“Say Aro so Agbalot Onsasaew”

UNONG ED SALAYSAY NEN SAMUEL D. LADESUYI

Nikelawan ak sanen ninodnonot koray taon ya apalabas tan anengneng so amin ya agawa la. Si Jehova so mantultuloy a manggagawa na makapakelaw a bengabengatla ed interon dalin. Diad baley na Ilesha, Nigeria, pigara ed sikamin ginmapon nampulong nen 1931 so nagmaliw a 36 a kongregasyon. Say ag-onkulang a 4,000 ya angipapalapag diad Nigeria sanen sinmabi iray inmunan nangraduar ed Watchtower Bible School of Gilead nen 1947 so binmulaslas ed masulok a 180,000. Diad saraman ya agew et agmi inilaloan, nisay kinugkugip, so nagawan ilalaknab. Agaylay pisalsalamat ko ta siak so nagmaliw a kabiangan na sayan makapakelkelaw a kimey! Abuloyan yoak pan mangistorya’d sikayo nipaakar ed satan.

SAY amak so mannenegosyo na saray paltog tan pulbura ed binaleybaley; naynay ya anggapo’d abung. Agniburi’d siak a sikatoy walaan na pitoran asawa, balet ta agto akiamongan ya amin. Tinawir nen amak manlapud inatey a kuya to so inak. Sikatoy nagmaliw a komaduan misis to, tan siak so akiamong ed sikato.

Sakey ya agew, sinmempet si Tatay a nanlapud inmunan misis to, a manaayam ed kabangibang a purok. Legan a wadman, naamtaan ton say agik ed ama so maneeskuela la. Say agik a laki ed ama so manedad na samplora, a kataonan ko. Kanian denisede nen Tatay a siak so nepeg met a maneskuela. Inikdan toak na siameran sentimos​—taloran sentimos parad libron-panaralan tan anemiran sentimos parad pansulatan. Taon iman na 1924.

Apormay Grupo na Panagaral na Biblia

Nanlapulad inkaugaw ko, wala lay hilig ko’d Salitay Dios, say Biblia. Nanggayagaan ko iray klase nipaakar ed Biblia diad eskuelaan mi tan siak so lawas kinomendaan na saray managbangat ed Sunday-school. Kanian nen 1930, inanamot koy pankanawnawan naatendian so diskurson inter na ombibisitan Estudyante na Biblia, sakey ed inmunan nampulong diad Ilesha. Kayari na paliwawa, inikdan toak na libron The Harp of God diad lenguahen Yoruba.

Aatendian kon maparanay so Sunday school. Natan et aawiten ko lay The Harp of God tan uusaren itan diad pangebat ed pigaran doktrinan ibabangat diman. Linmesay sangsangan, tan mabetbet ak a papasakbayan na saray lider na iglesia ya agtutumboken iyan ‘balon bangat.’

Diad tinmumbok a taon, legan na panaakar-akar ed lansangan, anengneng ko so sakey a grupo na totoon ontatalineng ed sakey a lakin mandidiskurso ed sikara. Say managdiskurso et si J. I. Owenpa, sakey ya Estudyante na Biblia. Sikatoy imbaki diman nen William R. Brown (mabetbet a tatawagen a Bible Brown), a mangipapakurang ed panagpulong a kimey na Panarian manlapud Lagos.a Naamtaan kon satan a melag a grupo na panagaral na Biblia so aporma diad Ilesha pian aralen so The Harp of God, kanian akiulop ak ed sikara.

Siak so sankaugawan ed grupo​—sakey lambengat ya estudyante, ngalngali mantaon na 16. Natural lambengat a siak so nababaingan, natatakot ni ingen, a maapit a milimog ed totoon wala la’d 30 tan mas matatken. Balet ta malikeliket iran napilimogan ak, tan pinaseseg da ak. Sikaray singa kaamaan ed siak.

