Manbantay Sumpad Dilin-Inkatunong!

NEN inmunan siglo, nanggayagaan na Fariseos so maong a reputasyon bilang matunong a managdayew ed Dios. Sikaray maseet ya estudyante na Kasulatan tan nampipikasi a mabetbet. Minoria ira na arum a totoo bilang maulimek tan makatunongan. Insulat na Judion manag-awaran a si Josephus: “Saray Fariseo so walaay panamabli ed balang sakey tan mamabayuboy mareen a siglaotan ed komunidad.” Agpankelawan a nayarin sikara so respetadon tuloy tan tatangayen ed Judion sosyedad diad saman a panaon!

Anggaman ontan, natan say salitan “mala-Fariseo” tan misiglaotan iran termino so makapaabeba, a mipetekan ed mansanto-santoan, dilin-matunong, manlinis-linisan ed moral, alabas a relihyoso, tan angga’d-bibil a panamagalang labat. Akin ya abalang na Fariseos so maong a ngaran da?

Satan so lapud, aliwan singa ed dakel a Judios, ag-apalikdo si Jesu-Kristo ed akinpaway ya itsura na Fariseos. Impareng to’ra ed “pinaputi iran lubok, a diad paway et peteg a nengneng day marakep, balet diad dalem et napno na pukepukel na totoon inatey tan amin a nengneng na inka-dutak.”​—Mateo 23:27.

Tua, angiyapay iray andurukey a pikakasi legan ya akaalagey ed mapublikon paspasen, balet saya so pian nanengneng labat na arum, a singa ed imbaga nen Jesus. Say panagdayew da so pansimpisimpitan lambengat. Labalabay da so prominentin paspasen diad saray pangdem tan saray arap a yurongan diad saray sinagoga. Bangta amin a Judio so obligado a mangisulong na saray palagaygay ed saray kawes da, sinali na Fariseos a pandinayewen so totoo diad pangisusulong na alablabas ya andukey iran palagaygay. Ikikinon dan iparayag so pinabaleg a mankargay-kasulatan iran pananginan ya isusulong bilang anting-anting. (Mateo 6:5; 23:5-8) Say pansimpisimpitan, agum, tan say inka-arogante ra so diad kaunoran et angitarok na kababaingan da.

Inyabawag nen Jesus so panangipulisay na Dios ed saray Fariseo: “Sikayon mansimpisimpitan, matukotukoy so impangipropesiya nen Isaias nipaakar ed sikayo, sanen inkuanto, ‘Sayan baley so mangigagalang ed siak diad saray bibil da, ingen say puso ra so arawi ed siak. Andi-kakanaan so mantultuloy a panagdayew da ed siak, lapud ibabangat daray bilin na totoo bilang doktrinas.’” (Mateo 15:7-9) Say inkatunong da so talagan dilin-inkatunong. Natalosan, pinasakbayan nen Jesus iray babangatan to: “Manbantay kayo ed lebadura na Fariseos.” (Lucas 12:1) Natan, sikatayo met so nepeg a “manbantay” sumpad dilin-inkatunong odino manalwar sumpad pagmaliw a relihyoson mansimpisimpitan.

Diad panggawa’d satan, nepeg tayon bidbiren a say sakey a too so agmagmaliw a dilin-matunong ed sanlabi. Imbes, sayan tendensya so kalkalnan ontutubo ed sikato diad loob na peryodoy panaon. Anggan aggagagalaen et say sakey so nayarin nawalaan na makapuy iran walna na Fariseos.

Sakey a Mapaatagey ya Awawey

Anto so pigara ed saray walnan nepeg tayon ‘bantayan’? Saray dilin-matunong so gendagendat a “mansasalita, tan onaalagey, tan onaastan singano sikaray agbalot akagawa na lingo,” ipapaliwawa na Encyclopœdia of Religion and Ethics. Say dilin-matunong so matangsit tan dilin-manangidalangirang met, a manunan problema ed saray Fariseo.

Deniskribe nen Jesus iyan mala-Fariseon awawey diad sakey ya ilustrasyon: “Duaran totoo so linma ed templo pian manpikasi, say sakey so Fariseo tan say sananey et managsingil na buis. Say Fariseo so inmalagey tan ginmapon manpikasi ed sarayan bengatla ed inkasikato, ‘O Dios, misalamat ak ed sika ta aliwa ak a singa say arum a totoo, a manangikil, agmatunong, mikakalugoran, odino anggan singa saya a managsingil na buis. Manaayunal ak a mamidua ed sakey simba, iiter ko so kakaplo na amin bengatlan agamoran ko.’” Diad pidumaan et sipapaabeban inamin na managsingil na buis iray lingo to tan sikatoy apaneknekan a nagkalalon matunong nen say matangsit a Fariseo. Impaarap nen Jesus iyan ilustrasyon ed saramay “manmamatalek ed inkasikaran dili a sikaray matunong tan ipapasen ya anggapoy kakanaan na arum.”​—Lucas 18:9-14.

