No Panon So Pamabiskeg ed Bedber na Pamilya

Saray rason no akin a saray tobonbalo so onlalayas ed abung so dakel tan mabetbet a pirmin nalalanor. Manwarin sayan artikulo so agnipaarap ed sikaran tuloy, ipanengneng to a saray prinsipyo na Biblia, sano niyaplika, so nayarin mankimey ed pamasiansian mabiskeg ed pankakasakey na pamilya.

MAIRAP a pamintuaan ed no panon karakel na ugugaw so ontataynan ed abung. Saray inimprintan estima so manlapud 600,000 ya anggad 3,000,000 a nanaandin ugugaw diad sakey taon ed Estados Unidos lambengat. Say ontan iran estima so mabetbet ya inkasakey ed saray kategorya a bilang tinmaynan, pinataynan, kinaindanan, tan ugugaw ya inabuso na saray diborsyadon atateng ya andian na legal a panangasikaso. Saray estima, ed saray ugugaw a kinaindanan na atateng da so ag-inreport a bilang nanaandi, tan arum ya ugugaw so maparanay ya ontataynan. “Sakey a manedad na 16-taon a tinmaynan ya aminliman danay ed sakey taon tan onsempet a sanlabi kapag sikato so ontaynan so ompanengneng ed . . . saray estadista a bilang limaran nanaandin ugugaw,” so kuan na The New York Times.

Lalo nin importante nen saray bilang et saray rason no akin a saray ugugaw so ontataynan ed abung. “Sano ontaynan so sakey a walad kalangweran, inkalapagan a sakey a sintoma na kaguloan ed bilay na pamilya,” so kuan na magasin a Medical Aspects of Human Sexuality. Nayarin lapud saray probleman wala la, a singa pisikal a panangabuso, panamaulian, kakulangan na aro, diborsyo, alablabas a pankerew, odino inkamapasang tan agnabier iran totontonen. Odino nayarin nisesengeg ed takot na pansumpalan, a singa diad kipapasen na panaglukon odino pananumlang ed ganggan. Sano natepetan no akin a sikara so tinmaynan ed abung, karaklan ya ontataynan so mangisita ed saray rason a manasaglawi na relasyon da ed atateng da. “Say ateng-anak a siglaotan so mapatnag a sakey ya alablabas a manangimpluensyan sengegan a misiglaotan ed ugali na itaynan,” so kuan na palapagan ya Adolescence. Inyarum to: “Ibabalita na saray ontataynan a say makapuy iran siglaotan na ateng-anak, alablabas iran gutgutan ed pamilya, iyaarawi a manlapud saray atateng, personal iran kasesgaan, tan makapuy a pitatalosan ed atateng so manunan sengegan diad benegan na itataynan ed abung.”

Pakatalos ed Saray Sengegan

Saraya so makapagonigon a panaon. “Diad idarakel na agpakaimpleyo, tan lalon ondarakel a pamilyan maniirap ed pinansyal, saray kasesgaan ed loob na pamilya tan saray problema so ondaraak,” so kuan na magasin a Ladies’ Home Journal. “Sano say sakey ya ama so nakal ed trabaho tan dakel iran babayaran, amin ed pamilya so nagonigon. Saray walad kalangweran, ya andian na karunongan a manalona ed sarayan kairapan, so manggawa ed itataynan a bilang paraan ed pakapaliis.” No maminsan et saray atateng a mismo so aliwan makabat a mangablog ed saray anak da. Sisasanok, nayarin ibaga ra ed saray ilalak da ya awaten daray desisyon odino ontaynan. Naingongotan tan kinmapuy diad pibabakal ed inagew-agew iran kairapan ed ekonomya, sikara so walaan na daiset a biskeg a miarap ed saray anak da.

Ontan met, say pagmaliw lambengat a tobonbalo so mamawala na dilin gonigon to. Saray tin-edyer so nabubuyak diad pankaukolan na kaligenan tan panangasikason naawat da bilang ananak tan say liknaan ed pagmaliw ya independente ed saray atateng da legan a sikara so mipupuligesgesan ed pagmaliw a matatken. Satan so mamalesa na gutgutan tan kapagaan ed sikara. Saray pananguman na laman so nagagawa met. Saray bilay da so tampol a magmaliw a magutgut, tan liknaen dan sikara so nasasakuloban. Liknaan da so kadedesdes a manlapud atateng tan kaedadan da. Naeksperiensia ra met iray panaon na panagduaruwa tan kagonigonan. “Legan a salien mon usisaen so inkasika, agmankelaw a no maminsan et sika so manliknan agda ka natalosan ed abung,” so isisimbawa na magasin a ’Teen. “Tutal, no agmo natalosan so inkasika, panon so pakaamta na atateng mo no anto so wala ed kanonotan mo?” Dakel ya atateng, nagkautla ed ununan ilalak da, so aliwan maseguro ed no panon kalaknab na kawayangan ya ipalugar da ed saray anak da. Say alabas a panangontrol tan kakulangan na pakatalos so angitonton ed dakel a tobonbalo ya onlayas.

