Kapitulo 1
Say Pilalek ed Kareenan tan Kaligenan diad Sankamundoan
1, 2. Anton manangidesdes a pankaukolan so wala ed amin a katooan, tan akin?
1 Kareenan tan kaligenan so kaliktan tayo dia ed dalin. Say pankaukolan ed ontan a kalikaliktan a kipapasen so lalon sankapilitan natan. Saya so tua ya aliwa lambengat ed sikatayon sinansakey noagta ontan met ed interon pamilya na too ed globo.
2 Sikato no akin a say peles a populasyon na dalin so manbibilay natan ed panaon na amin a panaon! ‘Panon ya onia so kipapasen,’ so nayarin itepet mo, ‘lapud sikatayo natan so abayaglan wala ed sankamakapakigtotan a panaon ed amin ya awaran na too, say panaon na saray armas nuklar?’
3. (a) Anto so nibaga a rason diad panangayarian na nasyones ed bomba nuklar? (b) Anto so idikta na ordinaryon sentido komon?
3 Waloran nasyones so nibalitan makayarin mamawala na bomba nuklar. Tan akalkulo a 31 bansa so nayarin nawalaan na armas nuklar diad taon 2000. Say rason da diad pangayarian na sankabiskegan ed saray bomba so nibagan salimbeng, sakey a manebel ed arum iran miulibay ya armadon nasyon, sakey a pagyaw ed nuklar ya iyaalsa. Diad arap na ontan a kipapasen na mundo, say ordinaryon kaslakan a pantebek so mangibaga a saray nasyones so manpapaknan manbilay a manuulop diad maapit a pampapalugaran.
4. Anggaman say Manamalsa so ag-angamper ed saray sagpot na too diad pananap na kaligenan, anto so gagala to ed sayan pamaakaran?
4 Kasin, anggaman kuan, say ginawa-na-toon kareenan so labay tayo, a pati saman so kaligenan a pawalaen na too? Anggaman ag-inamper na Amalsa iray sagpot na too diad pangiletneg tan pamasiansia na kareenan tan kaligenan ed sankamundoan, sikato so walaan na dilin ayadyarin dalan a para ed pamenek ed natural a pilalek ed kareenan tan kaligenan. Sikato so walaan na dilin aturon panaon diad pangekal ed amin na saray managdisturbo na kaligenan ed saman so manpilalek a mandayew ed sikato. Agaylan sikatayo so maliket a mangamta a say panaon to ed saya so asingsingger la!
5. Anto so imbaga na apuyanan a salmista nipaakar ed dalin, tan anto so gagala na Amalsa ed too?
5 Kayari na nilibulibon taon na magulon awaran na too, nailaloan a wala so mabiskeg a sankadalinan a pilalek ed kareenan tan kaligenan. Say dalin so natural ya ayaman na too a nanlapud mismon gapo na kiwawala na too. Inkuan na apuyanan a salmista: “No nipaakar ed katawenan, kayarian nen Jehova so katawenan, balet say dalin so niiter ed saray anak na totoo.” (Salmo 115:16) Manlapud mismon gapo, maaron gagala na Amalsa a say too so manggayaga na nagnap a bilay ed inter-na-Dios a mangaraldalin ya ayaman to.
6. Diad anton pamaakaran a say inmunan too tan say ilalak to so makayarin onkiwas a singa Dios?
6 Unong ed awaran na palsa ed Genesis 2:7, “Intuloy na Dios a tinibukel so too a nanlapud dabok na dalin tan insibok to ed saray eleng to so linawa na bilay, tan say too so nagmaliw a mabilay a kamarerwa.” Anggapo so sananey a mabilay a pinalsa ed dalin kapara na bilay na too odino kasimbang na too—a makayarin onkiwas a singa Dios diad pangagamil na pananguley. Nagkalalo ni, sayan pananguley so agnipuger ed inmunan toon pinalsa ontan met ya agamilen tan panggayagaan na saray ilalak to.