Isusumpa na Saray Klero

Ag-abayag nipaarap kami ed seryoson isusumpa manlapud saray klero. Saray Katoliko, Anglikano, tan arum ni, a datin manlalaban, so nankakasakey la natan sumpad sikami. Sikaray akinonong ed lokal iran manuley pian onkiwas a dismayaen kami. Angibaki ra na pupulis a mangumpiska ed saray libro mi, a mangibabagan saratan so makaderal ed totoo. Balet, say opiser na distrito so amasakbay ya andian ira na kanepegan a samsamen iray libro, tan nipawil iray libro kayari duay simba.

Kayari na saya, sikami pinatawag ed sakey a miting a ditan et akabat mi so oba, odino manunan hepe, pati ed arum niran prominentin totoo ed baley. Sikami so ngalngali 30 ed saman. Say intensyon et pian patundaen kamin manbasa na “mapeligro” iran libro. Tinepetan da kami no sikami sankaili, balet sanen binidbir da kamin maong, inkuan da, “Sarayay anak na taga dia, anggaman walaray pigaran estranghero ed sikara.” Binagaan da kamin agda labay so pantultuloy min panaral na libro na relihyon a mamasakit ed sikami.

Sinmempet kami ya andi-esel, ta denisede mi so agpangimano ed saraman a prominentin totoo. Maslak ed sikami so maliket a tuloy ed nanaaralan mi tan determinadon mantultuloy ed panagaral. Kanian, anggaman pigara so tinmakot tan sinmian manlapud grupo mi, maslak ed sikami so nantultuloy ed panagaral mi ed sakey a panagtrabahoan na karpintero. Andian kami na konduktor. Gagapoan mi ed sakey a pikakasi tan insan mansusublayan min basaen iray parapo na libro. Kayari ngalngali sakey oras, manpikasi kami lamet tan insan onsempet. Balet sikami manayay iispiyaan, tan naynay kamin patatawag na saray hepe tan relihyoson lider kada duay simba tan apasakbayan kamin ag-aaralen iray literatura na Saray Estudyante na Biblia.

Kaleganan, sasalien min usaren so samet a pikakabat mi pian tulongan so totoo, tan dakel so miaabobon ed sikami. Sansakey ya akiulop iray indibidual ed sikami. Sikami so malikeliket, balet anggapo ni amta mi ed relihyon a pililimogan mi.

Diad kagapo na 1932, sinmabi sakey ya agin laki a nanlapud Lagos pian tulongan kamin mangorganisa, tan nen Abril et sinmabi met si “Bible” Brown. Diad impakanengneng ton wala so grupon manitibukel na ngalngali 30, nantepet si Brother Brown nipaakar ed nagagawaan min aligwas ed panagbasa. Imbaga mi ed sikato so amin ya amta mi. Inkuanton nayarian mi lay manpabautismo.

Lapud saman so panaoy tiagew, kaukolan mi manbiahe a mamaarap ed sakey ya ilog a 14 kilometro so kaarawi to manlapud Ilesha, tan ngalngali 30 ed sikami so abautismoan. Nanlapulad saman, impasen mi inkasikamin manangipulong na Panarian tan ginapoan mi so nankabkaabungan. Anggapo’d sikami so nanilalon gawaen iya, balet natan et alay gunaet mi a manginabang ed arum na amta mi. Kaukolan min manparaan a maong ta pian nawalaay pananuportay Biblia diad pangebat ed palso iran doktrina a nipaarap ed sikami. Kanian, diad saray miting mi, naynay min sisingbaten iray doktrina, a mantutulongan kami depende ed amta mi.

Say Kimey Min Panagpulong

Kinobrian mi so sakey a distrito ed panagpulong mi. Niludlurey tan ineeyagan kami na totoo, balet ta agmi inimano iman. Agayla so gayaga mi lapud walaan kami na katuaan, anggaman dakel ni kaukolan min aralen.