“Balet say itataynan so agmanulbar na antokaman,” so kuan nen autor a Judy Blume ed libro ton Letters to Judy. “Say itataynan so sakey a sintoma, aliwan sakey a solusyon. Imbes, saray pamilya so nakaukolan a mankakayurongan a mandurungo tan arapen daray katuaan. Nakaukoan dan pidenengan a tekep na kapetegan. Diad satan lambengat a nagawaan da so pananguman ya ontulong ed sikaran manbilay a mankakasakey diad kareenan. Tan mabetbet a nakaukolan da so tulong diad panggawa ed satan.”

Pananap na Nakakaukolan a Tulong

Say sankaabigan ed ontan a tulong et say Salita na Dios, say Biblia. Akin ya ontan? Lapud bilang Amalsa ed too, kabat na Dios so sankaabigan a para ed pinalsa to. Tan inikdan to itayo na bilin a tekep na ontan a gagala, “nipaakar ed panagbangat, nipaakar ed panamaat, nipaakar ed panametek ed saray bengatla, nipaakar ed panagdisiplina ed inkatunong, pian say too na Dios so nasigpot komon a makayari, nagnap a nakinlongan ed amin a gawan maabig.” (2 Timoteo 3:16, 17) Saray prinsipyo na Biblia so epektibo, tan sakupen da so amin a kipaakaran na bilay.

A singa naimano, anggaman kuan, amin a membro ed pamilya so nepeg a mabulos-linawan mangarap ed saray katuaan tan manggawa na saray pananguman. No anggapo so ontan a panamidbir tan pilalek, agnagawaan so aligwas, tan say manangidagdag a puersan ontaynan so mansiansia. Nagkalautlan ontan ed saray pamilyan walaan na saray problema ed alkohol, druga, tan seksual a panangabuso. Saraya so nepeg a natalonaan ya ununa, sakbay a napidenengan so normal iran panangidesdes ed bilay. Say pananisia ed Dios tan say sakey a masimoon a pilalek a mamaliket ed sikato, a nibase ed suston pikakabat na Salita to, so tinmulong ed dakel iran pamilya a manalona ed makapasinagem iran kipapasen a diad arum a pamilya et anagdag ed saray tobonbalon ya onlayas.​—Ipareng so 1 Corinto 6:9-11.

Say basta pambilay ed sayan modernon mundo a tekep na ondadaak a kasibletan to, agpantatalosan, tan ontutulasok a karakel na krimen so makapangiter na ikapuy ed bedber na pamilya. Sikato no akin ya “amin a bengatlan nisulat nensaman [diad Biblia] so nisulat ya onkanan kibangatan tayo, pian diad panamegley na anos tan diad panamegley na panamaligliwa a manlapud Kasulatan et nawalaan itayo komon na ilalo.”​—Roma 15:4.

Panangiyaplika ed Saray Prinsipyo na Biblia

Diad pikakabat ed saray sengegan a managdag ed sakey ya ugaw ya ontaynan, nayarin iyaplika iray prinsipyo na Biblia. Ipapaarap na Biblia irayan sengegan diad panisimbawa ed saray atateng a mangusar na nakakaukolan a makalidad a panaon ed saray anak da, a mangiter na matukoy, maaron panangipasal. Namparan say alablabas a kakulangan na interes tan ed alablabas ya inkapeget ed disiplina so paliisan. Isisimbawa na Salita na Dios: “Kaamaan, agyo pasasanoken iray anak yo, noagta itultuloy yoran pabalegen ed disiplina tan manametek-kanonotan nen Jehova.”​—Efeso 6:4; Uliran 22:6.