7. Panon nen Adan ya awalaan na sakey ya asawa, tan anto so imbaga to sanen nipresenta ed sikato iyan ayadyarin pinalsa?
7 Nisengeg ed satan a rason, inter na Amalsa ed si Adan so sakey ya asawan bii. Sikato so magmaliw ya ina na amin ya arapen a toon manayam ed dalin. Sikato no akin, diad inkipresenta na sayan ayadyarin pinalsa, et nayarian na lakin ibaga: “Saya so pukel na saray pukel ko tan laman na laman ko.” Sirin sikato so binitla to a biin nengneng na too, ’ish·shahʹ, a sikato so inkabiin porma na Hebreon salitan nipatalos a laki, salanti, ’ish.—Genesis 2:21-23.
8. Antoran bilin so inter na Amalsa ed inmunan sanasawan too?
8 Say Amalsa tan mangatatawen ya Ama so angikuan ed inmunan sankaparis a too: “Manbunga kayo tan ondakel tan panoen yo so dalin tan patuloken yo.” (Genesis 1:28) Sayan oksuyan so bengatlan sigpot a balo ed awaran na matudion pinalsa. Saray espiritual a manaayam ed agnanengneng a katawenan so agnitarok ed kiwawala diad panamegley na panag-ilalak.
9. Panon so paneskribe na Salmo 8:4, 5 ed madibinon oksuyan na saray bengatla?
9 Agpankelawan a, diad panaon na inkapalsa na dalin, “saray bibitewen ed kabuasan so kinmelyaw a magaygayaga a nankakasakey, tan amin na saray anak na Dios so nankelyaw ed liket.” (Job 38:7) Diad saman a panaon, amin so mareen tan mantutunosan ed interon talba. Diad komawalon salmo, aliketan ed madibinon areglo na saray bengatla, inkelyaw na salmista nipaakar ed too: “Sikato met so ginawam a memelag nen saray singa-dirios, tan diad gloria tan diad karlangan et sikato so binalangetan mo.” (Bersikulo 4, 5) Unong ed sayan salmo, impasen na Dios so amin a bengatla diad dalin ed leksab na saray sali na too.
Say Inggapo na Panlalaban ed Inkasoberano
10. (a) Sakbay a ninginew so inmunan ugaw, anto so tinmerak? (b) Anto sirin so nayarin niletneg ed katooan?
10 Makapakelaw, sakbay a ninginew so inmunan ugaw a too, tinmerak so rebelyon ed sankatalbaan a muyongan nen Jehova a Dios. Say kipapasen so nayarin mangipaarap ed kiletneg na sakey a balon inkasoberano, sakey a balon mabiskeg a pananguley, ed katooan—no say katooan so nisian tan nibiig a manlapud sankatalbaan a muyongan nen Jehova. Sakey ya inkasoberano so nayarin niletneg a milaban ed sikato. Saya so mankaukolan ed inmunan tila a nibaga, ya ipaparungtal si Jehova a Dios a mauges.
11. Diad impangipresenta ed si Jehova a Dios ed kapauges, anto so nagmaliwan na inmunan rebelde?
11 Say impangibaga ed inmunan katilaan so nanggawa ed sayan inmunan rebelde a sumpad Dios ya inmunan matila, say inmunan diablo, odino managpauges. Diad piduman tuloy ed sikato, imbaga nen Jesu-Kristo: “Siak so dalan tan say katuaan tan say bilay.” (Juan 14:6) Diad saray relihyoson sumusumpa to, inkuan nen Jesus: “Sikayo so nanlapud ama yo a Diablo, tan kaliktan yon gawaen iray pilalek na ama yo. Satan a sakey so managpatey sanen ginmapo, tan agtinmalindeg ed katuaan lapud andi ed sikato so katuaan. Sano sikato so mansalita na tila, sikato so mansalita unong ed dilin kanonotan to, lapud sikato so matila tan say ama na tila.”—Juan 8:44.
12. (a) Panon so impanagdag na Diablo ed kibaga na inmunan tila, tan anto so epekto to ed si Eva? (b) Anto so nansumpalan sanen si Adan so angan ed insebel a bunga?