Mankakabkaabungan kami kada Simba. Mantetepet so totoo, tan sasalien mi met ya ebatan iratan. Diad Simba na labi et sikami mangiiter na mapublikon diskurso. Andian kami na Kingdom Hall, kanian diad paway kami manmimiting. Tugyopen miray totoo, mangiter na diskurso, tan imbitaan miran mantepet. No maminsan et manpulong kami ed pasen na saray simbaan.

Sikami met so nambiahe ed saray lugar ya agnin balot nadngelan na totoo so nipaakar ed Tastasi nen Jehova. Mabetbet kamin manbibisikleta, balet no maminsan et manaarkila kami na sakey a bus. Kasabi mi ed sakey a purok, manbubusina kami na maksil. Narengelan kami na interon purok! Kibatiktik so totoo pian nengnengen no antoy nagagawa. Insan mi ibagay mensahe mi. Kayari mi, mansisinggawan so totoo pian mangala na saray kopya na literatura mi. Dakel so nipalima mi.

Sigugunaet min inilaloan so isabi na Panariay Dios. Nanonotan ko ni ed saman sanen naawat mi so 1935 Yearbook, sakey ed agagi, diad impakanengneng na interon eskedyul na saray sisingbaten a teksto parad taon, so nantepet: “Kabaliksan ta na saya a manalagar tayo ni na kumpleton sakey taon sakbay na isabi Armagedon?”

Bilang ebat tinmepet so konduktor: “Diad padesir mo, agi, a no onsabi Armagedon nabuas, ontunda tayon lan manbasa na Yearbook?” Sanen ikuan na agi ya andi, ikuan na konduktor: “No ontan, akin a manaaburido ka?” Sikami magunaet ed saman, tan siansia nin magunaet parad agew nen Jehova.

Saray Taon na Bakal

Legan na komaduan guerra mundial, sinebelay panag-angkat na saray libro tayo. Sakey ya agin laki diad Ilesha so anggapo’d linawa ton angipresenta ed libron Riches ed sakey a pulis. Tinmepet so pulis: “Siopay akanlibro’d saya?” Inkuan na agi a kayarian to. Inkuan na pulis a satan so isesebel a libro, inawit to ed istasyon, tan impisok.

Linma ak ed istasyon na pulis, tan kayari pigaran impantepet, piniansyaan koy agi. Insan ko tinawagan ed telepono si Brother Brown ed Lagos pian ipakabat ed sikatoy agawa. Tinepetan ko met no walay antokaman a ganggan a mangisesebel ed sirkulasyon na saray libro tayo. Imbaga nen Brother Brown ed siak a say panag-angkat lambengat, aliwan say sirkulasyon, ed saray libro mi so isesebel. Taloran agew ed saginonor, angibaki si Brother Brown na sakey ya agin nanlapud Lagos pian amtaen so nagagawa. Deneside na sayan agi ya amin mi so ompaway a manpulong ed ontumbok ya agew tekep na saray magasin tan liblibro.

Nantatayak kami ed nanduruman direksyon. Kayari ngalngali sakey oras, sinmabi’d siak so balitan maslak ed agagi so naaresto la. Kanian siak tan say ombibisitan agi so linma’d istasyon na pulisya. Agdinmengel iray pulis ed paliwawa mi a saray libro so ag-isesebel.

Say 33 ya agagin lalakin naaresto so imbaki ed Korte na Manunan Mahistrado diad Ife, tan inibaan ko ra. Sanen anengneng na totoon taga diman a sikami inerel, inkelyaw da, “Asumpal la irayan totoo natan. Agla dia makapawil iratan.”

Impaarap so dalem ed hepen mahistrado, sakey a taga Nigeria. Amin a libro tan magasin so inlurag. Intepet to no siopay angiter na kanepegan ed hepe na pulisya pian arestoen irayan totoo. Inmebat so hepe pulisya a tutumboken da lambengat so instruksion a nanlapud opisyal na distrito. Impatawag na hepen mahistrado so hepe pulisya tan apatira ed saray representanti mi, a kaiba ak la, ed opisina to.

