Biblia so posibli​—saray milagron walaan itayo met na putel a paneknek tan mismon atasian. Say Pakayarin amaoli ed si Jesus manlapud inaatey so nanggawa met ed si Jesus ya akayarin amaoli ed anak a laki na balo ed Nain. Inikdan to met si Jesus na pakayarin manggawa na anleglemew​—bangta siansian makapakelaw—​iran milagro na panagtambal. Sikato met so walad benegan na mamilagron impamakan ed dakerakel, tan Sikato met so amaakar ed si Jesus ed danum.​—Lucas 7:11-15; Mateo 11:4-6; 14:14-21, 23-31.

³⁴ Kanian, say inkamatua na saray milagron ibabaga na Biblia so agnepeg a panduaruwaan. Imbes, say katuaan ya agawa iray milagro ed saray panaon na Biblia so mabiskeg a paneknek a say Biblia so peteg a Salita na Dios. Balet wala ni sananey a panamakasalanan sumpad Biblia. Ikuan na dakel a sumlangen to so inkasikato tan sirin et aliwan Salita na Dios. Kasin saya so tua?

(Ituloy ed ontumbok a paway.)

[Paimano ed leksab]