12 Diad pansalita ed panamegley na sakey ya uleg ed hardin na Eden, odino paraiso na liket, impresenta na Diablo so inmunan tila ed inmunan bii. Imbaga to a say Manamalsa so sakey a matila, sirin ginulo to so kareenan na nonot nen Eva. Impanlikna to si Eva na sakey a liknaan na agkaligenan diad inisip a kipapasen na agpikakabat, ta pian sikato so amudbor ed insebel a bunga. Tinalonaan to so asawa to, si Adan, pian mibiang a mangan ed insebel a bunga a kaiba tan sirin akinunong ed sikato diad impanrebelde ed si Jehova a Dios. (Genesis 3:1-6) Say matungangan sanasawa so akabalang na kareenan da ed Dios tan sikara so pinapaway ed paraiso na liket pian manbilay ed sakey a kipapasen na agkaligenan ed paway. Dedeskribien na Roma 5:12 iyan makapaermen a kipapasen, a kuanto: “Diad panamegley na sakey a too et say kasalanan so linmoob ed mundo tan say patey lapud kasalanan, tan sirin say patey so linmaknab ed amin a too lapud sikaran amin so nankasalanan.”
13. Anton pampili so nepeg a gawaen na balang sakey ed sikatayo natan?
13 Say kipapasen ed agew tayo so mankaukolan ed sikatayo a manggawa na pihon panagpili. Sikato so sakey a pampili ed baetan na kalaban ya inkasoberano nen Satanas a Diablo, “say dios na sayan sistema na bengabengatla,” tan say inkasoberano nen Jehova, say Sankatageyan tan Makapanyarin-amin a Dios na talba.—2 Corinto 4:4; Salmo 83:18.
Say Dalan diad Panggayaga ed Kareenan ed Dios
14. Anton kareenan tan kaligenan so nayarian tayon gapoan a panggayagaan ya anggan natan?
14 Diad makapautot ya inkasakitan da, maslak ed katooan so agmanpilalek a mangawat odino manisia ed probisyon na Makapanyarin-amin a Dios a para ed saray managdayew ed sikato a manggayaga ed relatibon kareenan tan kaligenan anggan diad sayan sankasinageman a kipapasen a kurang na too. Anggaman kuan, si Jehova so “Dios a mangiter na kareenan,” tan apapalar a pribilehyo tayo natan so iloob ed kareenan tan kaligenan ya agbalot onsaew. (Roma 16:20; Filipos 4:6, 7, 9) Sikato so sakey a kareenan tan kaligenan ya iter to ya anggan natan ed ulop na saray mangaraldalin ya ariripen to, say nanengneng a muyongan to, diad kasumpalan na lawas napanmatalkan iran sipasipan to. Sikato so kareenan tan kaligenan a nayarian tayon panggayagaan lambengat diad pililimog ed nanengneng a muyongan to ed dalin.
15. Kasin agmakatunongan so panisip a say Dios so walaan na sakey a muyongan, tan anto so binidbir nen Jesu-Kristo?
15 Agmitukoyan ed malinew a bangat na Kasulatan so panisia a say Dios so andian na sakey a muyongan, sakey ya organisadon totoo, a sigpot a bibidbiren to. Binidbir nen Jesus a say mangatatawen ya Ama to so walaan na sakey a nanengneng a muyongan. Anggad Pentecostes 33 K.P., say Judion muyongan ya akisipanan ed si Jehova a Dios ed leksab na Ganggan nen Moises.—Lucas 16:16.
16. (a) Diad baetan na siopa a si Moises so manamegley? (b) Diad baetan na siopa a say Babaleg a Moises, si Jesu-Kristo, so Manamegley?
16 Unong a say kadaanan a nasyon na Israel so wala ed impisipanan a relasyon ed si Jehova a Dios ed panamegley na manamegley a Moises, ontan met ed nasyon na espiritual ya Israel, “say Israel na Dios,” so walaan na siglaotan a sipanan ed panamegley na sakey a manamegley. (Galacia 6:16) Sikato so unong na insulat nen apostol Pablo ed kakimeyan ton Kristiano: “Wala so sakey a Dios, tan sakey a manamegley ed baetan na Dios tan totoo, sakey a laki, si Jesu-Kristo.” (1 Timoteo 2:5) Kasin si Moises so manamegley ed baetan nen Jehova a Dios tan say katooan ed inkalapagan? Andi, sikato so manamegley ed baetan na Dios nen Abraham, Isaac, tan Jacob tan say nasyones na silalaman a kapolian da. Ontan met, say Babaleg a Moises, si Jesu-Kristo, so aliwan manamegley ed baetan nen Jehova a Dios tan amin a katooan. Sikato so Manamegley ed baetan na mangatatawen ya Ama to, si Jehova a Dios, tan say nasyon na espiritual ya Israel, ya agetaran lambengat ed 144,000 a membro. Sayan espiritual a nasyon so singa sakey a melag a pulok na saray malakarneron totoo nen Jehova.—Roma 9:6; Apocalipsis 7:4.
