Tepetepet Manlapud Managbasa

Antoy ibabaga na Biblia nipaakar ed capital punishment, say dusan patey, parad saray kriminal?

Natalosan, balang sakey ed sikatayo so walaan na personal a panmoria nipaakar ed saya, base ed eksperiensia odino kipapasey bilay tayo. Ingen, bilang Tastasi nen Jehova kaukolan tayon panggunaetan ya itukoy itan unong ed kanonotan na Dios nipaakar ed capital punishment, legan a siansian neutral so talindeg tayo ed politika a nayarin lanoren na sayan isyu.

Diretsaan, diad nisulat a Salita to et ag-impatnag na Dios a lingo so capital punishment.

Asasakbay ed awaran na too, imbalikas nen Jehova so kanonotan to ed pamaakaran, a singa nabasa tayo ed Genesis kapitulo 9. Asaglawi’d satan si Noe tan say pamilya to, a nagmaliw ya atateng na intiron atooan a pamilya. Kayari impaway da ed biong, inkuan na Dios a saray ayayep so nayarin kanen​—salanti, pateyen, ipatedter iray dala, insan kanen. Insan, inkuan na Dios diad Genesis 9:5, 6: “Andi duaruwa a say dala na say bila’yo anapen ko naani; sikato so anapen ko naani ed lima na amin ya ayep, tan ed lima na too; anapen ko naani bilay na too, ed lima na amin a laki ya agi too. Say siopaman a mamaagos na dala na too, napaagos na too naani dala to; ta say Dios ginawa to so too ya inyalig ed indengan to.” Kanian inautorisaan nen Jehova so capital punishment ed kaso na saray managpatey.

Bangta pidedenengan na Dios so Israel bilang totoo to, saray nanduruman seryoson impakasumlang sumpad madibinon ganggan so dusaen ed panamegley na patey. Diad Numeros 15:30, nabasa tayo iyan inkalapagan a balikas: “Say too a manggawa na bengatla a tekep na pangitagey na lima anggan nianak ed abung na sankaili, satan a too inayew to si Jehova la ed satan; tan satan a kamarerwa nisian naani ed saray ibiba to a katooan.”

Komusta balet kayari inkiletneg na Kristianon kongregasyon? Bueno, kabat tayon inautorisaan nen Jehova ya onkiwas iray atooan a gobierno, tan tinawag to ira bilang atagtagey iran pakauley. Diad tua, kayari impamaseseg ed saray Kristiano ya ontulok ed saratan a ginogobiernon pakauley, kuan na Biblia a sikaray manserbi bilang “ministro na Dios ed kaabigan mo. Bangbalet no gawaen mo so mauges, ontakot ka; ta aliwa ya andi-kakanaan so panaawi’to na kampilan; ta sikato so ministro na Dios, manamales ya onkana na sanok ed manggawa na mauges.”​—Roma 13:1-4.

Kasin kabaliksan na satan a saray gobierno so autorisadon mamatey anggan saramay akapanggawa na seryoso iran krimen? Base’d saray salita ed 1 Pedro 4:15, nibaga tayo ya on. Diad satan a bersikulo et sinimbawa na apostol iray agagi to: “Kanian aleg komon ya anggan siopa ed sikayo manlikna na irap a singa sakey ya akapatey, odino matakew, odino managgaway mauges, odino lapud pibiang to ed gawa na arum a too.” Naimano yo ta so balikas ya, “aleg komon ya anggan siopa ed sikayo manlikna na irap a singa sakey ya akapatey”? Ag-isusuhiri nen Pedro ya andian iray gobierno na kanepegan a pairapey managpatey lapud ginawa ton krimen. Diad kasuniyan to, impatnag to a say managpatey so mankanepegan na dusa. Kasin lalaktipen na satan so dusan patey.

Nayari. Malinew iya ed saray salita nen Pablo a naromog ed Gawa kapitulo 25. Inakusa na saray Judio si Pablo ya onsusumlang ed Ganggan da. Diad impangibaki ed priso to, si Pablo, ed say Romanon gobernador, inreport na komandante na militar, a singa nibaga ed Gawa 23:29: “Nalmok ya idadalem da ed saray kolkol nipaakar ed gangan da, et anggapo so kasalanan to a manepeg ed pamatey odino pangipangaw.” Kayari duaran taon et niyarap si Pablo ed si Gobernador Festus. Nabasa tayo ed Gawa 25:8: “Si Pablo inkuanto ed katunongan to: ‘Anggan onsumpa ed saray gangan na saray Judios, odino onsumpa ed templo, odino onsumpa ed si Cesar, anggapo a balot so nankasalanan ko.’” Balet imanoen pa so inkuanto nipaakar ed dusa, pati say capital punishment. Nabasa tayo ed Gawa 25:10, 11.

“Inkuan nen Pablo: ‘Siaalagey ak ed panangukoman nen Cesar a sikato so manepeg a kaukoman ko. Anggapo so ginawak a mauges ed saray Judios, unong a kabat mo met la a maong. No akagawa ak, sirin, na antokaman a manepeg ed ipapatey, agko sunggayen so ompatey; ingen no anggapo so katuaan na saraya a bengatla a pangidaleman na saraya ed siak, anggapo so makayari a mangiderew ed siak lapu ed pikakaaro. Ompanon ak ed Cesar.’”

Si Pablo, legan ya akaalagey ed arapan na aturon pakauley, so angaksobi a si Cesar so walaay kanepegan a manusa ed saray managgaway-mauges, anggan pateyen nira ingen. Agto sinmuppiat ed pakadusa to dapot no sikatoy nankasalanan. Niarum ni, agto inkuan a si Cesar so makanepegan a mangusar labat na capital punishment ed saray managpatey.

Tua, say hudisyal a sistema na Romano so agnaspot; nisay anggan say atooan a sistema na korte natan. Dakel ya anggapoy kasalanan nensaman tan natan so apakasalanan tan adusa. Anggan si Pilato et oniay inkuanto nipaakar ed si Jesus: “Anggapo so sengeg a pamateyan ya aromog ko ed sikato; sikato so dusaen ko sirin insan ko la ibulos.” On, anggaman inaksobi na ginogobiernon autoridad ya anggapoy kasalanan nen Jesus, sayan inosintin too so impapatey.​—Lucas 23:22-25.

Saratan ya ag-inkahustisya so ag-anagdag ed si Pablo odino Pedro pian suppiaten ya imoral so capital punishment. Imbes, say kanonotan na Dios ed say pamaakaran et basta wadtan so atagtagey iran pakauley nen Cesar, ‘akbibit [da] so kampilan pian ibalikas so pasnok ed saraman so mangaagamil na mauges.’ Tan lalaktipen na satan so pangidapo na kampilan diad pantalos ya usaren so capital punishment. Balet no nipaakar ed kontrobersial ya isyu no kasin dinanman a gobierno ed sayan mundo et mangagamil ed kanepegan ton mamatey ed saray managpatey, mansiansian naspot a neutral iray tuan Kristiano. Aliwan singa say klero na Kakristianoan, ag-ira mibabali ed pidebati ed sayan tema.