Intepet to no siopa si Mr. Brown. Imbaga mi’d sikato a sikato so representanti na Watch Tower Society diad Lagos. Insan to imbagan sikatoy akaresebi na sakey a telegraman nanlapud kinen Mr. Brown nipaakar ed sikami. Sinumpal toy kaso ed saman lanlamang ya agew tan impagamor toy piyansa ed agagi. Diad tinmumbok ya agew et pinaandi-kasalanan laray agagi, imbulos ira, tan ingganggan ton ipawil na saray pulis iray libro.

Mankankanta kamin pinmawil ed Ilesha. Lamet, inmeeyag so totoo, balet diad sayan bekta et oniay ibabaga ra, “Wadia lara lamet!”

Alinewan so Estandarte nen Jehova ed Panangasawa

Saman so 1947 sanen sinmabi taloran inmunan nangraduar ed Gilead diad Nigeria. Sakey ed sarayan agagi, si Tony Attwood, so siansian manlilingkor diad Bethel ed Nigeria. Nanlapulad saman a panaon, anengneng miray ankabaleg a pananguman ed organisasyon nen Jehova ed Nigeria. Sakey ed baleg a pananguman et say panmoria ed poligamya.

Inkasal ko si Olabisi Fashugba nen Pebrero 1941 tan walaan na magenap a pikakabat pian agla mangalay kaaruman ya asawa. Balet aliwan anggan diad 1947 a sanen sinmabi iray misionero, kasmak so poligamya diad loob na saray kongregasyon. Binagaay agagin walaay dakel ya asawa a sikaray angasawa na masulok a sakey ya asawa lapud ag-impakaamtan mauges itan manaya. Kanian no walaan ira na duara odino talora odino apatira odino limaran asawa, nayarian dan pansiansiaen itan, balet ta nepeg ya agda la aaruman itan. Satan so nagmaliw a totontonen ed saman.

Dakel so magunaet a milimog ed sikami, nagkalautla ed Cherubim tan Seraphim Society diad Ilesha. Inkuan dan Saray Tasi nen Jehova so mogmon totoon mangibabangat na katuaan. Onabobon ira ed saray bangat mi tan labay dan pagmaliwen a Kingdom Hall iray simbaan da. Onman lay impansagpot mi pian nagawaan iya. Awalaan kami ni ingen na saray sentro pian sanayen iray matatken da.

Insan sinmabi balon panangidirehi nipaakar ed poligamya. Sakey ed saray misionero so nandiskurso ed pansirkiton asamblea nen 1947. Sinaglawi to so nipaakar ed maong a kondukta tan saray ugali. Insan to inaon so 1 Corinto 6:9, 10, a nibabaga ditan a saray agmatunong so agmakatawir ed Panarian na Dios. Insan to inyarum: “Tan saray mangaagamil na poligamya so agmakatawir ed Panarian na Dios!” Saray dumerengel so inmeyag: “Anto kono, agnatawir na saray manaagamil na poligamya so Panarian na Dios!” Nansumpal ed inkaapag-apag. Singa no walay bakal. Dakel ed saramay balo nin akilimog so tinmunda lan milimog, a mangibabagan: “Maong ta agtayo ni tanton nilanlanor ed sayan organisasyon.”

Anggaman ontan, inuksoy na maslak ed agagi tayon lalaki so kipapasen da diad impangibulos ed kaasawaan da. Inikdan da ra na kuarta tan inkuan, ‘No sikay ugaw ni, laka tan mananap ka na sananey ya asawa. Aliwa so ginawak tan impanpakasal ko’d sika. Natan siak so nepeg a magmaliw ya asawa ed sakey ya asawan bii.’

Ag-abayag et linmesa so sananey nin problema. Say arum, kayari impandesiden pansiansiaey sakey ya asawa tan ibulos so arum, so angumay kanonotan da tan deniseden alaen lamet so sakey ed imbulos daran asawa tan isalat so inmunan pinili to! Kanian wala lamet so gulo.