Bilang ag-ayadyarin totoo et nayarin sanpaminsan a nalikna tayon magmaong itayo ni nen say arum lapud natural iran abilidad odino saray bentaha tayo. Balet nepeg ya ipulisay a tampol na Kristianos so ontan iran kanonotan. Nayarin walaan ka na dakel a taon na eksperiensia ed Kristianon kabibilay. Nayarin sikay sakey ya onsianon managbangat na Biblia. Odino anganko et mankuan ka ya alanaan a manarin kaiba nen Kristo diad tawen. Panggagayagaan na arum ed kongregasyon so espisyal iran pribilihyo bilang sigpot-panaon a ministros, mamatatken, odino ministeryal ya ariripen. Tepetan moy inkasika, ‘Anto so nalikna nen Jehova no usaren koy inter to’d siak bilang basiyan pian liknaen a superyor ak ed arum?’ Maseguro, saya so agmamaliket ed sikato.​—Filipos 2:3, 4.

Sano ipapanengneng na sakey a Kristiano so awawey na inkamapaatagey lapud inter-Dios iran abilidad, pribilihyo, odino autoridad to, diad tua et tatakewan toy Dios na gloria tan say galang a Sikato lambengat so akankanepegan. Malinlinew a sisimbawaen na Biblia so Kristiano ya “agto nonoten so inkasikaton dili ya atagtagey nen say kanepegan a nonoten.” Papasesegen to itayo: “Nawalaan na parehon kanonotan ed arum a singa met ed inkasikayo; agyo nononoten iray atatagey a bengatla, ingen mitukoy kayo ed saray bengatlan abeba. Agkayo magmaliw a makabat ed dilin pakanengneng yo.”​—Roma 12:3, 16.

“Ontundan Mangukom”

Unong ed sakey ya ensayklopedia na Biblia, say dilin-matunong a too “so mangikokonsidera ed inkasikato balanglan maptek ed moral odino walaay suston talindeg ed Dios lapud katutulok to ed mapeget a legal iran kakaukolanen ya anggapoy panangikonsidera ed peteg a kabaliksan na saraya.” Sananey nin palapagan so manedeskribe ed dilin-matunong bilang “alablabas a relihyoson totoo a manguusar na amin a panaon da ed pananap na karelmengan ed arum.”

Saray Fariseo so makasalanan ed saya. Diad kaunoran et say ginaway-toon bili-bilin da so pinmatnag a mas importanti nen say saray ganggan tan prinsipyos na Dios. (Mateo 23:23; Lucas 11:41-44) Tinuro ray inkasikara bilang uko-ukom tan onkiling a mangondena ed siopaman ya ag-akakapet ed dilin-matunong iran estandarte ra. Say mapaatagey ya awawey tan alablabas a dilin-importansya ra so amawala na pankaliktan a kontroley arum a totoo. Pansyodotan day agda pakakontrol ed si Jesus, kanian implano ra so pamatey ed sikato.​—Juan 11:47-53.

Agaylan makapaingongot so piulop ed sakey a mangipapasen ed inkasikato bilang ukom, a naynay a manaanap na saray lingo, manmamata tan mamopolis ed amin a walad kaliber-liber to. Peteg, anggapoy siopaman ed kongregasyon so walaan na autoridad a mangipilit ed arum na saray opinyon tan dilin-ginawa iran totontonen to. (Roma 14:10-13) Momoriaen na saray asimbang a Kristiano a dakel a nengneng na inagew-agew a kabibilay so ompepelag ed personal a panagdesisyon. Nagkalalolan nepeg ya ompaliis ed panangukom ed arum iramay walaan na tendensya a magmaliw a perfectionist tan manamilit.

Tua, autorisado so Kristianon kongregasyon a nawalaan na saray pananuntonan ya ontutulong ed epektibon panangipakurang na mangaraldalin ya organisasyon nen Jehova. (Hebreos 13:17) Balet pipikeweten na arum irayan pananuntonan odino angiyarum ed dili ran totontonen. Diad sakey a lugar et kinaukolan ed amin ya estudyante ed Eskuelaan na Teokratikon Ministeryo a man-amerikana ra tan mangibutones ed saray jacket da sano manpapaliwawa. Say estudyanten onsaew a manggawad satan so nadiskualipika manlapud panpaliwawa ed arapen. Imbes a manggawa na ontan a mapeget a totontonen, agta mas makatunongan tan mitunosan ed espiritu na Salitay Dios so pangiter na mapangasi, personal a panangiwanwan unong a nakakaukolan?​—Santiago 3:17.

