Kaukolan Ta’n Maneskuela so Anak Mo ed Boarding School?

ISIPEN pan manaayam ka ed melag a baley diad sakey a manpapaaligwas a bansa. Pigaray anak mon walad elementarya, balet diad panedad na 12, sikara lay manhaiskul. Diad lugar mo, saray panhaiskulan et apusek la, kulang so uusaren, tan daiset so kualipikadon managbangat. No maminsan et mansasara iray eskuelaan ed loob na pigaran simba tan bulan lapud welga.

Walay angiderew ed sika na makapasagyat a brosyur a manideskribe ed sakey a boarding-school (eskuelaan a mangitataryay pampundoan tan panangan) ed syudad. Nanengneng moray litrato na maliket, pineng ya impankawes iran estudyante, manaaral ed kontudoy-uusaren a kuarto, laboratoryo, tan librarya. Manuusar na computer iray estudyante tan manrerelaks ed malinis tan marakep iran kuarto na dormitoryo. Abasam a sakey ed saray gagala na eskuelaan et say itulong ed saray eskuela a “nadampot so sankaabigan ya edukasyon a nasarag da.” Abasam nin: “Kakaukolanen ed amin ya eskuela a mitukoyan ed normal a totontonen a walnan iilaloan ed loob na pamilya a ditan et nidanet so kortesiya, inkagalang, panagrespeto ed atateng tan matatakken, pikokoopera, panangitepel, kaabigan, inkamatua tan integridad.”

Sakey a makakaimis a balolaki so inaon ya angikuan: “Inikdan ak na atateng ko na matalonggaring a pribilihyo a makapanaral ed sankaabigan ya eskuelaan.” Oniay kuan na sakey a bii: “Makapaayat tan makapasagyat so paneskuela. Dia et nainomayan so sakey a manaral.” Labay mo ta’n ibaki so anak mo ed ontan a boarding school?

Edukasyon tan Espiritualidad

Labay ya ikdan na amin a manangiyansakit ya atateng iray anak da na malet a pundasyon ed bilay, tan diad satan a gagala et importanti so sigpot tan balansin edukasyon. Mabetbet ya ilulukas na sekular ya edukasyon so pakapantrabaho ed arapen tan ontutulong ed kalangweran ya onaligwas anggad ontatken pian makapangasikaso ed inkasikaran dili tan parad arapen na saray pamilya ra.

‘No mangiyoopresi so boarding school na maabig ya edukasyon tekep na pigaran panangigiya ed moral, akin ya ag-itan anamoten?’ nayarin itepet mo. Diad pangebat ed satan a tepet, nepeg a sipipikasin konsideraen na Kristianon atateng so makanakanan tuloy a sengegan​—say espiritual a pankaabigan na ananak da. Intepet nen Jesu-Kristo: “Ta anto so pinabangan na sakey a too, a makagamor na sankamundoan tan nabalang to so bilay to?” (Marcos 8:36) Siempre, anggapon balot so nagungguna ed satan. Sirin, sakbay a desidien so panpaeskuela ed ananak ed sakey a boarding school, nepeg a konsideraen na atateng so epekton niwala ed iilaloan na ananak da ed andi-anggaan a bilay.

Say Impluensya na Arum ya Estudyante

Pigaran boarding school so nayarin walaan na ataragey ya estandarte. Balet komusta iray moral ya estandarte na saramay manaaral odino nayarin anggan saray mangipapakurang ed saratan ya eskuelaan? Nipaakar ed nengneng na totoon niwala ed sarayan “kaunoran ya agew,” oniay insulat nen apostol Pablo: “Ingen kabaten mo so saya, a dia ed saray kaunoran ya agew onsabi so saray panaon a maatap. Ta saray totoo sikara naani so mangaro ed saray lamalaman da, maaro ra na pilak, managpasirayew, atagey a linawa, maayew, matulay ed saray kaatengan da malamang, aliwa ran masimpit, anggapo so aro ra a nianakan, anggapo so panangasi ra, managpauges, aliwa ra’n maadia, maruksa ra, maingongot ed saray maabig, managliput, mayu-uges, mapasang, maaro ed saray likeliket, a lalo nen say dia ed Dios, a wala so nengneng da ya inkasanto, et ingen itapat da so pakayari na sayan inkasanto; onarawi ka met ed saray ontan.”​—2 Timoteo 3:1-5.