Kaaruman nin panangidirehi so nanlapud saray hedkuarter diad Brooklyn, base’d Malaquias 2:14, a manutukoy ed “asawa na inkaugaw mo.” Say panangidirehi et nepeg a pilien na asawan lalaki so inmunan asawan inkasal da. Diad ontan et aresolbi so problema.

Saray Pribilihyo ed Serbisyo

Nen 1947 ginmapon pabiskegen na Sosyedad iray kongregasyon tan inorganisa iraya ed saray sirkito. Labay dan turoen so matatken ya agagin lalaki a walaan na malaknab a pikakabat bilang ‘aripen ed agagi,’ a natan et tatawagen bilang manangasikasoy sirkito. Tinepetan ak nen Brother Brown no awaten ko iman ya asainmin. Inkuan kon say rason a siak so nampabautismo et pian gawaen so linawa nen Jehova, tan inyarum: “Sikayo ni ingen so nambautismo ed siak. Natan ta walay pankanawnawan sigpot a makapanlingkor ak ed si Jehova, diad padesir yo et ipulisay ko itan?”

Nen Oktubre na saman a taon, pitora ed sikami so impatawag ed Lagos tan impasal sakbay ya imbaki da kami ed kimey na sirkito. Diad saraman ya agew et alay kaawang na saray sirkito. Say interon bansa so naapag ed pitora lambengat a sirkito. Dagdaiset niray kongregasyon.

Mairap so kimey bilang ariripen ed agagi. Ararawin kilometro so aakaren mi ed inagew-agew, mabetbet diad petang tan diad katakelay tropiko. Kaukolan min manbiahen sinimba ed kada purok. Walaray panaon ya onkelat laray bitking ko. No maminsan et liknaen kon ompapatey ak la! Balet wala met so baleg a gayaga, nagkalautla ed pakanengneng ed idaraak na bilang na totoon mangaabrasa ed katuaan. Agayla, diad loob lambengat na pitoran taon et say bilang na manangipalapag ed bansa so dinmakel na apatiran danay!

Asumpal so pibibiang ko ed pansirkiton kimey nen 1955 sanen siak so nansakit tan apilitan ya onsempet ed Ilesha, a ditan et aturo ak bilang manangasikaso na syudad. Pinagmaliw na impansiansiak ed ayaman mi a makapangideboto ak na malaglaem a panaon pian tulongay espiritualidad na pamilyak. Natan anemira ed ilalak ko so matoor a manlilingkor ed si Jehova.

Say Tuan Aro so Agbalot Onsasaew

Sano nanonotan koray linmabas a taon, dakel so nepeg kon pisalamatan. Siempre walaray impakadismayaan, kapagaan, tan sakit, balet wadtan met iray dakel a panggayagaan. Anggaman say pikakabat tan pakatalos mi so inmaligwas ed inlabas na saray taon, naaralan ko diad panamegley na eksperiensia so kabaliksay 1 Corinto 13:8, NW, a mangibabagan: “Say aro so agbalot onsasaew.” No inarom si Jehova tan agnagiing a pasakop diad serbisyo to, tulongan to ka ed saray pakairapan tan siyayaman to kan bendisyonan.

Say liwawa na katuaan so onliliwawa lan onliliwawa. Diad saray agew sanen kagapo-gapo mi ni, abaloan min onsabi lay Armagedon; kanian manaapura kami. Balet saman so diad kagunggunaan mi. Satan so rason no akin a miabobon ak ed saray salita na salmista: “Legan a mabilay ak idayew ko si Jehova mancanta ak na saray daydayew na Dios ko ambegya ya wala ak ni.”​—Salmo 146:2.

[Paimano ed leksab]

[Litrato ed pahina 23]

Si Samuel a kaiba to si Milton Henschel nen 1955

[Litrato ed pahina 24]

Si Samuel a kaibay asawa to, si Olabisi