A singa ed panaon na Biblia, et say manepeg a panangasikaso, imano, tan panamilin so bengabengatlan nakaukolan a pirmin iter atateng​—‘sano sikara so onyurong ed abung da, tan sano sikara so manaakar ed dalan, sano sikara so mandukdukol tan sano sikara so ombangon.’ (Deuteronomio 11:19) Manwarin say disiplina so nakaukolan no maminsan, sikato so nepeg ya idapo a tekep na aro. (Uliran 13:24) Say liket na pamilya so seguradon nagamoran no say ontan a simbawa so tumboken!

Saray ananak so nakaukolan met a manggawa ed biang da: “Ananak, ontulok kayo ed saray atateng yo a mikasakey ed Katawan, lapud saya so matunong: ‘Igalang mo so amam tan say inam.’” (Efeso 6:1, 2) Say inmunan makabat a toon si Solomon, ya angisulat ta pian “mangiter ed saray aliwan makabat na pikakabat, diad sakey a walad kalangweran a laki na pikakabat tan pakayari na panagnonot,” so mangisisimbawa met: “Ontalineng, anako, ed disiplina nen amam, tan agmo ikakaindan so ganggan nen inam. . . . No saray makasalanan so manalin managyat ed sika, agka onaabuloy.”​—Uliran 1:1-10.

Panon so nayarin pamemben ed saray problema na pamilya? Diad aro, lapud isisimbawa na Biblia: “Nagawa komon so amin a kurang yo diad aro.” (1 Corinto 16:14) Saya so nepeg a nilamut-na-aralem ya aro a bulos-linawan agmangimano ed saray ag-inkayadyari tan saray liknaan na sananey, a nayarin mamasanok tan mamagonigon ed liknaan na sakey. “Manuna ed amin a bengatla, nawalaan na ampetang ya aro ed balang sinansakey,” so kuan na Biblia, “lapud say aro et sakbongan to so dakel a kasalanan.”​—1 Pedro 4:8.

Say ontan ya aro so interesado met ed liket tan pankaabigan na arum tan pankakasakeyen ton maapit so pamilya. Imanoen a say binmalitok a ganggan so nibagan positibo: “Gawaen ed arum so labay yon gawaen da ed sikayo.” (Mateo 7:12, Today’s English Version) Maslak iran tinmaynan a tobonbalon ininterbio ed sakey ya impanaral so angibaga a say inkalanlanor da ed pamilya so dia ed kabkaabigan sakbay na intaynan ed abung. “‘Say pambubuyak na pamilya so sakey a manunan sengegan diad oksuyan na pandesidi ed itaynan tan pansiansian arawi ed abung,” so kuan na Adolescence. Balet say panumbok ed simbawa na Biblia ya “itultuloy ya imanoen, aliwan diad dilin pankaabigan, noagta ontan met ed dilin pankaabigan na arum,” malaem a panaon so nausar a mankakasakey bilang pamilya, tan saray problema na makapuy a relasyon, kisian, tan makapuy a pantatalosan so natalonaan. (Filipos 2:4) Tekep na maapit a liknaan tan interes ed abung, say impluensya na saray kaedaran a nayarin managyat ed sakey ya ugaw ya ontaynan so daiset.

Diad panangiyaplika ed saray prinsipyo na Biblia, say itaynan a manlapud abung so agla ompatnag a bilang solusyon ed saray problema ed bilay a kidungetan na kada too. Tekep na maaron pananuporta a manlapud sinansakey a membro na pamilya, say pamilya so magmaliw a sakey a santuaryo a manlapud saray kairapan diad paway a mundo. Say nanagnap a pakatalos ed saray prinsipyo na Biblia tan aplikasyon da, a tekep na ilalon iter na Dios, so malaknab nin mamabiskeg ed satan a liket. Akin ya ag-abuloyan iray Tasi nen Jehova a mangisalaysay ed satan diad sikayo?

[Kahon/Litrato ed pahina 7]

NO ANTO SO NAGAWAAN NA ATATENG

Usaren so panaon ed saray anak yo; kabaten so problema ra tan nakakaukolan da

Pirmi ed panangimano tan panangasikaso

Idapo so disiplina tan panangipasal diad aro

Gawaen so ayaman a sakey a maliket a pasen

NO ANTO SO NAGAWAAN NA ANANAK

Matulok, maaro, tan magalang ed atateng

Paliisan so panagbukbukor; nawalaan na aktibon interes ed saray kurang na pamilya

Isipen so pamilya a bilang intero, aliwan dia lambengat ed saray dilin pilalek yo

Lukas tan mitalosan

[Saray Litrato ed pahina 5]

Ateng-anak iran relasyon so sankaimportantian