Sankagloboan la iyan iyaabeba ed moral tan espiritual, a mangiyaarap na angat ed Tastasi nen Jehova a manbibilay unong ed saray prinsipyo na Biblia. Naiimano na saray estudyanten inagew-agew ya onsesempet ya anggan say samet a pililimog da ed minumundon kaklase ra so makapangisesekar na negatibon impluensya ed espiritualidad da. Say panaeg ed satan ya impluensya so nayarin pirmin pipuligesgesan parad ananak na Tasi, anggan walay inagew-agew a pananuporta, panangonseho, tan panamaseseg na atateng.

Panon la kasi so kipapasen na ugugaw a manaaral ed saray boarding school? Sikaray nisian, andiay regular ya espiritual a suporta manlapud maaron atateng. Lapud kaamong daray kaklase ra a 24 oras ed sanagew, say desdes pian miaabobon so mabiskeg ya impluensya ed malangwer nin kanonotan tan kapusoan da nen say posiblin epekto to’d saray estudyanten nakakaamong. Inkuan na sakey ya estudyante: “Nipaakar ed moral, walad kapeligroan so manpupundo manlapulad kabuasan anggad labi.”

Oniay insulat nen Pablo: “Agkayo patitilaan. Saray mauges a kaulop deralen da so saray maong ya ugugali.” (1 Corinto 15:33) Agkomon isipen na Kristianon atateng a saray anak da et agnaapektoay espiritualidad da no sikaray naynay a kaulop na saramay agmanlilingkor ed Dios. Diad ilabas na taon, saray maridios ya anak so agla makalikna ed saray Kristianon totontonen tan nabalang da lan ami’y panamabli ed espiritual iran bengatla. No maminsan et agla naiimano itan na atateng anggad kayarin intaynan na ananak da ed boarding school. Mairap la ed satan a peteken iray pamaakaran.

Kaslakan la so eksperiensia nen Clement. Insalaysay to: “Sakbay ya inyakar ko ed boarding school, inarok ni so katuaan tan ompapaway ed lawak a serbisyo a kaibay agagi. Nagkalautlan nanggayagaan koy pibibiang ed panpamilyan panagaral mi na Biblia tan ed Panagaral na Libro ed Kongregasyon. Balet, sanen akakar ak ed boarding school ed edad a 14, sigpot kon ataynan so katuaan. Diad loob na limaran taon ya impanayam ko ed boarding school, agkon balot akaatendi ed saray miting. Bilang resulta na mauges a pipiulop, apilanor ak ed panagdruga, panagsigarilyo, tan alabas a panag-inum.”

Say Impluensya na Saray Managbangat

Dinanman ya eskuelaan et walaray abulok ed moral a managbangat a mangaabuso ed posisyon da bilang autoridad. Arum so maruksa tan maramsak, bangta aanamoten na arum ed sekso iray estudyante ra. Diad saray boarding school et maseguron agnirereport iray kiwas na saratan a managbangat.

Anggaman ontan, dakel a managbangat so sisisimoon a manasalin mangipasal ed ugugaw pian magmaliw a maaligwas a kabiangan na sosyedad, pian makapitukoyan ed mundon kaliberliber da, pian makapipakna. Balet ditan onwala so sananey a problema parad ananak na Tasi. Saray totontonen ed mundo so aglawas mitukoyan ed saray Kristianon prinsipyo. Bangta papasesegen na saray managbangat iray estudyante a mibiang ed sayan mundo, inkuan nen Jesus ed saray patumbok a nepeg ya “ag-ira taga mundo.”​—Juan 17:16.

Panon to no onlesa iray problema sano tutumboken na ananak iray prinsipyo na Biblia? No saray anak so maneeskuela ed lokal ya eskuelaan tan manaayam ed ayaman, itongtong da iratan a pamaakaran ed atateng da. Diad ontan et nayarin nigiya na atateng so ananak da tan nayarin mitongtong ed managbangat. Bilang resulta, tamtampol a naresolbi iray problema tan agpantatalosan.

Duma itan a pamaakaran ed saray boarding school. Saratan ya estudyante so walad silong na tuloytuloy a panangontrol na saray managbangat da. No talindegan na ugugaw iray Kristianon prinsipyo, nepeg a gawaen da itan ya anggapoy agew-agew a suporta na atateng da. No maminsan, nayarian na ananak a makapansiansian matoor ed Dios ed silong na ontan iran sirkumstansya. Balet, mabetbet ya agda nayarian. Nayarin onabuloy so sakey ya ugaw ed labay na managbangat.