Pastol ya Aliwa Lambengat ed “Melag a Pulok”
17. (a) Anto so impabtang nen Jehova a Dios a pagmaliwan nen Jesu-Kristo? (b) Anto so imbaga nen Jesus ed saraman so manawir na mangatatawen a Panarian?
17 Diad Salmo 23:1, apuyanan si Arin David na kadaanan ya Israel a mangibaga: “Si Jehova so Pastol ko. Agak onkulang.” Si Jehova, say Supremon Pastol, so angipabtang ed si Jesu-Kristo a magmaliw a “say maabig a pastol.” (Juan 10:11) Diad Lucas 12:32, imbaga nen Jesus ed saraman so nagmaliwan ton Maabig a Pastol: “Agkayo antakot, melag a pulok, lapud say Ama yo so angabobon a mangiter ed sikayo na panarian.”
18. (a) Siopa natan so mipetekan ed Nethinim tan saray anak na aliwan-Israelitan ariripen nen Solomon? (b) Diad siopa so maapit ya akilimogan da?
18 Diad kadaanan a panaon, walaray aliwan-Judios, a singa say Nethinim tan saray anak na aliwan-Israelitan ariripen nen Solomon, ya akilimog ed nasyon na Israel. (Esdras 2:43-58; 8:17-20) Mipadpara natan, walaray lalaki tan bibiin sigpot a dedikado ed Dios diad panamegley nen Jesu-Kristo balet ta aliwa ran espiritual ya Israelitas. Sikara, anggaman kuan, so akilimog ed nakdaan ya espiritual ya Israel lapud impangidedika ra na inkasikara ed si Jehova a Dios ed panamegley nen Jesu-Kristo, “ya angiter na inkasikato a kapetekan a dondon ed amin.” (1 Timoteo 2:6) Natan, saraya so mas dakel nen saray 144,000 ya espiritual ya Israelitas, a manawir ed mangatatawen a Panarian.
19. Anto so imbaga nen Jesu-Kristo a mangipanengneng a sikato so Pastol ed aliwa lambengat a say “melag a pulok”?
19 Sirin si Jesu-Kristo so napabtangan, ed inggeter na Dios a panaon, a magmaliw a Pastol ed mas babaleg a pulok na malakarneron totoo a manawir ed dalin diad panamegley to. Saraya so walad kaisipan to sanen inkuanto: “Siak so walaan na arum a karnero, ya andi ed sayan panangipukokan; saraya met so awiten ko, tan talinengan da so boses ko, tan sikara so magmaliw a sakey a pulok, sakey a pastol.” Sinononot ed sarayan “arum a karnero,” nansulat met si apostol Juan nipaakar ed si Jesus: “Sikato so mananakbong a bagat ed saray kasalanan tayo, ingen aliwan diad saray kasalanan tayo lambengat noagta ontan met ed interon mundo.”—Juan 10:16; 1 Juan 2:2.
20. (a) Panon a say bilang na “arum a karnero” so nipara ed saman so nakekeraan ed “melag a pulok”? (b) Anto so kabaliksan na panangipastol a panangasikaso na Maabig a Pastol ed sikaran amin?
20 Natan, wala so ngalngalin 9,000 a mangibabagan membro na nakdaan na “melag a pulok” na espiritual a karnero. Diad biek a dapag, walaray minilyon a dedikadon totoo ya akikasakey ed alanaan a nakdaan diad pananumbok ed saray bakat na Maabig a Pastol, si Jesu-Kristo. Sikara so naromog ed masulok a 200 daldalin ed interon globo. Anto so kabaliksan na panagpastol a panangasikaso na satan a Maabig a Pastol ed sikaran amin? Kabaliksan to so panggayaga ed kareenan tan kaligenan! No andian ira na kareenan ed ulop da, anggapo so impapuson pankakasakey tan agnabuyak a kooperasyon ed limog da. No andian ira na maapit ya arowan ed balang sinansakey nipaakar ed saray espiritual ya intereses, andian ira na kaligenan a panggagayagaan da. Sirin, say pilalek da ed kareenan tan kaligenan ed sankadalinan so ginmapon napenek la ya anggan natan.