Say dilin-inkatunong so nayari met a mangidalangirang ed panmoria a no say sakey a Kristiano so manasagmak na dakel a personal a kairapan, maseguron sikatoy walaay problema’d espiritual. Pihon ontan so inisip na dilin-matunong a di Elipaz, Bildad, tan Zophar nipaakar ed matoor a si Job. Agda sigpot a kabat so tuan agawa, kanian sakey ya inkamapasang parad sikara ya akusaan si Job na gawan-mauges. Dinisiplina ira nen Jehova lapud apikewet a panaghusga ra ed saray subok ed si Job.​—Nengnengen so Job, kapitulo 4, 5, 8, 11, 18, 20.

Nisuwawin Seseg

Mabetbet a mansiglaotan so dilin-inkatunong tan seseg. Sinaglawi nen apostol Pablo so nipaakar ed relihyoson Judios bilang walaan na “seseg parad Dios; balet aliwan unong ed suston pikakabat; ta, lapud agpakaamta ed inkatunong na Dios noagta mamipilalek ya iletneg so dili ra, agda impasakup so inkasikara ed say inkatunong na Dios.” (Roma 10:2, 3) Bilang sakey a Fariseo, si Pablo a mismo so nagmaliw a pirmin maseseg, anggaman say seseg to so nisuwawi, ya aliwan base’d inkatunong nen Jehova.​—Galacia 1:13, 14; Filipos 3:6.

Matukotukoy a sisimbawaen itayo na Biblia: “Agka magmaliw ya alablabas a matunong; nisay ipanengneng moy inkasikan alablabas a makabat. Akin a manggawa kay kaderalan na inkasika?” (Eclesiastes 7:16) Diad kongregasyon et say sakey a Kristiano so maalwar ed gapo, balet say inkamaalwar tan seseg to so nayarin ompelag ed dilin-inkatunong. Sano nigigiya na kakabatay too imbes ya inkatunong nen Jehova, say relihyoson seseg so nayarin makapasakit ed arum. Panon?

Alimbawa, saray atateng so nayarin magmaliw ya alabas ya okupado ed pangaasikasoy espiritual iran pankaukolan na arum, tan diad panggawa ed saya et nayarin napaulyanan iray pankaukolan na dilin pamilya ra. Odino saray atateng so nayarin alablabas a maseseg, ya iilaloan so nagkalalo ni nen say nayarian na ananak da. (Efeso 6:4; Colosas 3:21) Say arum ya anak, lapud agmakakapet ed ontan ya agmakatunongan iran kerew, so onkikiwas diad panangipakurang na doblen kabibilay. Say sakey a makatunongan ya ateng so mangikonsidera ed saray limitasyon na pamilya to tan manggawa na matukoy iran pananguman.​—Ipareng so Genesis 33:12-14.

Say alabas a seseg so nayari met a mangekal ed sikatayo na taktika, empatya, tan inkamatamoy, a makana ed saray pidedeneng tayo ed arum. Say sakey a too so nayarin mankimey na impasya pian niyalibansa so intereses na Panarian. Anggaman ontan, say alabas a seseg to so nayarin makapasakit ed arum. Inkuan nen Pablo: “No walaan ak na langkap na panagpropesiya tan siak so mikabisado ed amin a sagradon sekreto tan amin a pikakabat, tan no siak so walaan na amin a pananisia pian niyalis so kapalandeyan, balet andian ak na aro, anggapoy kakanaan ko. Tan no iter kon amin so kaykayarian ko pian pakaney arum, tan iyawat koy laman ko, pian makapantangsit ak, balet andian ak na aro, anggan panon et ag-ak nagugunggunaan.”​—1 Corinto 13:2, 3.

Papaboran na Dios Iray Mapaabeba

Bilang Kristianos kaukolan tayon nabidbir so kapeligroan na dilin-inkatunong sakbay itan ya onggapo. Nepeg tayon paliisan so mapaatagey ya awawey, ugalin husgaay arum, tan bulag a seseg a nibase’d kakabatay too.

Legan a ‘manbabantay’ itayo sumpad mala-Fariseo iran awawey, imbes a mangukom ed arum bilang dilin-matunong, magmaong ya iyapasakey so imano tayo ed dili iran ikikiling tan inklinasyon tayo. Tua, inukom nen Jesus iray Fariseo tan kinondena ira bilang “ananak na saray tadioko” a makanepegan na maandon kadederal. Balet ta nabasa nen Jesus so kapusoan na totoo. Agtayo nagawaan itan.​—Mateo 23:33.

Anapen tayo sirin so inkatunong na Dios tan aliwan say dilin-inkatunong tayo. (Mateo 6:33) Dia lambengat ed satan a nawalaan tayo na pabor nen Jehova, ta amin tayo so sisimbawaen na Biblia: “Balkesan yoy inkasikayo na kaabebaay nonot ed sakey tan sakey, lapud susumpaen na Dios iray matangsit, balet ta mangiiter na agkanepegan a panangasi ed saray mapaabeba.”​—1 Pedro 5:5.