Apegetan a Kiwas

Aliwan singa saray unibersidad, saray estudyante ditan so gendat a walaan na kawayangan ed labay da, pepegetan na saray boarding school so kiwas na ugugaw. Dakel ed sarayan eskuelaan et agda abuloyan iray eskuelan onalis ed loob na eskuelaan likud no Simba, tan agni ingen iyabuloy na arum itan. Oniay inkuan nen Eru sakey a 11-años ya estudyante’d boarding school: “Agda kamin balot abuloyan na saray autoridad ed eskuelaan ya onla ed saray miting, anggan diad lawak a serbisyo. Diad loob na eskuelaan, walara lambengat so relihyoson ritual parad Katoliko tan Muslim. Kada estudyante et nepeg a manpili na sakey ed duaran relihyon odino nidunget ed pirmin panamusol manlapud saray managbangat tan estudyante. Napapaskar met iray estudyante a mangansion na kantay nasyon tan himnoy simbaan.”

Sano ipalista na atateng iray anak da ed ontan ya eskuelaan, anto kasi so papawayen da ed ananak da? Papapawayen dan say sekular ya edukasyon so lalon importanti nen say pitipon ed panagdayew tan pibiang ed panaggaway-babangatan a kimey​—lalon importanti ni nen say integridad ed Dios.​—Mateo 24:14; 28:19, 20; 2 Corinto 6:14-18; Hebreos 10:24, 25.

Diad arum a boarding school, makapanaaral na Biblia a mankakasakey iray estudyante a Tasi, balet anggan saya et mabetbet a mairap. Inkuan na sakey a tobonbalon manngaray Blessing, a mantaon na 16 nipaakar ed paneeskuelaan ton boarding school: “Inagew-agew saray tatawagen a Kristiano so mantitipon a manpikasi. Sikamin Tastasi so mikakasi ed sikara pian makapanaral, balet ikuan na saray senior ya agbibidbiren so organisasyon tayo. Insan da kami salien a paskaren pian manpikasin kaiba ira. No agmi labay, dusaen da kami. Ompalalo no iyapelo ed saray managbangat. Sulonsulonan da kami tan ibaga da’d saray senior ya estudyante pian dusaen da kami.”

Italindeg a Nikaduma

Sano bantog bilang Tastasi nen Jehova iray estudyante ed boarding school, pankaabigan da itan. Nayarin ipuera ira na saray autoridad ed eskuelaan diad pibiang ed kapilitan iran palson relihyoson aktibidad, a misumlangan ed pananisia na Tastasi. Saray ka-eskuela so nayarin ontunda ed panalin ipibali ra ed mauges iran aktibidad tan tongtongan. Walaray pankanawnawan makapantasi ed saramay ka-eskuela tan ed managbangat. Niarum ni, saraman so manbibilay unong ed Kristianon prinsipyos so agpaninapan ed parungtalan a gawan mauges, tan no maminsan et sikaray respetoen na saray managbangat tan ka-eskuela.

Balet, aliwan ontan a naynay so nagagawa. Mabetbet a say italindeg a nikaduma na sakey a kalangweran so puntirya na panamasegsegang tan panagludlurey na saray estudyante tan managbangat. Inkuan nen Yinka, 15-años a lakin maneeskuela ed boarding school: “Diad eskuelaan, no kabat ka bilang sakey ed Tastasi nen Jehova, magmaliw kan puntirya. Lapud kabat da so moral tan espiritual a talindeg tayo, panggunaetan da itayon patitan.”

Responsabilidad na Ateng

Anggapoy managbangat, eskuelaan, odino kolehyon makapanakbat ed pakamoldi’y ananak pian magmaliw a dedikadon ariripen nen Jehova. Agda itan trabaho nisay responsabilidad. Iwawanwan na Salitay Dios a saray atateng a mismo so mangasikaso ed espiritual a pankaukolan na ananak da. Oniay insulat nen Pablo: “Sikayo ya atateng, agyo ilagyat a pasanoken so saray anak yo, noag ingen bangatan yo ra ed kadudusa tan panamilin na Katawan.” (Efeso 6:4) Panon a niyaplika na atateng iyan madibinon konseho no arawi iray anak da diad boarding school a say idadalaw so maminsan odino mamidua labat ed sakey bulan?

Manguman-uman iray sirkumstansya, balet makapitunosan so Kristianon atateng ed sayan nipuyan a balikas: “Balet no wala so agmanagano [agmanlegpet, NW] ed anak to, tan lalo la ed saray kakaamong to a dili, pinaandi to la so pananisia et sikato so lalon mauges nen say agmanisia.”​—1 Timoteo 5:8.

Wala ta Iray Kasandi?

Antoy nayarin gawaen na atateng no duatduara labat lay napampilian da​—boarding school odino ed onkukulang ed uusaren ya eskuelaan ed lugar da? Arum a nalmoan day inkasikara ed onian situasyon so angiyuksoy parad pribada iran leksion pian napenek so edukasyon na ananak da diad eskuelaan ed lugar da. Arum ya atateng so angilugar na panaon pian ibangat iray anak da.

No maminsan et papaliisan na atateng iray problema diad masakbay a panplano no kapigan a saray anak da et duga lad edad pian man-haiskul. No walay malangwer nin ananak mo odino sikay manpamilya, nayarin imanoen mo no wala so magenap a haiskul ed lugar yo. No anggapo, nayarin onalis ka ed kawalaay asingger.

Singa amta la na atateng, kakaukolanen toy dunong, anos, tan magenap a panaon pian ipaslep ed ugaw so panangaro ed si Jehova. No saya et mairap no kaamong so anak, agdi mas mairap no arawi panaayaman na ugaw! Lapud nalalanor so andi-anggaan a bilay na ugaw, nepeg a seryoso tan sipipikasin desidien na atateng no kasin walay gunggunay pangirisga’d pangipudir ed ananak da ed boarding school. Agaylan agpakarandan so pangisakripisyo ed saray espiritual a pankaabigan na ugaw parad saray gungguna na edukasyon ed boarding school! Singa itan ibabatik ed napopoolan ya abung pian isalba so melag a kagawaan​—pian napoolan labat.

Oniay ibabaga na Salitay Dios: “Say masimpit a too nanengneng to so mauges, tan yamot to so inkasikato; balet say karaklan ontuloy, tan manlikna nipaakar ed sikato.” (Uliran 22:3) Magmaong so pangamper ed mauges a situasyon nen say pametek ed saginonor. Makabat so panisip ed satan no tepetan moy inkasika, ‘Kaukolan ta a maneskuelay anak ko ed boarding school?’

[Kahon ed pahina 28]

Nibabaga na Kalangweran a Tastasi ed Boarding School

“Diad boarding school et niarawi iray ananak na Tastasi manlapud espiritual a panlilimog. Sakey ya agmakaaron kaliberliber a baleg so desdes ed pakagaway mauges.”​—Rotimi, sikatoy naneskuela ed boarding school ed edad a 11 ya anggad 14.

“Mairap a tuloy so iyaatendi ed saray Kristianon miting. Makaatendi ak labat no Simba, tan pian nagawaan itan et kaukolan koy onlimot legan ya akadasig iray estudyanten onloob ed simbaan. Agak balot maliket, ta diad abung niyugalik lay onatendi ed amin a miting na kongregasyon, tan makakapaway ak ed lawak a ministeryo kapag Sabado tan Simba. Agmakapabiskeg ya eksperiensia so panaaral. Asibletan ak na dakel a gungguna.”​—Esther, sikatoy mabetbet a babakbaken na saray managbangat lapud agpibiang ed misa’d eskuelaan.”

“Mairap so panagtasi ed kaparan estudyante ed boarding school. Mairap so italindeg a nikaduma. Labay kon tumboken so grupo. Anganko ta mamakpel ak no siak so akapimiting tan akapibiang ed lawak a serbisyo. Ingen nagawaan ko labat itan no bakasyon, a mamitlo labat ed sakey taon. No walaan ka na lamparaan ya ag-akargaan na larak, onkuyep so silew. Ontan met so nagagawa’d eskuelaan.”​—Lara, naneskuela’d boarding school manlapud 11 ya anggad 16 años.

“Natan ta andi ak la ed boarding school, maliket ak ta napimitingan ko lan amin, makapibiang ed lawak a serbisyo, tan makapanggayaga ed inagew-agew a teksto a kaibay pamilya. Anggaman say panayam ed eskuelaan so walaay pigaran bentaha, anggapo ni mas importanti nen say relasyon ko ed si Jehova.”​—Naomi, ya akakombinsi’d ama to a nipaway ed boarding school.